Son Dakika

Okunan haber:

İran'a uygulanan yaptırımların tarihçesi


İran

İran'a uygulanan yaptırımların tarihçesi

Tarih sayfalarında yerini alacak İran’la nükleer anlaşması, İran’a karşı uzun yıllardır uygulanan- özellikle de Birleşmiş Milletler’in 2006 ve 2010 yılları arasındaki yaptırımlarının kaldırılmasını sağladı.

Bu zorlu “tarihi” süreç uzun yıllar önce başlamıştı:

1979’da İran Devrimi’nin zafere ulaşması ve ardından Tahran’daki Amerikan büyükelçiliğine yapılan baskın ve rehine krizi Tahran ve Washington arasındaki diplomatik ilişkileri durma noktasına getirdi.

Hemen ardından Amerika Birleşik Devletleri (1979-1987) harekete geçerek ilk yaptırımları uygulamaya koymuştu: İran’ın ABD’deki mal varlığı dondurulmuş ve ülkeyle her türlü alım satım işlemleri yasaklanmıştı.

İkinci hareketlenme 1995’te yaşandı: Bu kez de hedefte petrol vardı. İran’ı, “terörizme doğrudan destek veren ülkeler” listesine alan AB daha da ileri gitti ve İran ile petrol ticaretini durdurdu. ABD, dünya çapındaki diğer petrol şirketleriyle de irtibata geçerek İran petrol sanayisine yatırımlarını kesmeleri istedi. Aksi takdirde kendilerine de ticari yaptırım getirileceği uyarısında bulundu.

Mahmud Ahmedinejad’ın 2005’te İran Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yaptırımlar daha da sertleştirildi. Seçimlerden üç yıl önce, dünya İran’ın nükleer programını keşfetmiş, Ahmedinejad bu programı daha da hızlandıracağını belirterek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin emirlerine boyun eğmeyeceğini açıklamıştı.

2006 ve 2008 yılları arasında ABD yaptırımlarını sertleştirmeye devam ederken, bu sefer de Birleşmiş Milletler’in kısıtlamaları ve Avrupa Birliği’nin ekonomik yaptırımları devreye girmişti.

Yaptırımların İran ekonomisini zayıflatmasına rağmen Ahmedinejad yeniden seçilmiş, tutumunda hiç bir değişiklik görülmemesi üzere Batı yaptırımları yeniden sertleştirmişti.

Bankaların ve hükümet üyelerinin mal varlıkları dondurulmuş, mali ve finansal yaptırımlar uygulanmış, silah ve petrol ambargosu da uygulanarak İran ekonomisi her yönden hedef alınmıştı.

Amerikalı yetkililere göre, yaptırımların kalkmasıyla İran yabancı bankalardaki dondurulmuş 50 milyar Dolarlık petrol gelirlerine ulaşarak ekonomisini canlandırmak için beklenmedik bir gelir elde edecek.

Ancak ABD İran’in balistik füze programıyla yeni yaptırımlar devreye soktu. Son yaptırımlar, İran’dan füze programıyla bağlantılı 11 kişi ve kurumun ABD bankacılık sistemini kullanmalarının yasaklanmasını öngörüyor.