Son Dakika

Okunan haber:

Celili'den Reyhanlı ve PKK açıklaması


Türkiye

Celili'den Reyhanlı ve PKK açıklaması

İran ile Batılı ülkeler arasındaki nükleer görüşmeler yılan hikayesine dönmüş durumda. Bir durup bir başlayan, teknik boyutu dolayısıyla çok da anlaşılamayan müzakerelerde son buluşma İstanbul’daki İran Başkonsolosluğu’nda gerçekleşti. P5+1 olarak bilinen ve BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ile Almanya’dan oluşan grubun temsilcisi Catherine Ashton, İran başmüzakerecisi Said Celili ile masaya oturdu. Görüşmeden yine somut bir sonuç çıkmadı. Görüşmeden sonra Celili, daha önceki İstanbul zirvesinde olduğu gibi değerlendirme yapmak için yine Euronews’u kabul etti.

Said Celili, İran’da bu yaz yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin de önemli adaylarından biri. Ülkenin karmaşık üst yapısının önemli pozisyonlarından biri olan Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliğini yürütüyor. İran’ın en önemli iki dış politika konusu olan nükleer müzakereler ve Suriye krizi onun çalıştığı dosyalar. Celili bize önce nükleer müzakerelerdeki son durumu anlattı, ülkesinin Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile yakın çalıştığını, programlarının denetime açık olduğunu savundu. Celili, bir İsrail ve Amerikan saldırısını olası görmediğini belirtti. Suriye konusunda Avrupa ülkelerini uyardı ve “Afganistan’daki terörü artık sınırınıza getirdiniz” dedi. Hatay Reyhanlı’daki saldırılarının İran’ın işi olduğu yönündeki iddialarla ilgili sorumuzu da cevapladı.

Bora Bayraktar / euronews: Sayın Celili, İran’ın P5+1 ülkeleriyle yaptığı son görüşmeler hakkında biraz bilgi verebilir misiniz? Müzakere hangi aşamada?

Said Celili: Bildiğiniz gibi bugüne kadar pek çok müzakere oldu P5+1 ülkeleriyle. Taraflar kendi taleplerini, beklentilerini masaya koydu. Moskova’da biz çok ayrıntılı bir öneriler listesi sunduk. Onların yanıtlarını bekliyorduk. Aradan sekiz ay geçti ve Almatı’da karşı taraf yeni taleplerini ortaya koydu. Biz bunlara karşı çok net olarak yanıtlarımızı verdik. Onların başkentlerine dönüp yetkilileriyle görüşme ihtiyacı ortaya çıktı. Biz birkaç gün içinde yanıt bekliyorduk. Son olarak İstanbul’da Sayın Ashton ve benim için yeni bir görüşme imkanı olunca bir araya geldik. Diğer konuları tartıştık ve yeni fikirler ortaya konuldu.

Euronews: Bu yeni fikirlerden biraz bahsedebilir misiniz? Tam olarak nedir efendim?

Said Celili: İki taraf da daha fazla işbirliğine gidecek bir yola adım atmaya karar verdi. Sayın Ashton ile İstanbul’da konuştuğumuz ve altını çizdiğimiz fikirler, bu adımların karşılıklı ve dengeli olarak atılmasıdır. Bizim uranyum zenginleştirme hakkımıza saygı duyulması bunların başında geliyor. Eğer birbirimizle diyaloğa gireceksek ve karşılıklı güven inşa edeceksek öncelikle İran halkına yönelik düşmanca davranışların bir kenara bırakılması gerekiyor. Eğer İran’ın nükleer faaliyetleriyle ilgili endişeleriniz varsa biz NPT imzacısı olarak Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile işbirliğini genişletmeye hazırız. Şunu söylemekten gurur duyuyorum ki bizim UAEK ile işbirliğimiz en üst düzeydedir. Bizim İran içindeki faaliyetlerimize çok yakından izleyebilmekte ve yönlendirmektedirler.

Euronews: Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun denetçilerinin İran’da çalışmasına izin vereceğiniz anlamı çıkıyor mu bundan?

Said Celili: Biz her zaman denetçilerin girişine müsaade ettik. Hiçbir zaman buna engel olmadık. Bizim Atom Enerjisi Kurumu ile işbirliğimizin eşi benzeri yoktur ve bu anlamda tektir. Bugüne kadar 5 bine yakın denetim gerçekleştirilmiştir. Bütün nükleer tesislerimizde kameraları vardır ve sürekli olarak denetim yapabilmektedirler.

