Son Dakika

Okunan haber:

Ahmedinejat yolun sonunu yalnız yürüdü


İran

Ahmedinejat yolun sonunu yalnız yürüdü

Mahmud Ahmedinejat 2005’te göreve gelişinin hemen ardından muhafazakar kesimin ve ayetullahın desteğiyle kendisinden öncekilere dönük eleştiriler getirip ülke için iyi çalışmadıklarını iddia ediyordu. Fakat aradan geçen yıllardan sonra 2013 seçimleri arefesinde, muhalefetin yanısıra daha önce yanında yer alan bazı isimler de Ahmedinejat’ı yetersiz olmakla itham ediyor.

Siyasi yorumcu Reza Alidjani Ahmedinejat’ın ülke genelinde iyi hatırlanmayacağını ifade ediyor:
“Bence bu geçen 8 yıl hem devrim sonrası hem de halk için en kötü dönem oldu. Rejimin liderinin desteğini alan bilgisiz ve yeteneksiz biri yönetimdeydi ve gücü o elinde bulundurdu. Bu dönemde de ekonomimizi, dış politikamızı ve kültürümüzü mahvetti.

Ahmedinejat lümpen bir dil benimseyerek diplomasi tarihinin bazı bölümlerini adeta inkar etti. Yahudi soykırımı gibi bazı olayların yalan olduğunu iddia etti ve bazı Birleşmiş Milletler kararlarını da yok saydı. Kendisini ise dünyayı kurtaracak adam olarak sundu, herkese rehberlik edecek bir programı olduğunu iddia etti. Bazı politik manevralarla Batı karşıtlarının ve fakirlerin yanında gibi göründü ve ancak bu şekilde müslüman ülkeler ve Orta Doğu’da taraftar buldu.”

Nükleer programın devam ettirilmesi ülkenin uluslararası alanda gitgide daha da yalnızlaşmasıyla sonuçlandı. Uluslararası görüşmeler yıllardır bir sonuç vermezken ekonomik yaptırımlar da zamanla daha da sıkılaştırıldı. Dünya medyasında İran çok zaman tüm kötülüklerin sebebi olarak gösterilirken İran Devlet Başkanı’nın cevapları da diplomatik olmamakla suçlandı.

Ahmedinejat’ın ayetullahın desteğiyle Mir Hüseyin Musevi’nin karşısında kazandığı 13 Haziran 2009 seçimleri sonrasında büyük çapta protesto gösterileri düzenlendi. Bunları gazeteci ve eylemcilere dönük geniş çaplı gözaltılar izledi ve kan döküldü. Güvenlik güçleri protestolara sertlikle karşılık verirken zaman zaman da plastik mermi değil kurşun kullanıldığı ileri sürüldü. Muhalefet günlerce süren olaylarda 150 kişinin öldüğünü iddia ediyordu. Buna karşın Ahmedinejat ise seçimlerin tamamen serbest bir şekilde yapıldığını savunuyor, sonucun da İran’ın bir zaferi olduğunu ifade ediyordu. Ona göre sokak gösterileri de “önem vermek gerekmeyen birkaç değersiz eylemden” ibaretti.

Ahmedinejat insan hakları konusunda da çokça eleştiri topladı. İdam cezalarında İran Çin’den sonra ikinci sırada olarak biliniyor. Ahmedinejat döneminde 2670 kişinin idam edildiği tahmin ediliyor . Bunların yaklaşık yüzde 60’ının da ibret olması gerekçesiyle halka açık olarak uygulandığı biliniyor. Uluslararası İnsan hakları Federasyonu Yöneticisi Abdülkerim Lahici’ye göre ikinci dönemde ilkine göre daha baskıcı bir yönetim tarzı vardı:
“Ahmedinejat’ın göreve gelişinden sonra çok zorlu bir döneme girdik. İkinci döneme başlaması ve sonrasındaki gösterilerle birlikte hükümetin muhalefet üzerindeki baskısı çok daha fazla arttı.”

Seçim arefesinde ekonomide de veriler çok içaçıcı görünmüyor. Enflasyon yüzde 30’u geçerek son 17 yılın en yüksek seviyesine gelirken işsizlik oranı da yüzde 20’nin üzerinde bulunuyor. İşler bu noktaya geldiğinde Ahmedinejat’ın yönetim içinde de anlaşmazlığa düştüğü ve öncelikle ayetullah başta olmak üzere başlıca destekçilerini kaybettiği görülüyor.

En çarpıcı örneklerden biri ise mecliste yaşandı. Meclis Başkanı Ali Laricani ile Mahmud Ahmedinejat birbirini yolsuzluk ve istismarla suçlarken, Devlet Başkanı meclisi terk etmek zorunda kaldı. Bu görüntüler üzerine Ayetullah Ali Hamaney’in de devlet başkanının yanında olmak bir yana onu ve çevresini suçlayıcı tavır aldığı görüldü.

Reza Alidjani’ye göre Ahmedinejat’ın seçim sonrasında yönetim çevresinde tutunma şansı bulunmuyor : 
“Ahmedinejat Ali Hamaney’i gittikçe daha fazla rahatsız etmeye başladı ve bunun cezasını çekecek. Ayetullaha beklenen saygıyı göstermedi. Liderin önünde kötü bir davranışta bulunmuş oldu. O hiçbir zaman risk almayan biri olarak bilindi. İran’da savaş varken de cephede görünmedi. Rejim içerisinde ve siyasi hayatta kendisine artık yer bulamayacak. Bence artık finansal işlerle uğraşır ve tekrar Hamaney’in gözüne girene kadar çevresiyle birlikte, kazandığı parayı kullanır.”

Ahmedinejat göreve çok büyük iddialarla gelmişti fakat döneminin sonlarına doğru çevresindeki destekçilerinin büyük bölümünün onu terkettiği görüldü. Muhalifler ise geçen 8 yılın ülke içinde baskı uluslararası alanda da ekonomik yaptırımlarla hatırlanacağını savunuyor.