Son Dakika

Okunan haber:

"Vatikan yeni uluslararası mali düzene ayak uyduramadı"


DÜNYA

"Vatikan yeni uluslararası mali düzene ayak uyduramadı"

“Ekonomik ve çevresel felaketler sebep değil, sonuçtur” diyor İtalyan ekonomist ve finans uzmanı Ettore Gotti-Tedeschi. Vatikan Bankası’nın eski Başkanı Gotti-Tedeschi, euronews’e verdiği röportajda Hristiyan inancı ve ekonominin kesiştiği noktalar üzerinde durdu.

Vatikan Bankası, kara para aklama suçlamasıyla karşı karşıya kalmıştı. Röportajımıza bu konu üzerinden giriş yapıyoruz.

Paolo Alberto Valenti, euronews:
Sayın Ettore Gotti Tedeschim merhaba. Bizimle Euronews ekranlarında olduğunuz için teşekkür ediyoruz. Papa 16. Benediktus döneminde, Diyanet İşleri Enstitüsü de denilen Vatikan Bankası’nın başkanlığını yürüttünüz. Vatikan’ı finansal şeffaflığın bir işareti olan beyaz listeye sokmak için para aklamaya karşı uzmanlardan destek almak istediniz. Vatikan bu planınızı niçin kabul etmedi?

Ettore Gotti Tedeschi:
Vatikan’da birçok kişi 11 Eylül 2001’den sonra yaşanan gelişmeleri, bankacılık sistemiyle ilgili daha sıkı tedbirler öngören yeni uluslararası kuralları anlayamadı.

Diğer yandan, Vatikan’da çok sayıda insan bu yeni uluslararası normları kabul ederek egemenliklerini kaybetmekten endişe duyuyordu.

Ayrıca, bir kültür sorunuyla karşı karşıya kaldık. Birçok kişi kontrollerin meşru olmayacağına inanıyordu. Çünkü Vatikan’da savunulması, korunması gereken olgular, olaylar vardı. Dolayısıyla insanlar sırlarla, gizliliği birbirine karıştırdı. İnsanlar yaşadığımız bağlamda iç kontrol eksikliğinin daha fazla dış kontrolü körükleyeceğini anlayamadı.

Son olarak, kara para aklama karşıtı mevzuatın Vatikan’ın güvenilirliğine ne kadar zarar vereceğini anlamayan insanlar vardı. Tartışmanın göbeğinde yer alan sorun da buydu aslında. Dokuz konu üzerine soruşturma talebimin reddedilmesi cesaretimi kırdı. Bu son derece yanlış bir adımdı. Hemen bir soruşturma talep etmiştim ama bu gerçekleşmedi. Beni sorgulamadılar. Kilise bünyesindeki asıl yara hala duruyor. Çünkü gerçeği, benim gerçeğimi anlamak istemediler.

euronews:
Fakat kovulduğunuzda güvenliğinizden endişe ettiniz. Hatta Vatikan Bankası’nın sırlarıyla ilgili bir dosya oluşturdunuz.

Ettore Gotti Tedeschi:
Olaylar sanılandan çok farklı gelişti. Yine de bu şu yargıya intikal etmiş bir hadise. Bunun üzerine konuşmamayı tercih ediyorum.

euronews:
Moneyval, Avrupa Konseyi uzman komitesi kara para aklamayla mücadele önlemleri konusunda Vatikan finans kurumlarında çok sayıda açık keşfetti. Özellikle de aklama alanında. Sizce Papa Francis durumu düzeltmek için gerekli önlemlerin farkında mı?

Ettore Gotti Tedeschi:
Benim görevde olduğum dönemde Moneyval iki önemli inceleme gerçekleştirdi. İlki Kasım 2011’deydi ve bir önceki yılın faaliyetlerini görmek için geldiler. Oldukça olumlu bir görüş belirterek ayrıldılar. Ardından bir ay sonra, Aralık 2011’de yeniden geldiler. Vatikan’ın bu konuyla ilgili hayata geçirdiği yasa bütün beklentilere karşıydı. Yasanın dört noktası yeniden düzenlenmişti, özellikle de kontrol mekanizmalarının rolüyle ilgili olanlar. Vatileaks skandalı da bu sırada patlak verdi. Ve JP Morgan adlı banka Vatikan’daki hesaplarını kapatma kararı aldı. Bu karar büyük bir medyatik yankı uyandırdı.

Moneyval İtalya’ya yeniden geldi. Nisan 2012’de. İkinci bir rapor yazdılar. Geri gittiğimizi söylediler. Bir ay sonraysa ben artık orada değildim.

euronews:
Vatikan Bankası’nda hesapların kötüye kullanımı devam ediyor mu sizce?

