Son Dakika

Son Dakika

'Küresel gücünü sürdürebilmesi için Avrupa güçlerini birleştirmeli'

Okunan haber:

'Küresel gücünü sürdürebilmesi için Avrupa güçlerini birleştirmeli'

Metin boyutu Aa Aa

9 Mayıs 1950’de gazetecilere konuşan Fransız diplomasinin başı Robert Schuman geçmişteki düşman Almnanya’ya çağrıda bulundu. Silahlanmanın ana sebeplerinden olan kömür ve çelik için ortak bir havuz oluşturulmasını istedi.

Hatta, Schuman kurulacak devletlerüstü bir yapının ortak üretimi kontrol etmesini teklif etti, ve isteyen ülkelerin bu girişime dahil olmasını önerdi.

Bir yıl sonra altı ülke Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu kurdu. Bu topluluk bugünkü 27 üyeli birliğin temelini oluşturdu.

Schuman’ın deklarasyonun’dan bir bölüm aktaralım…

“Fransa her zaman barışa hizmet etmeyi amaçlamıştır. Tek bir Avrupa düşüncesi oluşturulamadı ve savaşa girdik. Avrupa birden kurulmayacaktır. Gerçek bir dayanışmayla başlanacak somut adımların sonucunda gerçekleşecektir.”

euronews:

Sayın Pascal Fontaine, Avrupa Entegrasyonu uzmanısınız. Birazdan tekrar değineceğimiz Jean Monnet’nin son asistanısınız. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu tasarısının açıklanmasından birkaç gün hatta bikaç saat öncesine dönmek istiyorum. Herşey çok hızlı ve büyük bir gizlilik içinde gelişmişti.

Pascal Fontaine:

Kesinlikle, hatta diyebiliriz ki bu, 9 Mayıs 1950’de; dışişleri bakanlarını, medyayı ve Avrupalı politikacıları şaşırtan diplomatik bir bomba etkisi yaptı.

Almanya Başbakanı Adenaur açıklamadan önceki gece Bakan Schuman’ın özel bir ulağıyla bilgilendirilmişti ve başbakan hemen ertesi sabah onayını vermişti. Ve böylece Robert Schuman, kabinedeki arkadaşlarına Almanya’nın onay verdiğini bildirdi.

Bir de gelişmeden Amerikalılar sadece en üst düzeyde haberdardı.

Jean Monnet ve Robert Schuman için Fransa’nın bu girişiminin gizliliği çok önemliydi, çünkü diplomatik teamüller dışişleri bakanlarına vaktinden önce açıklanan bir konunun veya projenin zamanla yıpranacağını öğütlüyordu. Ve bu da gerçekten süpriz etkisi yaptı.

Schuman planının en önemli kısmıysa Avrupa için sunduğu devrim niteliğindeki prensiplerdi.

euronews:

“Peki neden Schuman, neden başbakan Georges Bidault değil?”

Bu süreçte çok önemli rol oynayan bakanlık müsteşarı Bernard Clappier’nin dökümanları sunduğu kişi Robert Schuman’dı. Schuman bu siyasi girişimin önemini hemen kavradı ve bütün sorumluluğu üstlendi.

Robert Schuman Lorraine’li bir politikacıydı. ( Bölge 1918’de Fransa sınırların dahil olmadan önce Almanya’ya bağlıyken orada doğdu ve büyüdü). Bizzat kendisi ve ailesi bölgedeki dramı ve Fransız-Alman çatışmasının paradokslarını birinci elden yaşadı. Gençken Alman üniformasıyla çarpışmaya zorlandı. Bunların hepsi kişisel bir trajediydi. Doğal olarak aktif bir Fransız milliyetçisiydi ama aynı zamanda o bir adalet ve uzlaşı yanlısı biriydi ve bu siyasi girişimi kendisine kutsal bir görev saydı.

euronews:

“Ve birde gölgedeki isim, ya da projenin fikir babası, Jean Monnet var. O zamanlar savaş sonrası Fransız ekonomisini toparlamakla görevli kişiydi. Kömür ve Çelik birliği tasarısı….”

