Son Dakika

Libya krizinde petrolün rolü

Okunan haber:

Libya krizinde petrolün rolü

Metin boyutu Aa Aa

Libya birçok açıdan ne Mısır ne de Tunus’a benziyor. Ülkenin diğerlerinden en büyük farkı kesinlikle petrol. Ülkenin zengin petrol yataklarına sahip olması Libya’ya bir nevi dokunulmazlık sağlıyor. Ayrıca Kaddafi rejimi de kara altın sayesinde ülkede istikrarı sağlamaya devam ediyor. Albayın reformcu oğluysa petrol kartını oynamaktan çekinmiyor:

‘‘Libya’yı petrol kalmadığı için terk edeceksiniz. Petrol şirketleri ve yabancılar yarın ülkeden ayrılacak. Petrol çıkarma çalışmaları duracağı için yarından itibaren ülkede petrol bulunmayacak.’‘

2004’te Batı ile yoluna sokulan ilişkiler bu kartın oynamasına neden oluyor. Lockerbie Anlaşması’nın ardından Trablus’un nükleer programından vazgeçmesi; Avrupa ile Libya arasındaki buzların kara altının da yardımıyla hızla erimesini sağladı.

Libya, Afrika’nın dördüncü en büyük petrol üreticisi. Çıkarılan petrolün yüzde 80’i Avrupa’ya ihraç ediliyor. Kara altını başta İtalya olmak üzere Almanya, Fransa, ve İspanya satın alıyor. ABD ise listede son sıralarda bulunuyor.

Libya’nın gayri safi yurtiçi hasılasının yarısını petrol ve doğal gaz oluşturuyor. Üretimin yüzde 95’i yurt dışına ihraç ediliyor. Fakat Libya petrolü dünya rezervinin sadece yüzde üçünü oluşturuyor.

Bu durum, ülkedeki rejimin çökmesinden Avrupa’nın çok etkilenmeyeceği yorumlarının yapılmasına neden oluyor. Bununla birlikte eski kolonisi ile sıkı ilişkiler içinde bulunan İtalya için işler bu kadar basit değil.

Libya’nın birçok İtalyan şirketinde hissesi bulunuyor. Aralarında petrol devi ENI, otomobil devi Fiat ve ünlü futbol takımı Juventus’un da bulunduğu birçok şirkette Libya hissedar konumunda. Trablus’un hisselerinin değerinin 3,6 milyar Dolar’a ulaştığı tahmin ediliyor.

Ülkede rejimin çökmesinin yaşam seviyesini, düşüreceği kesin. Rejimle birlikte çökecek petrol sektörü petrolden zaten çok da faydalanamayan halkın yaşam şartlarını derinden etkileyecek:

‘‘Petrol sayesinde herşeye yetecek kadar para vardı. Bu parayla insanların daha iyi yaşamaları sağlanabilirdi. Burada sıradışı olan şey, 40 yıldır görevde bulunan birinin bunu yapmaması.’‘

Peki Libya’da iç savaş çıkması durumunda neler olabilir? Tezlerden en kuvvetlisi petrol fiyatlarının daha da artacağı yönünde. Buna bağlı olarak da

küresel mali krizin zayıflattığı ekonomilerin bir büyük darbe daha almaları.