Son Dakika

Okunan haber:

Berlin Duvarı yıkıldı ama ekonomik bölünmüşlük sonlanmadı


EKONOMİ

Berlin Duvarı yıkıldı ama ekonomik bölünmüşlük sonlanmadı

Almanya’da 25 yıl önce yıkılan Berlin Duvarı sadece ülkeyi değil, bütün dünyayı değiştirdi. Tarihi olayın ardından çeyrek asır geçmesine rağmen Almanya hala tam olarak birleşemedi.

Ekonomistlere göre Batı Almanya, bugüne kadar ülkenin tam olarak birleşebilmesi için 2 trilyon Euro harcadı. Ancak ülkenin doğu kesimi birçok açıdan batının gerisinde kaldı. Doğu Almanya’yı oluşturan eyaletlerdeki fakirlik düzeyi ülkenin diğer bölgelerinin gerisine düştü.

İkiye bölünmüş haldeki ülke 18 Mayıs 1990’da, ekonomik ve sosyal birleşmenin 1 Temmuz’dan itibaren uygulanmaya konması konusunda anlaşmaya vardı. Bu anlaşmanın ardından Federal Almanya’nın para birimi Mark, Sosyalist Demokratik Almanya’nın da resmi para birimi oldu. Anlaşma ile tarihte ilk kez kapitalist bir ekonomiyle sosyalist bir ekonomi birleşmiş oldu.

Ancak birleşmenin ardından yapılan bütün yatırımlara karşın ülkenin iki tarafı arasındaki ekonomik uçurum kapatılamadı. Ülkenin doğusunda elde edilen kişi başı gelir, batının gerisinde kaldı.

Gelir düzeyi gibi işsizlik oranı da iki bölge arasında farklılık gösteriyor. Doğuda yüzde 9.1 olan işsizlik oranı ülkenin batısında yüzde 5,8’e geriliyor. Çalışanların elde ettiği gelir de iki bölge arasında değişiyor. Doğuda çalışanlar aylık ortalama 2 bin Euro gelir elde ederken, bu rakam ülkenin batısında 3 bin Euro’ya çıkıyor.

Almanya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden Karl Brenke, Helmut Kohl’un dediği gibi “Hala gülistanlık bir alan yok”. Fakat en azından Willy Brandt’in dediği gibi “Birlikte olan bir entegrasyon yolu bulunmuyor mu ?”

Almanya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden Karl Brenke:
“Evet ben de öyle düşünüyorum. 1989’da özellikle Kanzler Helmut Kohl başta olmak üzere politikacılar tarafından ateşlenen beklenti fazla yüksekten uçtu. Ancak beklentilerin büyük bölümüne de 25 yıl içerisinde ulaşıldı. Federal Devlet çok modern bir altyapıya sahip. Sermaye ölçümüne göre endüstrinin ekonomik performansının yeniden sanayileştiğini gördük. Doğu Almanya şimdi Avrupa Birliği ortalamasında. Fakat çeşitli problemlerimiz de var. Doğu işsizlik açısından, verimlilik, ücretler ve kazançta ülkenin geri kalanını yakalamalı. Bunu şöyle açıklayayım; geçiş dönemi tamamlandı. Şimdi açıkça görülebilen bölgesel sorunlarımız var. Fakat bu bölgesel sorunlar Avrupa’nın her yerinde bulunuyor.”

euronews:
“Önümüzdeki 20 yılda yaşam şartlarının yakınlaşması açısından fazla bir değişim olmayacağını söylediniz. O zamana kadar ülke bölünmüş olduğu süre kadar birlikte yaşamış olacak.”

Almanya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden Karl Brenke:
“Uyum sürecinin 4’te 3’ü tamamlandı. Ancak önümüzdeki yol biraz daha zor. Doğu, örnek olarak geleneksel sanayi merkezleri ve yüksek yoğunluklu bölgeler açısından gelişmiş olacak. Bunların başka bölgelerde yapılması ise zor. Bu bölgelerden kastım tarım yoğunluklu Çek ve Polonya sınırları. Fakat bu bölgelerdeki zorluklar Doğu Almanya ortaya çıkmadan önce de vardı. Bu zorluklar Kaiser zamanlarına kadar uzanıyor. Batı Almanya’da olduğu gibi Doğu Almanya’da daha fazla farklılaşma göreceğimizi düşünüyorum. Örnek olarak Batı Almanya’da da ciddi bir kuzey-güney bölünmesi var.

euronews:
“Para biriminin rolü ne oldu? Çoğu Doğu Almanyalıya göre Mark’ın sihirli bir değeri vardı. Fakat Bundesbank’taki çoğu uzmana göre 1990 parasal birlik için çok erken bir tarihti.”

Almanya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden Karl Brenke:
“Evet ekonomik anlamda 1990’da yapılan parasal birlik ölümcül bir hata ve bir felaketti. Endüstriyi büyük bir baskının altına itti. Sanayi üretiminin yarım haftada çöktüğünü gördük. Eğer politikacılar destek önlemleri almamış olsaydı, çöküş hala çok önemli olabilirdi. Fakat siyasi olarak parasal birlik kaçınılmazdı. Parasal birliğin olmadığı bir yerden insanlar kaçabilirdi. Bu yolla Doğu Almanya ekonomik olarak kanamaya devam ederdi.”

euronews:
“Doğru hatırlıyorsam ‘Eğer mark bize gelmezse biz ona gideceğiz’ diye slogan vardı.”

Almanya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nden Karl Brenke:
“Tam olarak önemli nokta buydu. Doğu Almanya parasal birliğe güvendi. Fakat diğer taraftan bu ekonomik olarak sürdürülemezdi. Basit olarak bir gecede paranın kalkanı kaldırıldı. Ayrıca geçiş dönemindeki Polonya ve çek Cumhuriyet’i ürünlerinin uluslararası piyasada satılamaz hale geldiğini gördük. Bugün 20 bin Euro’ya satılan bir arabanın 80 bin Euro’ya çıkınca ne olacağını bir düşünün. Basitçe olarak müşteri bulamazdınız. Doğu Almanya endüstrisine olan da tam olarak buydu.”