Son Dakika

Profesör Chalmin: Aslında herkes bir parça spekülatördür

Okunan haber:

Profesör Chalmin: Aslında herkes bir parça spekülatördür

Metin boyutu Aa Aa

G20 zirvesinin ilk gününe küreselleşme karşıtı grupların protestoları damgasını vurdu. Göstericilerin hedefinde fiyat artislarindaki spekulasyon iddialari bulunuyor.

“Borsa, soframizdan elini cek” yazılı pankartlar taşıyan protestocu gruplar, gıda fiyatlarindaki artışın asıl nedeninin spekülasyonlar olduğunu iddia ediyor.

Paris’te biraraya gelen G20 ülkelerinin tarım bakanları küresel gıda fiyatlarındaki artışı tartıştı. Toplantıya ev sahipliği yapan Fransa Tarım Bakanı Bruno Le Maire’e göre de gıda fiyatları üzerinde yapılan spekülasyonların mutlaka engellenmesi gerekiyor:

“Cumhurbaşkanı bu meseleye bir çok defa değindi. Tarım ürünlerindeki spekülasyon hiç bir şekilde kabul edilemez, zira bu aynı zamanda dünyanın açlığı üzerine bir spekülasyon demektir. Dürüst olmayan bir kaç yatırımcının önemli miktarlarda kakao satın alıp, stoklayarak fiyat artışını bekleyip satması kabul edilebilir değil.”

Peki temel gıda maddeleri pazarında spekülasyonun payi nedir? Gerçekten spekülasyondan kaynaklanan fiyat değişkenliklerinden söz edilebilir mi?

Konu hakkında daha detaylı bilgi için, Paris Dauphine Üniversitesi profesörlerinden temel tüketim maddeleri uzmanı Philippe Chalmin’e başvurduk.

Bu ekonomi tarihi profesörü için, farkinda olmasak da hepimiz biraz spekülatörüz aslında. Chalmin’e göre spekülasyonun farklı seviyeleri bulunuyor:

“Fiyatların her an değiştiği bir ortamda, her üretici, her tüketici ya da her aracı; yani fiyatların gelecekte ne olacağı tahmininde bulunan kim olursa olsun tanıma göre o bir spekülatördür. Daha sonra benim finansal spekülasyon dediğim ikinci bir seviye var. Burda insanlar kumar oynuyorlar. Yani bu maddelere fiziksel olarak sahip olmadan hiç dokunmadan pazarda yaşananlar üzerinden kumar oynuyorlar.

Burada piyasalarda oynayan yatırımcılardan bahsediyoruz. Ama aslında bu programı izleyen çok sayıda insan emeklilik fonları, poliçe aldıkları sigorta şirketleri aracılığıyla bu sürece dahil oluyorlar. Burada farkına varmanız gereken şey bu pazarda diğer finans piyasalarından farklı olarak gerçek fiziksel ürünler alınıp satılıyor olması. Belirlenen fiyatın gerçek etkileri oluyor.

Fakat piyasalardan elde edilen veriler fiyatların spekülasyonlar olmadan da dalgalanabildiğini gösteriyor. Örneğin pirinç piyasasında buğday pazarında yaşandığı gibi bir spekülasyon olmamasına rağmen pirinç fiyatları 2008’de buğdaydan daha fazla yükseldi.

Fiyatlar yükseldiğinde ‘spekülatörleri asın’ diye bağırmanın bir anlamı yok. Bunun yerine piyasaları etkileyen faktörler araştırılmalı. Fiyatların tavan yaptığı şu günlerde piyasalar bize açlık alarmı veriyor.”