Son Dakika

Okunan haber:

Gorbaçov: Eski yöntemlerle Ortadoğu’nun sorunları çözülemez


Türkiye

Gorbaçov: Eski yöntemlerle Ortadoğu’nun sorunları çözülemez

Ortadoğu’daki gelişmeler uluslararası politikanın bir numaralı gündem maddesi. Mısır, Libya, Irak, Suriye ve Filistin’de yaşanan baş döndürücü hızdaki gelişmeler pek çok ülkeyi hazırlıksız yakaladı. Bu gelişmelerin ne yöne gittiği üzerinde ise netleşmiş bir algı yok. Ortadoğu’daki pek çok soruna şu ya da bu şekilde müdahil olan Batılı ülkeler kadar Rusya da gelişmeleri yakından izliyor.

Ortadoğu ve Akdeniz Bölgesi’nin geleceği İstanbul’da Şişli Belediyesi ve Gorbaçov Vakfı’nın ortak düzenlediği bir konferansta masaya yatırıldı. Katılımcılar arasında, bugün Ortadoğu’nun içinden geçtiğine benzer bir devrim dalgası Doğu Avrupa’da yaşandığı sırada Moskova’nın lideri olan, Sovyetler Birliği’nin son başkanı, Soğuk Savaş’a son veren adam 81 yaşındaki Mikhail Gorbaçov da vardı. Gorbaçov, yeni sorunların eski yöntemlerle çözülemeyeceğini savundu.

Toplantının açılışında konuşan eski başbakan Mesut Yılmaz, “bugün Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yaşananların benzeri 1980’lerin sonunda daha geniş bir coğrafyada yaşandı. Son iki yılda Ortadoğu’da binlerce insanın hayatına mal olan değişime benzer bir süreç 1980’lerde tümüyle kansız gerçekleştiyse bunda en büyük pay şu an yanımda oturan Sayın Gorbaçov’a aittir” dedi.

Şişli Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül de “dün Mısır’da Tahrir’i dolduran halk demokrasi ve özgürlük istiyordu. Yönetim değişiminden sonra da halk yine Tahrir meydanında aynı talepleri dile getiriyor. Sorun ancak küresel demokrasi anlayışıyla çözülecektir” diye konuştu.

Kendi ülkesinde çok eleştirilse de Batı dünyasında büyük saygı gören Gorbaçov Ortadoğu’daki değişimi etkilemek için önce doğru anlamak ve doğru kavramsal çerçeve üzerine oturtmak gerektiğini belirtti: “Soğuk Savaş artık geride kaldı ama yapılardaki değişim kolay olmuyor. Hayat siyasi anlayışımızdan hızlı ilerliyor. Siyasetçiler bu gibi hızlı gelişmelere hızlı yanıtlar bulmalı. Özellikle bu bölgede. Çok hızlı değişimler yaşanıyor. Olaylara şu an perspektifinden bakarsak kavramları yerleştiremeyiz. Küresel bir perspektife ihtiyaç var. Ulus Devletlerin yapısına uluslararası örgütlerin yapılarına bakmalıyız”
Gorbaçov Arap Baharı denen olayları algılamak için “sıradan insanların, sokakların ne talep ettiğini dikkate almak gerek. Eğer insanların oynadığı yeni rolü dikkate almazsak büyük hata yaparız. Siyasiler akıllı ve yetenekli olsalar bile halkın ne istediğini tam olarak anlamazlarsa ne istediklerini, Ortadoğu’da yaşayan insanların ne istediğini anlamazlarsa büyük hatalar yaparlar ve bunlar pahalıya mal olur, sonrasında ise düzeltilemez” diye konuştu.

