Son Dakika

Okunan haber:

Timbuktu'nun yok edilen dünya mirasları


Mali

Timbuktu'nun yok edilen dünya mirasları

Kuzey Afrika topraklarına İslam’ın giriş kapısı olarak bilinen Timbuktu şehri, 1988’den beri Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nun (UNESCO) “insanlığın kültürel mirası” listesinde bulunuyor. Tuareg göçebelerinin 1100’de temellerini attığı
tarihi şehir, Sankor ve Sidi Yahya gibi ünlü camileri ile bu tarihten beri ayakta duruyor. Bu eşsiz zenginliğe sahip şehrin kaderi ise endişe konusu.

Zira ülkede 22 Mart 2012’de düzenlenen askeri darbenin ardından Selefi eğilimli Ensar Din miltanları ülkenin kuzeyini kontrol
etmeye başladı. Ardından da özellikle Sufi eserlere zarar verdi. Saldırıların temel nedeni ise bu tarihi eserlerin İslam dinine aykırı görülmesi.

2012’nin temmuz ayında UNESCO’nun genel başkanı Timbuktu’daki saldırılar konusunda uyarıyordu:

“Mali’de yaşananları endişe ile takip ediyoruz. Dünya mirası olarak sınıflandırılmış bu tarihi sitelerin yıkılması bizi çok üzüyor. Mozoleler, camiler, el yazmaları insanlık için büyük değere sahip.”

Gerçekten de Timbuktu’daki yüzbinlerce el yazması insanlık için paha biçilemez bir değere sahip. Zira eserler Timbuktu’nun 15. ve 16. yüzyıllarda İslam dininin merkezi olduğu dönemlerden ve öncesinden kalma. El yazmaları nesilden nesile korunarak günümüze kadar ulaşmış.

Büyük Sahra çölünün kıyısındaki şehir, döneminin en parlak ve modern sitelerinden biriydi.

Bölgeden geçen kervanlar şehri bilgi ve kültür merkezi haline getirdi:

“Göçebe örneğini alalım. Seyyar kütüphenelere sahiptiler. Kampları yer değiştirdiğinde tüm el yazmalarını deri bir çantanın içine koyarlar, kazdıkları çukurun dibine çantayı yerleştirirlerdi. Halk hep göç ederdi. 2-3 ay sonra ayrıldıkları yere geri dönerlerdi. Bölgeyi çok iyi tanıdıkları için kütüphaneyi bulur toprağın altından çıkarırlardı. Bu kütüphanelerden hala birkaç tane bulunuyor. Ama çok kötü durumdalar.”

Termit ve nemden korumak amacıyla başlatılan çalışma sayesinde bu eserlerin birçoğu restore edildi ve dijital ortamda kayıt altına alındı. Fakat şehirdeki saldırılar belki de bu eserlerin sonsuza kadar kaybolmasına yol açacak.