Pascal Fontaine:

“Açıkçası uluslarüstü terimini o icat etti. 3 Ağustos 1943 tarihli bir notunda, Cezayir’deki Fransa hükümetinin bir üyesiyken bu vizyonunu ortaya koymuş, demişki:

—Savaştan sonra, devletler ulusal hakimiyete dayanarak tekrar ayağa kalkamazlar. Bütün egemenliklerini paylaşmalılar çünkü Avrupa çok küçük; çünkü böylece barış sağlanabilir; çünkü kendisini Avrupa Federasyonu olarak tanımlayan gerçek bir Avrupa kurumu oluşturmalıyız.—

Ve 9 Mayıs 1950’deki Schuman planı bu Avrupa projesinin ilk adımı olmuştur. Jean Monnet bu şekilde tasarlamıştı. O, Kömür ve Çelik Topluluğu Yüksek Otoritesini teknik bir kuruluştan çok daha kapsamlı daha büyük bir yapının iskeleti olacak şekilde benimsemişti. O da şimdi Avrupa Birliği dediğimiz yapıydı.

euronews:

Soğuk savaş vardı, Federal Almanya Cumhuriyeti henüz bir yıl önce kurulmuş onu Demokratik Almanya Cumhuriyeti izlemişti. Kore Savaşının patlak vermesi an meselesiydi. Bütün bu gelişmelerin geçmişi Victor Hugo’ya kadar giden Avrupa rüyasının gerçekleşmesine etkisi oldu mu?

Pascal Fontaine:

Evet. Aslında soğuk savaş büyük bir etkendi. Ve o zamanlar Batı Almanya’da önemli bir siyasi sorundu. Amerikalılar Batı Almanya’yı bir an evvel batı bloğuna çekmeye çalışıyordu. Bu soğuk savaşdan çok NATO’yla alakalıydı. Doğal olarak Fransızlar bazı güvenceler olmadan Almanya’ya egemenliğini öylece vermek istemiyorlardı.

Ve bu çözüm tam zamanında geldi. Bütün sorunları bir anda çözüyordu. İlk olarak Fransa’nın Almanya’yı belirli bir statüye koymasını sağladı. İkinci olarak kömür ve çelik üretimi; Ruhr ve Saar problemleri çözülmüştü ki, Almanya ve Fransa arasında önemli bir sorundu.

Bütün bu olaylar Avrupa düşüncesinin hayata geçirilmesini sağladı. Ve aynı zamanda soğuk savaş sırasında batının organize olabildiğini gösterdi. Doğacak olan Avrupa Federasyonu’nun Kuzey Atlantik Paktı’nın önemli bir ayağı olacağını ve Sovyet propagandasına izin vermeyeceğini göstermenin yanısıra Alman halkına sıcak bir mesaj vermiş oldu.

euronews:

Birçok kişi Monnet metodunun Avrupa’yı somut projelerle inşa etmek olduğunu söylüyor. Peki bu oldu mu, limitlerine ulaşmadı mı daha? Ortak pazar kuruldu, sınırlar kalktı ve Euro’ya geçildi. Şimdi ise bu süreçte bir duraksama görüyoruz.

Pascal Fontaine:

“Açıkçası ben öyle düşünmüyorum. Hatta tam tersi. Unutmamalıyız ki insan nüfüsu 1950’de 3 milyarken şimdi 6 milyar. Ve bir zamanlar dünyayı kontrol eden bu “küçük Avrupa” yolun kenarında oturup bu konumunu kaybetmesine ağlayabilirdi. Küresel bir güç olarak varlığını sürdürebilmesi için Avrupa’nın güçlerini birleştirmesi gerek. Her konuda değil ama belli başlı konularda bu şart. Bu kömür ve çelikti, iç piyasaydı, güvenlik, adalet, çevre ve para birimiydi, şüphesiz çok kısa bir zaman sonra ekonominin tamamı olacak.

Ve bunun er yada geç olacağını düşünüyorum çünkü Jean Monnet’ninde vurguladığı gibi başka yol yok. Diğer yollar marjinelleşmek demektir ve hiçbiri ulaşması zor olsada Avrupa ideallerine hizmet etmez. Açıkçası ilerlerken her zaman zorluklar çıkacaktır