Son Dakika

Okunan haber:

Fas kromlarından kurtulmaya çalışıyor


Bilim-Teknik

Fas kromlarından kurtulmaya çalışıyor

Dericilik Fas’ın en eski üretim kollarından biri, bir gelenek. Ama aynı zamanda çevreyi en çok kirleteni.

Chouara isimli deri firması geleneği temsil ediyor. Fez şehrinde, halen bitkisel malzeme kullanan üç dericiden biri. Bu çoktan unutulmuş bir yöntem. Zira modern dericiler daha çok kimyasal malzeme kullanmakta.

Tüm bu işlemlerin sonucu oluşan atıklar aynı yerde, Sebu nehir havzasında birikiyor. Burası aynı zamanda hem şehrin atık suyuna hem de sanayi atıklarına ev sahipliği yapıyor.

Chouara’nın başkanı El Ghali Rahali, “Burada kullandığımız her şey doğal. Buğday kepeği, ağaç kökü ve benzeri malzemeler” diyor.

Çevreyi daha çok kirleten yeni kuşak dericiler, Fez’in dışındaki sanayi bölgelerine nakledilmiş. Bugün 58 tanesi faal durumda. Modern teknoloji üretimi hızlandırmış. Uğradığımız dericilerden biri günde 2 bin koyun derisi işliyor. Firmanın müdürü Mohammed Berrada, yeni yöntemi şu şekilde tanımlıyor:

“Burada kireç, sülfür, sülfat, formik asit, sülfirik asit ve krom kullanıyoruz. Bu dericilikte bir devrim. Önceden bir deriyi tabaklama süresi 40 günle iki ay arasında değişiyordu. Şimdi 2-3 günde hazır.

Kromlu tabaklamada ortaya çıkan atık su ve diğer 17 üretim merkezinin atıkları nehre boşalmıyor. 3 kilometrelik bir boru hattıyla, 2003’de kurulan ve ülkede bir ilk olan geri dönüşüm merkezine taşınıyor. 50 metreküplük sudan 2,5 ton krom elde ediliyor.

Ünitenin yöneticilerinden Bouchra Saidi, “Sistem her gün Dokkarat’dan gelen 8 mereküplük atığı işliyor. Sülfirik asitten arındırılan krom, tekrar tabaklama işleminde kullanabilmeleri için kilosu 4 dirhemden (yarım euro civarında)dericilere satılıyor.” diyor ve ekliyor: Bu onlar için de cazip. Çünkü işlenmemiş krom tozunun kilosu 11-13 dirheme satılıyor.

Krom arıtma merkezinin kuruluşu, daha büyük ölçekli bir programın parçası. Amaç Fez şehrinin kanalizasyon altyapısını yenilemek ve 2012’ye dek yeni birini daha inşa etmek. Proje 90 milyon euroya malolacak. Hedef, Fas’ın en kirli nehirlerinden Sebu’ya giden kirli atıkların önünü kesmek. Kanalizasyonun işlemesine engel olduğu için ilk etapta kromdan kurtulmak hayati önem taşıyor. Bugün halen 40 civarında deri üretim merkezi atıklarını Sebu’ya pompalıyor.

Nihai aşamada hedeflenen, tüm kromlu atık suları işlemek ve ulusal su ıslahı çalışmaları çerçevesinde, hem sanayi hem de sanayi dışı sepeblerden kaynaklanan su kirliliğini 2020 yılına dek yüzde 60 dolayında azaltmak.

Editörün Seçtikleri

Bir sonraki konu
Fransa'da samandan ev modası

Bilim-Teknik

Fransa'da samandan ev modası