Son Dakika

Okunan haber:

Sanatçıların gözünden demir perdenin doğu yakası


DÜNYA

Sanatçıların gözünden demir perdenin doğu yakası

Demir perde düşeli 25 yıl oldu. İki kutuplu dünyanın sembolü Berlin Duvarı’ndan geriye kalanlar sanat eserine dönüştürülerek ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Doğu Yakası Galerisi denen bölgede birçok artistin çalışmaları bulunuyor. Rus ressam Dimitri Vrubel onlardan biri. Komünist lider Leonid Brezhnev ve Erich Honecker’in anlaşmaya varmalarından esinlenerek resmettiği “Kardeşlik Öpücüğü” isimli çalışması tarihe farklı bir yorum getiriyor.

1990 yılında bir sergi için Berlin’e gelerek bu çalışmaya imza atan Rus ressamı Moskova’da yakaladık ve “Kardeşlik Öpücüğü“nün hikayesini sorduk.

Dimitri Vrubel ilk Berlin ziyaretini anlatıyor:
“Berlin’e geldiğimizde duvarı ziyaret ettik. Ufak tahta bir kulübede resim boyaları falan vardı. İskoçya’dan gelen bir kız yanımda duruyordu. Bir sözleşme imzalamamı söyledi. Tabii o zaman hala güvenlik güçleri orada bulunuyordu. Batı’ya geçmeme izin yoktu. Daha sonra çizmeye başlayınca boyamam için su verdiler.”

Vrubel o zamanlar 29 yaşında ve bir galeride sergi açabilmenin hayalini kuruyor. Doğu Yakası Galerisi’ni duyunca hiç düşünmeden koşar. İmzaladığı sözleşme Almanca’dır. Hiç okumadan kabul edip çalışmaya koyulur. Boyama 7 gün sürer. İşin sonunda anlar ki sözleşme ile bütün telif haklarını Galeri’ye teslim etmiştir. Fakat para mühim değildir onun için.

Eserin ismini ise basın koyar: “Bir sabah hala yatağımda yatıyorum. Arkadaşım Aleksandır Bradovski bana uğradı ve iki gazete fırlattı. Berliner Zeitung ve Neues Deutschland. Alman komünistlerinin gazeteleri.Yaptığım eserden “Kardeşlik Öpücüğü” diye bahsediyorlar. İsmi ilk kez bu şekilde konuldu.”

Daha sonra Vrubel’in eseri kartpostalları ve tişörtleri süslemeye başladı. Mart 2009’da Galeri, içinde bulunan çalışmalar iyice yıprandığı için eser sahibi sanatçılar yeniden davet edilerek restore edildi.

Kardeşlik Öpücüğü son 25 yılda bir politik alegori olarak algılanır. Fakat işin aslı Vrubel’in eserin altına yazdığı cümlede gizlidir: “Tanrım, bu ölümcül aşk arasında hayatta kalmama yardımcı ol!”

Rus ressam Dimitri Vrubel’i esinlendiren ise kendi tecrübeleri olur:
“Çalışmayı bazı kişisel tecrübelere dayandıranlar oldu. Özellikle kadınlarla olan ilişkilerime falan. Aslında bu eser aşka adanmıştır. Orada bulunan aşkın görüntüsüdür. Hepimiz farklı günlük sorunlarla karşılaşıyoruz. Kendimizi bu tarz, canavarların dudakları arasında sıkışmış hissediyoruz. Bu aynı zamanda kişisel sıkıntılarımın bir resmidir.”

Dimitri Vrubel yaptığı ünlü resimden beş kuruş dahi kazanamadı. Fakat kazandığı ün onun için paha biçilmez.

Doğu’da kendinizi özgürce ifade etme çok da kolay bir mesele değildi. Yine de 70’lerin sonunda Beatrice hard rock grubu Macaristan’da büyük bir üne kavuştu. Müzikleri ve aykırı tipleri ile rejim ve polisle sürekli sorunlar yaşayan grubun karizmatik solisti Fero Nagy defalarca tutuklandı.

Feró Nagy o günleri şöyle anlatıyor:
“O zamanlar Macaristan’da fenomendik. Sadece rock ya da punk değil mesele, maniple edilen toplumda bir şeylerin artık düzene uymadığını anlatıyorduk.
Yetkililere her defasında ‘özür diliyoruz bu kelimeleri telaffuz etmenin yasak olduğunu bilmiyorduk’ gibi mazeretler sunuyorduk. Fakat onları ikna etmek imkansız, ne yapmaya çalıştığımızı biliyorlardı. Her defasında sorgulama yapan polisin gözünden beni haklı bulduğunu okuyabiliyordum. Fakat yine de benim tarafımda olamazdı.”

Otoriter yönetimin olduğu atmosferde grubun kendilerini aykırı ifade tarzı ve küfürbaz şarkı sözleri resmi standartları zorluyordu.

Önce grubun çalışmaları izlendi, sonra da yasaklar geldi. Fakat Beatrice’in hayran kitlesi özellikle gençler arasında katlanarak artıyordu.

En ünlü şarkıları “Dizlerinin üstüne çök” törensel bir şekilde müzisyenleri ve hayranları dizlerinin üstüne çökmeye davet ediyordu. Gizli ajanların raporladığı konser sonrası, grup üyeleri ülkeyi terk etmeye karar verir. Fişleme belgeleri ise birkaç yıl sonra rejimin düşmesi ile tüm kamuoyuna duyurulur.

Müzisyen Nagy bir ara ülkeyi terk etmeyi bile düşündüklerini ifade ediyor: “İngilizce dersleri almaya başladık. Müziksiz yaşayamazdık. Bu arada yönetim bizim İngilizce derslerine katıldığımızı öğrenmiş. Yurt dışına kaçacağımızdan şüphelendiler herhalde. Sonra da pasaportlarımıza el konuldu.”

Demir perdenin düşüşüyle Beatrice 90’ların başında yeniden popüler olur. Eski rejimin dağılması ve reformların ardından grup kendini yeniden sahnelerde ifade eder. Aktif müzik hayatlarına ise geçtiğimiz günlerde son verirler. Fero Nagy: ​“Daha sonra inanılmaz popüler olduk. Yani en küçük köyde bile konser verdiğimizde iki bin hayranımız bulunurdu. Gerçekten işlerimiz iyi gidiyordu. Fakat işimizi iyi yaptığımız söylenemez sadece trende dönüşmüştük.

Fero Nagy 2005 yılında istihbarat raporlarının da yer aldığı o sıkıntılı yılları anlatan bir kitap yayınlayarak hikayelerini tüm dünyaya duyurdu.