Son Dakika

Okunan haber:

Batı resti çekti! Rus oligarklar parayı nerede harcayacak?


Rusya

Batı resti çekti! Rus oligarklar parayı nerede harcayacak?

Ukrayna krizi, Rusya ile Batı dünyasını ‘soğuk savaş’ dönemine geri döndürürken, bu çatışmanın sınırı ‘şimdilik’ ekonomik yaptırımlarla çizilmiş durumda. Bu yaptırımların olumsuz etkilemesi beklenen ekonomik alanlardan birisi de lüks tüketim sektörü.

Batılı birçok lüks tüketim markası, dünyanın dokuzuncu, Avrupa’nın ise beşinci büyük lüks pazarı olan Rusya’yı ve Rus müşterileri kaybetmek istemiyor. Ancak bu sektörün önde gelen üreticisi Batı, en önemli tüketicisi de Rusya olunca, lüks devleri için tehlike çanları çalıyor.

Lüks pazarı, daha önceki birçok ekonomik krizde de görüldüğü gibi, talep düşmesinin diğer sektörlere göre nispeten daha az yaşandığı sektörlerden biri. LuxHub’un araştırmasına göre bu yıl dünya çapında lüks pazarının yüzde 7 büyümesi bekleniyor. Hitap ettiği kitlenin sınırlı olmasına rağmen bu sektördeki ciroların yüksekliği, küresel çapta bu pazarı daha da değerli kılıyor.


Rusya’da ise lüks tüketim pazarı 2014 yılında 10.4 milyar doları bulurken, başkent Moskova, dünyada en çok milyonere ev sahipliği yapan ikinci şehir. (İlki Londra) Birçok lüks segment markası Rus müşterilerine yönelik özel üretimler ve reklam kampanyaları yapıyor. Birçok moda başkentindeki mağazalarda ‘özel müşteriler’ için Rusça konuşan elemanların olduğu da biliniyor.

Ekonomik krizi atlatamayan Avrupa için Rus müşteriler ‘nimet’ durumunda. Modanın kalbi İtalya’da en fazla lüks tüketim harcaması yapanlar yüzde 27 ile Ruslar. İngiltere’deki Rus turistlerin tek seferdeki ortalama alışveriş harcaması ise 1000 dolar civarında. Lüks tüketime gayrimenkulü de kattığımızda Ruslar daha da büyük önem kazanıyor. The Times of London’a göre 2012 yılının Şubat ayında Londra’da satılan lüks kategorideki gayri menkulün yüzde 60’ını Ruslar aldı.

Peki Batı dünyası Rus müşteriye bu kadar muhtaçken, Rus sosyetesinin de Batı’nın lüks üretimine bağımlılığı farklı mı? Rus tüketiciler, lüks markalara karşı sadakati en yüksek müşterilerin başında. Üstelik lüks ürün tüketimi sadece üst gelir grubunda değil, diğer gruplarda da oldukça yüksek. Rus giyim ve aksesuar pazarının yüzde 75’i ithal ürünlerden oluşuyor. Fashionbi’nin yaptığı araştırmaya göre, ekonomik durumları ne olursa olsun Ruslar gelirlerinin ortalama yüzde 10’unu giyim ve aksesuara harcıyor. Rusların alışveriş için en çok tercih ettiği ilk iki ülke ise İtalya ve İngiltere.



Ancak Batı ile Rusya arasındaki ekonomik yaptırımların daha da derinleşmesi ve ilişkilerin gerginleşmesiyle bu ‘kazan-kazan’ (win-win) durumunun değişmesi bekleniyor. Üstelik Rus zenginlerin lüks tüketimini etkileyen tek faktör yaptırımlar değil. Geçtiğimiz sene Ruble’de yaşanan devalüasyon ile Rusların elindeki para daha değersiz hale geldi. Bunun yanında petrol fiyatlarında yaşanan düşüş, büyüme modeli enerjiye bağlı Rus ekonomisine büyük darbe vurdu. 2008 yılındaki krizde petrol fiyatlarının 40 dolar düşmesiyle Rusya ekonomisi yüzde 7.8 küçülmüştü. Şimdi giderek dış dünyadan izole edilmeye başlanan bir ekonomide aynı küçülmenin yaşanması pek de uzak bir ihtimal değil.

Tüm bunların yanında, Rusya’da ithal lüks ürünlere uygulanan lüks tüketim vergisi ve gümrük vergisi de artmış durumda. Rusya’da lüks tüketim pazarı dünyadakinden yaklaşık yüzde 50 daha pahalı hale geldi. Tüm bunlarla ‘lüks’ Ruslar için giderek daha ‘ulaşılmaz’ olmaya başladı.

Araştırmalar da bunu kanıtlar nitelikte. Son raporlara göre, Rusya’da yüksek gelirli kesim bile yurtdışı alışveriş gezilerini azaltıp, lüks harcamalarını kısmış durumda. Buna karşın yurtiçi turistik gezilerde artış var. ABD ve AB’den Ruslara uygulanan vize yasağının genişletilmesi durumunda, bu düşüşün hızlanması bekleniyor. Yurtdışına giden veya gidebilen Rusların ise eli eskisi kadar açık değil. İngiltere’deki Rus turistlerin harcamaları yüzde 28 düşmüş durumda. Genelde, Rus lüks tüketim pazarının bu sene içerisinde yüzde 30 daralması bekleniyor.