Euronews: Eğer 5+1 ülkeleriyle anlaşma sağlanamazsa ve görüşmeler çökerse siz İsrail ve ABD’nin desteklediği bir askeri müdahale bekliyor musunuz?

Said Celili: Açık olan bir şey var ki o da İran’ın nükleer programının UAEK tarafından izlendiği ve denetlendiğidir. 5+1 ile yapılan görüşmeler bu işbirliğinin genişlemesini, güven tesisini ve işbirliğini hedeflemektedir.

Euronews: Siz başkan adaylarından birisiniz. Başkan olursanız İran’ın nükleer meselesi, Suriye ve İsrail-Amerikan tehdidine karşı ne yapacaksınız?

Said Celili: Öncelikle şunu belirtmeliyim ki İran İslam Cumhuriyeti bugüne kadar hiç olmadığı kadar güçlüdür ve bu ülkeler benim ülkeme saldırmayı akıllarına bile getiremezler. Siyonist rejim şu anda en zayıf dönemindedir. O kadar zayıflar ki küçük, sınırlı bir savaşı dahi kazanamadılar. Aynı şey saldırgan ve savaş çığırtkanlığı yapan Amerika Birleşik Devletleri için de söylenebilir. O kadar başarısız oldular ki politikalarını değiştirip yeni sloganlar attılar. Biz bu ülkelerin bu tür yanlış hesaplar yapma şansını az görüyoruz. Yine de bu uzak ihtimale karşı ve bu ülkelere sert cevap vermek için hazırız.

Euronews: Biliyoruz ki Suriye konusunda Türkiye ve İran farklı görüşlere sahip. Önümüzdeki günlerde uluslararası bir konferans düzenlenmesi bekleniyor. Bunu Rusya ve ABD’de de desteklediğini açıkladı. İran bu toplantıdan pozitif bir sonuç bekliyor mu?

Said Celili: Biz başından beri Suriye’de silahlı bir çözüm olmadığını, siyasi çözüm aranması gerektiğini söylüyoruz. Suriye’de önce ulusal bir diyalog sonra da ulusal seçim olması gerektiğini savunuyoruz. Dünyadaki tüm diğer halklar gibi Suriye halkı da geleceğini kendi belirlemeli. Maalesef bazı Batılı güçler ki bunlar aslında Avrupa’daki bir avuç ülke ve Amerika’dır, yanlış bir yol seçti ve kendi çıkarları için teröristleri destekledi. Sonuçta onbinlerce insan hayatını kaybetti. Bu bedeli sadece Suriye halkı ödemiyor. Bu aynı zamanda Avrupa halkı tarafından da ödeniyor. Yanlış üzerinde ısrar ederek Afganistan’daki teröristleri binlerce kilometre uzaklıktan Avrupa sınırına kadar getirdiler. Avrupa’daki insanlar da bundan endişe etmeli. Bütün bunları akılda tutarak biz askeri seçenekten siyasi çözüme dönerek bu durumdan çıkılabileceğine inanıyoruz.

Euronews: Türkiye’de bazı çevreler Reyhanlı’daki saldırının arkasında İran’ın olduğunu düşünüyor.

Said Celili: Bu iddiaları ortaya atan sözde kaynaklar gölgeler arasında, kim ve ne oldukları tam olarak bilinmiyor. Ama şu kadarını söyleyebilirim: İran İslam Cumhuriyeti ilke olarak her türlü terör eylemine nerede olursa olsun karşıdır.

Euronews: Türkiye’de devam eden bir barış süreci var Kürtlerle Türkiye arasında. Buna İran’ın yaklaşımı nedir? İranlı bir komutan olan Kasım Süleymani’nin PKK’lı liderlerden Karayılan ile görüşerek “silah bırakmayın” dediği iddia ediliyor.

Said Celili: Bir önceki sorunuza verdiğim cevabı yinelemek istiyorum. Biz bu tür temelsiz iddiaları görmezden geliyoruz. Bunlara cevap vermeyi bile gereksiz görüyoruz. Biz Türkiye içinde, ulusal birliği güçlendirecek, güçlü bir ulusal dayanışma oluşturacak her girişimi destekliyoruz.

Bora Bayraktar, İstanbul