Ettore Gotti Tedeschi:
Hiçbir bilgim yok. Ama buna engel olacak bir yasa da yok. Prosedür işlemiyor. kontrol mekanizması olmadığı için açık bir riskten söz edebiliriz.

euronews:
Her halükarda, Papa Francis bu sorunun üstesinden gelebilir mi?

Ettore Gotti Tedeschi:
Eğer Papa Francis, İtalya Başbakanı Matteo Renzi’nin yaptığı gibi sadece reform duyurusu yapmak yerine gerçekten önlem almak istiyorsa, tam olarak neler olduğunu açıklamalı.

euronews:
Hollywood bile, Amerika Birleşik Devletleri’nde, üst düzey finans çevrelerindeki suçları hedef aldı, eleştirdi. Riski yüksek ipotekli borçlardan, toksik finansal ürünlerden bahsediyorum. Peki sizce bir bankacının bu tehlikeli faaliyetlerin sonuçlarına engel olmak için sadece iyi duygular beslemesi yeterli mi?

Ettore Gotti Tedeschi:
Bu konuyla ilgili, eleştirilerin kaynağı doğrudan bankacılık çevrelerinden gelmiyor. Krizle mücadele eden politikacılardan geliyor. Milli gelirlerdeki düşüş karşısında, borçlarını ödeyebilmek için umutları her geçen gün azalıyor. Ellerindeki varlıkları satarak kaldıraç oluşturma hususunda yetersiz kalıyorlar. Bu şartlar bankacıların iştahını kabartıyor ve daha rahat manevra alanı bulunuyorlar. Sorumluluklar kişiseldir Sayın Valenti. Toplu bir sorumluluktan söz edemeyiz. Her birey kendisi ve toplum için yaptığının iyi olup olmadığını bilmelidir.

euronews:
Bir bankacının toksik finansal ürünler üzerinden prim kazanıp, yargı karşısına çıkmamasını nasıl kabul edebiliriz?

Ettore Gotti Tedeschi:
“Eğer teknik olarak bir açıklama istiyorsanız, bu son derece kolay. Ama ahlaki olarak, benim değerlendirmem bu insanların yaptıklarının bedelini mutlaka ödemeleri gerektiği yönünde.

euronews:
“Ekonomik kararlar New York ve Washington arasındaki insanlar tarafından alınıyor. Brüksel’e de bir çeşit ‘yapılacaklar listesiyle’ birlikte elde ettikleri sonucu gönderiyorlar” diyorsunuz, gazeteci Paolo Gambi ile birlikte kaleme aldığınız Şeytan İşi (Un mestiere del diavolo) adlı kitapta.

Şimdi size sormak istiyorum. uluslararası arenada Avrupa’nın dikkate alınmadığını mı düşünüyorsunuz?

Ettore Gotti Tedeschi:
Bence bu soruyu herkes kendine sormalı, şöyle demeli: Kim dikkate alıyor? Bugün gücün kimde olduğunu kimse bilmiyor. Avrupa’nın ciddi bir avantajı olabilir. Bir denge noktası yakalayabilir. Asya piyasalarındaki dramatik büyümeden dolayı endişeye kapılan Amerika Birleşik Devletleri’nin stratejisini destekleyebilir. Ya da kendi tercihlerini ortaya koyabilir. Bence Avrupa jeopolitik güçlerin yeniden organize edildiği sistemde kilit bir noktaya sahip. Ama hangi Avrupa’dan bahsediyoruz? Açıkçası ben Avrupa’nın ne olduğunu tam anlayamadım. Eğer Brüksel’i kastediyorsak durumumuz iyi değil. Eğer Almanya diyorsak, o zaman daha beter bir durumdayız.

euronews:
“Çığırından çıkmış bir zaman bu” der Shakespeare Hamlet’te. Bu birkaç kelime şu anda dünyada birçok alanda olup biteni açıklıyor sanki. Şüphesiz birkaç asırlık bir sorun söz konusu. Peki, dinlerin ve ahlakın sorunları çözeceğine inanıyor musunuz?

Ettore Gotti Tedeschi:
İçinde yaşadığımız sistemi sunan din değildir. Olup biteni onlara yıkamayız. İyi ve kötüyle ilgili bireysel sorumluluğa da inanmalıyız. Bireysel özgürlüğümüzü korumak bunu gerektirir. İşte bu yüzden, son 30 yıldaki eksikliklerimizle ilgili Kilise çok önemli bir rol üstlendi. Hatalarımızın nedeni olarak Kilise’yi gösterdik. Bu eksiklik uluslararası siyasetin ve ekonominin tam merkezinde yer buldu kendine. Dünya liderleri artık yaşam duygusuna, enerjisine sahip değil. Eğer ben bu enerjiye sahip olmazsam, hareketlerime nasıl anlam katabilirim?!