Son Dakika

Okunan haber:

Nazarbayev: "Önce ekonomi, sonra siyaset"


DÜNYA

Nazarbayev: "Önce ekonomi, sonra siyaset"

Nursultan Nazarbayev, bağımsızlığını ilan ettiği 1991’den bu yana Kazakistan’ı yönetiyor. Orta Asya’nın en büyük ekonomisine sahip olan bu ülke, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı AGİT’in dönem başkanlığını üstlendi. Önümüzdeki dönemde bölgesindeki uzun süreli sorunlara çözüm bulmak için uğraşacak. Euronews, Almaata’da Başkan Nazarbayev’le görüştü.
 
euronews : “Sayın Başkan Euronews’e hoşgeldiniz. Kazakistan, bölgesel sorunların üst üste geldiği bir dönemde AGİT dönem başkanlığını üstlendi. Bunlarla baş edebilmek için bir eylem planı hazırladınız mı?’‘
 
Nazarbayev: Önceliğimiz AGİT’in üç sorumluluk bölgesi arasında bir denge tutturmak olacak. Ülke olarak bu alanda bazı tekliflerimiz var. Üye ülkelerde yeni bir güvenlik yapısı oluşturmak için AGİT’in sorumluluğunun genişletilmesini öngören Korfu Süreci’ni destekliyoruz. İkinci safhaysa ekonomi. Avrupa’nın ve dünyanın önceliği tabiiki enerji. Kazakistan’ın geniş enerji kaynakları var. Bunları Rusya üzerinden Kafkaslara, oradandan da Avrupa’ya naklediyoruz. Bu alanda imajımız sağlam ve önemli bir rol oynamak istiyoruz. İşbirliğimiz genişliyor. Bugün Avrupa’nın petrolünün dörtte biri Kazakistan’dan gidiyor. Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konumumuz, bölgede transit ve nakliye açısından önemli bir rol oynamamızı gerekli kılıyor. Üçüncü olaraksa, insani boyut geliyor. İnsan haklarını ve temel özgürlükleri destekliyoruz. Kazakistan’da 130 etnik ve 46 dini grup, uzun yıllardır dostluk ve uyum içerisinde yaşıyor. Bu açıdan bu çokkültürlü yapının sağlıklı bir şekilde devamı açısından hoşgörüye daha çok önem vermek istiyoruz.
  
euronews: Sizce hangi bölgesel sorunlar ilk etapta daha çok ilgi görmeyi bekliyor?
 
Nazarbayev: Bugün tabiiki en ciddi bölgesel sorun Afganistan. İran’daki nükleer durum da var. Tartışma devam ediyor. Dünya henüz olumlu bir sinyal almadı bu konuda. Bunun yanısıra AGİT’in sorumluluk alanında bir çok donmuş bölgesel sorun da var: Dağlık Karabağ, Gürcistan ile Abhazya ve Güney Osetya arasındakiler gibi. Diğer yandan Balkanları da unutmayalım. Ve tabiiki asıl mesele terörizm, radikalizm ve uyuşturucu kaçakçılığı.
 
euronews: Sizce Afganistan’daki durumu iyileştirmek adına özellikle yapılması gereken nedir?

Nazarbayev: Sanırım tüm AGİT üyeleri, sekiz yıl geçmesine rağmen Afganistan’da halen istikrarlı ve barışa dayalı bir yaşam tarzı kuramamış olmamızdan dolayı endişe duyuyor. AGİT’in öncelikli meselesi bu olacak. Kazakistan üye ve dönem başkanı olarak bu sorunda aktif olacak. En önemli meselenin ekonomiyi canlandırmak için alınması gereken kararlar olduğunu düşünüyorum. Burada insanlar neredeyse 30 yıldır sürekli savaşıyor. 30 yıl önce doğan adam elinde silahtan başka bir şey görmedi. Ekonomi çökmüş durumda. Ekonomiyi düzeltip, insanlara doğru dürüst iş imkanı sunamadığımız sürece, buradaki tek geçim kaynağı uyuşturucu kaçakçılığı olacak. Bu küresel bir endişe kaynağı.
 
euronews: AGİT’in insani boyutundan, bölgedeki tüm ülkelerde insan haklarının korunması ve demokrasinin geliştirilmesinden bahsettiniz. Güvenlik ve işbirliği söz konusu olduğunda, bu hedefler sizin açınızdan ne kadar önemli olacak?
 
Nazarbayev: Bunlar, AGİT’in temel belgelerinde vurgulanan şeyler. Tabiki bunlara sadık kalacağız. Ama dediğim gibi, tüm boyutlar denge içinde yürütülmeli. Geçmişte olduğu gibi sapmalar olmamalı, bir diğer boyut diğerini gölgede bırakmamalı. Genç bir demokrasiyiz. Asırlardır bu düzen içinde yaşayan Avrupa ülkelerine, batıya kıyasla, muhtemelen yolun başındayız. Bu açıdan demokrasi bizim için yolun başı değil sonu. AGİT başkanlığına hazırlanırken, ileri bir adım attık ve seçim kanunlarını değiştirdik. Siyasi partilerin ve medyanın önünü daha da açtık.

euronews: Eleştirmenler böyle söylemiyor. Kazakistan’daki medya özgürlüğü ve parlamenter seçimler konusunda herhangi bir gelişme görmüyorlar. Gazeteciler ve insan hakları aktivistleri, yetkililerden şiddet görmekten şikayetçi.

Nazarbayev: Batılı gelişmiş ükelerle aynı seviyede olmadığımızı biliyoruz. Ama bu sadece bizim için değil, tüm eski Sovyet cumhuriyetleri için geçerli bir durum. Ama diğer yandan insanlar keskin değişikliklere hazır değiller. Gelirleri, maaşları çok düşük. Bu açıdan demokrasinin tam tersi şekilde, insanların hayatını daha da zorlaştırıcı bir şeymiş gibi algılanabileceğinden endişe ediyoruz. Hatırlarsanız Rusya’da böyle oldu. Halkın yüzde 40’ı fakir ve işsizdi ama her yerde demokrasi konuluşuyordu. Ve bir çok yerde demokrasi, sefalet ve fakirlikle eşdeğer anlam kazandı. Komşumuz Kırgızistan tam demokratik bir düzen tesis etmeye çalışınca, halen içinden çıkamadıkları bir felakete sürüklendiler. Aynı şeyi Ukrayna ve Gürcistan’da da görüyoruz. Halkımız da görüyor. Önce ekonomi, sonra siyaset diyoruz. Kademe kademe ilerlememiz gerekiyor.
 euronews: Sayın Başkan röportaj için teşekkür ederiz.
 
Nazarbayev: İlginize teşekkür ederiz.

Bulgaristan Başbakanı Borisov: Önceliğimiz Nabucco

DÜNYA

Bulgaristan Başbakanı Borisov: Önceliğimiz Nabucco