Üstelik tüm bunlar lüks tüketimin herhangi bir ambargodan henüz nasibini almamış hali. Moskova halihazırda sadece ‘gıda’ kategorisindeki ithal ürünlere ambargo getirirken, Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD ve Avrupa Birliği’nin yaptırımları genişletmesi durumunda, ambargonun giyim-tekstil ürünlerini de kapsayacağını açıkladı.

Diğer yandan görünen o ki Rus müşterilerini kaybetmek istemeyen lüks devleri sadece siyasi veya ticari engelleri değil, moda sektöründeki bazı engelleri de aşmak zorunda. Bazı Amerikalı moda yazarları ‘savaş naraları’ atmaya başladı bile. Vanity Fair dergisinde yayımlanan ‘Amerika moda sektöründe soğuk savaşı nasıl kazanır?’ başlıklı bir makalede , Rus oligarkların ‘çariçeler’ diye adlandırılan eşlerinin moda haftalarındaki baş konukluk dönemlerinin sona erdiği belirtilerek, Amerikan modaseverlere ‘daha fazla harcayın, ancak bu şekilde Rusları defilelerin ön sıralarından sileriz’ deniliyor.

Peki moda alanında kılıçlar çekildi, ya lüks gayrimenkul sahasında durum ne? Rus zenginler, küresel lüks emlak sektörü için hayati öneme sahip. Örneğin Londra’da son beş senede emlak fiyatlarının artmasının en önemli nedeni Rus müşterilerdi.

Ancak bu sektördeki kimi uzmanlar Ruble’nin hızla değer kaybetmesiyle Rus müşterilerin alım gücünün azaldığını, yaptırımlarla de birlikte bu durumun satışlarına büyük etki edeceği görüşünde. Bu tezi destekleyen veriler de yok değil. Rus zenginlerin favori emlak yatırım yerlerinden biri olan Fransa’nın güneyindeki Saint Tropez’de lüks villalara olan Rus talebi bir senede yüzde 20 düşmüş durumda. Christie’s International’ın Londra şubesi ise Aralık 2013’ten bu yana Rusya’dan gelen, gayri menkul bakma taleplerinde yüzde 70 düşüş olduğunu söylüyor. Şirket, Londra’da 10 milyon poundun altında fiyatlandırılmış ev satışlarındaki Rus alımlarının son altı senenin en düşük seviyesine gerilediğini aktarıyor.


Ancak kategoriyi ‘zengin’den ‘ultra-zengin’ Ruslara çevirdiğimizde iş değişiyor. Yaptırımların uygulanmasından sonraki zamanda Londra’da fiyatı 10 milyon poundun da üzerinde olan evlerin yüzde 20’sini Ruslar almış durumda. Kimi lüks emlak sektörü uzmanları da kriz durumlarında Rusların yapağı en akıllı hareketin Ruble’yi ellerinden çıkarmak ve Rusya dışına yatırım yapmak olacağını söyleyerek, talebin daha da artmasını beklediklerini belirtiyor.

Nitekim, şehirlerindeki emlak patlamasını yakın takibe alan New York Times , kentin en pahalı gayrimenkullerinin yarısının sahiplerinin yabancı olduğunu ve adlarının bilinmemesi için de paravan şirketleri kullandığını ortaya çıkartmış. Bu ‘gizli sahipler’in büyük bir kısmının da New York emlak piyasasını ‘güvenli bir kasa’ gibi gören Rus oligarklar olduğu bildiriliyor. Gazete, para akışı sağlandıktan sonra emlak ve inşaat firmalarının, bu paravan şirketlerin arkasındaki isimlerin kim olduğu konusunda pek de araştırma yapmadığını, yasal olarak da böyle bir zorunluluk olmadığını ekliyor.

Aynı New York’taki lüks emlakçılar gibi, diğer alanlardaki lüks tüketim devleri de, Rus müşterilerini kaybetmemenin yollarını arıyor. Avrupa yaptırım üstüne yaptırım getirirken, 2015’i ‘Rus Yılı’ ilan eden Monako, bunu birçok Rus bürokrat, oligark ve milyonerin katıldığı, Bolşoy Balesi’nden gösterilerin de renk kattığı bir geceyle kutladı.



Tüm bu krizden fırsat yaratabilecek ülkelerin başında ise Türkiye geliyor. Uzmanlar yeni yaptırımlarla Rus zenginlerin alışveriş rotasını batıdan Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Uzak Doğu’ya çevireceğini düşünüyor. Halihazırda Rusya, Türkiye’nin ikinci büyük ticari ortağı ve Rus turistlerin en başta tercih ettiği tatil noktalarından birisi konumunda. Ancak Türkiye’nin belirsizliğe sürüklenen Rus lüks pazar pastasından iştahla bir parça kapması için Rus zenginleri çekmesi gerek. Bununla ilgili Türkiye’deki lüks sektöründe Rus müşterilere yönelik özel kampanyalar başlatılacak mı, bunu da zaman gösterecek.

Moskova’da düzenlenen, ‘sadece sofistike ve talepkar lüks ürün ve hizmet tüketicilerinin beklentilerini karşılayan’ şirket ve markalara verilen ‘Luxury Lifestyle Ödülleri’ 2014 yılı töreninin tanıtım filmi.

Bu konu hakkında daha fazla okumak isterseniz, bazı İngilizce kaynaklar:

New York Times article in english

usnews.com article in english

cpp-luxury.com article in english

Luxurysociety article in english