Son Dakika

Okunan haber:

Karanlık maddeye dair bir ipucu daha


Bilim-Teknik

Karanlık maddeye dair bir ipucu daha

Evrenin kaynağına dair en derin bilgileri içeren karanlık madde, gözle görülmese de bilim insanlarının kafasını kurcalayan en temel sorulardan biri. Bu günlerde İtalya’nın en yüksek dağı olan Gran Sasso’nun derinliklerine kurulan bir mağarada “Darkside 50” projesini yürüten araştırmacılar, karanlık maddenin izine günden güne yaklaşıyor.

Büyük Patlama’nın ardından evreni bir arada tutan ve kimi araştırmacılara göre evrenin %23 ila %27’lik bir parçasının temeli olan karanlık maddeyi tespit etmek üzere araştırmalar yürüten NASA, geçtiğimiz günlerde bir gelişmeyi müjdeledi. NASA’nın karanlık maddenin varlığını fark ettiğini düşündüğü cihaz Alfa Manyetik Spektometre (AMS) adıyla anılıyor. NASA uzmanları, evrendeki yüksek enerji yüklü parçacıkları ve kozmik ışınları araştıran AMS’nin karanlık maddede elektronların karşıt parçacığı olan pozitronlara rastladığını belirtti.

Uzmanlar henüz verinin doğrulanması konusunda kesin bir açıklama yapmazken gözler İtalya’da Gran Sasso Ulusal Laboratuvarı’nda yürütülen Darkside 50 deneyinde. Deney ekibinin başlıca araştırmacıları arasında bulunan Fizikçi Cristiano Galbiati,karanlık maddenin, evrenin oluşumunun sırrına dair en temel soru olduğuna değiniyor: “Karanlık madde olmadan evren bugünkü görünümünde olmazdı. Maddenin ağır ve yavaş olan kütlesi, karanlık madde olmasaydı, bugünkü haliyle evrenin oluşumuna mekan olan galaksiyi kaplayacak kadar büyüyemezdi. Bu nedenle bu sistemin temelini ve evrenimizin gelişimini anlamamız için en temel soru bu.”

Araştırmacılar Gran Sasso Ulusal Laboratuvarı’nda 110 adet ışıl çoğaltıcı cihazla, ya da bilimsel adıyla sintilatörlerle, 4 metre çapında bir metal küre hazırladı. En küçük ışımaları dahi tespit ederek elektronik sinyale dönüştüren sintilatörlerden gelen veriler bilgisayar ortamında inceleniyor. Araştırmacıların çıkış noktası, her maddenin, karanlık maddeden farklı olarak elektronik izine rastlanması. Bu şekilde verileri eleyerek devam eden çalışmalar, 11 metre genişliğinde ve 10 metre yüksekliğinde bir silindirin içine yerleştirilen kürede devam ediyor. Kürede yer alan küçük bir kapsüldeki 50 kiloluk argon gazı, deneyin önemli bir bileşeni. Argon yerin oldukça derinliklerinde bulunan, radyoaktif olmayan ve -180 derecede sıvı haline ulaşan bir gaz olarak, Galbiati’nin de belirttiği gibi, deneyin en önemli parçası: “Argon gazı projenin en önemli parçası çünkü bu hedefteki madde. Bu ne anlama geliyor? İyonlaşan radyasyonun kaynağında nötr radyoaktivite mi yoksa karanlık madde mi bulunduğunu tespit etmek için aracı oluyor.”

Bilim insanları karanlık maddeyi, zayıf etkileşimli büyük kütleli parçacıklar (WIMP) ifadesiyle tanımlıyor. Parçacıkların çarpışmasına karşı aşırı duyarlı olan sıvı argon ile karanlık maddenin karşılaşmasının kolayca kaydedilebileceğini ileri süren araştırmacılar, bu şekilde karanlık maddenin varlığını kanıtlayabileceklerini dile getiriyor.

Gran Sasso’nun derinliklerine kurdukları mağarada 3 yıl boyunca deneyleri sürdürecek olan bilim insanları, en fazla 2 ya da 3 kez olması tahmin edilen bu karşılaşmanın sonuçlarını bekliyor. .

Editörün Seçtikleri

Bir sonraki konu
Karaciğer naklinde yeni bir dönem

Bilim-Teknik

Karaciğer naklinde yeni bir dönem