Rus devlet adamına göre şu an bölgede yaşananlar çok büyük ölçekli ve doğru önlemler anılamazsa büyük bir felaket getirecek düzeyde: “Sorunlar acil ve akut. Eskiden bölgeyle ilgili olarak çıkmazdan, fikir azlığından, siyasi irade eksikliğinden söz ediyorduk. Ama şimdi başka şeylerden konuşmalıyız. Bölgesel ve küresel ölçekte büyük bir felaketten endişe etmeliyiz. Suriye’deki gibi.”

Suriye konusunda diplomatik çabalara ağırlık verilmesi gerektiğini belirten Gorbaçov, “Batı Sovyetler Birliği’nin, benim tecrübelerimden sonuçlar çıkarmalı” uyarısında bulundu: “Suriye geçmişte sessiz ve diğerleri ile ilişkiler yürütebilen bir ülkeydi. Ben başkanken Hafız Esad ile uzun saatler konuşurduk. 5 saat konuştuğumuz olurdu. Suriye benim için iyi işbirliği yapabilecek, değişime katkıda bulunacak bir ülkeydi. Ama bugün bambaşka bir aciliyet ve risk düzeyinden söz ediyoruz. Bu soruna uygun sonuç çıkarmak için bu durumu anlamalıyız. Küresel bir dünyada yaşıyoruz ama olaylarla nasıl baş edebileceğimizi bilmiyoruz. Yeni dünyayı eski dünyanın araçlarıyla çözmeye çalışıyoruz. Diplomatik anlamda sabırlı olmak, dayanışma içinde olmak gerek. Biz geçmişte İslam unsurunu, marjinalleştirmeye çalıştık ve bunun için büyük bir bedel ödedik. Bu konu uzun süre hafife alındı. Kendi ülkemizde 20 milyon Müslüman var. Bunlarla ilgilenme konusunda büyük birikimimiz vardı ama Bolşevikler bunu yok ettiler. Şimdi bu ruhani dünyayı yeniden keşfetmemiz gerek. Modern İslam dünyasını anlamalıyız. Biz büyük bedel ödedik. Sadece İslam değil Ortadoks Hristiyanlık da kötü muamele gördü. Örneğin ailem beni vaftiz etmek istediğinde köyümüzdeki kilise Bolşeviklerce yıkıldığı için beni başka bir bölgeye götürmek zorunda kalmıştı.”

Afganistan tecrübesinin de Sovyetler Birliği’ne pahalıya mal olduğunu söyleyen Gorbaçov “Biz tarafsız bir Afganistan istedik. Ama bu olmadı. ABD’nin politikası bizim hatamızı sürdürmek oldu. Şimdi Amerikalılar bana Afganistan ile ne yapmalıyız diye sorduğunda “hemen çıkın” diye cevap veriyorum” diye konuştu.

Nükleer küresel bir savaş tehdidini ortadan kaldıran, tarihin önemli bir dönemecinde radikal kararlar alan Gorbaçov Filistin konusunda atılan BM’de üye olmayan devlet statüsü adımını memnuniyetle karşıladığını söyledi: “Rusya olarak Ortadoğu’ya baktığımızda barış görmek istiyoruz. Bu bölge bizim komşumuz. Filistin konusunu konuşmalıyız. Bu yönde ilerlemeler oldu, küçük de olsa mutluluk verici adımlar atıldı. Filistin Devleti’nin BM’de tanınması bir adımdır. 1991’de Madrid’de başlatılan o sürece geri dönüp oradan tekrar yola devam etmek gerekir. Zor kullanımı, silahlar bir kenara bırakılmalı. Batı ülkeleri sabır anlamında bu sorunları çözmek için siyasi ve diplomatik sabır göstermek durumundalar. Rus siyasi liderleri diplomatik çözümden yana. Bu ihtilafın tarafları anlamalı ki silahlı çatışmada kazanan taraf olmaz. Ya çözüm olur herkes kazanır ya da çatışma olur herkes kaybeder.”

Bora Bayraktar, İstanbul

Çin ve Japonya arasında ihlal gerginliği

Japonya

Çin ve Japonya arasında ihlal gerginliği