Son Dakika

Ömrü dolan uyduların güvenli şekilde imhası

Uzaya gönderilen binlerce uydu kuşkusuz hayatımızı kolaylaştırıyor. Fakat kulanım süresi dolan uydular güvenli bir şekilde imha edilmezse dünya yörüngesinin ne hale geleceğini hiç düşündünüz mü?

Okunan haber:

Ömrü dolan uyduların güvenli şekilde imhası

Metin boyutu Aa Aa

  • Avrupa uzayın en büyük aktörlerinden birisidir. Güçlü ve rekabetçi bir uzay endüstrisine sahip Avrupa, Copernicus, EGNOS ve Galileo gibi uzay programları ile milyonlarca insanın yararlandığı hizmetleri sunuyor.
  • Avrupa uzay endüstrisinde 230 binin üzerinde profesyonel çalışıyor ve 46-54 milyar € değerinde bir katma değer üretiliyor.
  • Uzayda binlerce uydu var. AB Uzay Gözetim ve İzleme destek çerçevesi, uyduların hareketlerini izlemeye ve çarpışma riskini azaltmaya yardımcı oluyor.
  • Bununla birlikte, gezegenimizin etrafındaki alan giderek daha fazla yörünge hırdavatıyla dolduğundan, ilave çözümlere ihtiyaç duyulmakta.

Önemli linkler

Business Planet’tin bu bölümünde uzaya gönderilen ve artık kullanılmayan binlerce uydunun dünya yörüngesinde oluşturduğu riski ele aldık.

Konunun uzmanı İtalya Uzay Ajansı’ndan Claudio Portelli’ye uzayı temizlemenin önemini sorduk:
Uzayda hem kazara, hem de kasıtlı olarak birkaç patlama meydana geldi. Uydular arasında çarpışmalar oldu. Kullanım süresi dolmuş uydulardan meydana gelen büyük miktardaki enkaz, uzayda tüm aktif uydular için bir tehlike oluşturuyor.

İtalya’nın kuzeyinde Como Gölü yakınlarında D-Orbit adlı firmayı ziyaret ediyoruz.

D-Orbit, yaklaşık 30 kişilik bir uzman ekiple hızla büyüyen uzay sanayi için yeni çözümler geliştiriyor. Şirketin ilk büyük projesi, kullanım süresi dolan uyduları güvenli bir şekilde devreden çıkarıp imha etmek.

Bu sistemde uydunun üzerine ek bir motor yerleştiriliyor. Uydu normal görevdeyken beklemede kalan sistem, ömrü dolduktan sonra aktif hale getiriliyor. Uydu ya güvenli bir noktadan atmosfere sokularak imha ediliyor ya da aktif yörüngenin 250 km uzağında bulunan uydu mezarlıklarına yollanıyor.

Lorenzo Ferrario, Proje Şefi:
Bu fikir, bir süre önce, uzay endüstrisinin sürdürülebilirliği konusundaki başlıca sorunun Uzay Çöplüğü olduğunu fark ettiğimizde aklımıza geldi. Bir çözüm bulduk ve çalışmalarımıza başladık.

Kullanım ömrü dolan uyduların yörüngeden kaldırılması, aktif uyduların güvenliği için çok önemli. D-Orbit tarafından geliştirilen sistem, uyduların kullanım ömrünü de uzatıyor; çünkü, onları devreden çıkarmak için yakıt harcamaya gerek kalmıyor. Sisteme dahil edilen ekstra motor acil durumlarda da kullanılabilir. Şirket, uzay misyonlarını kolaylaştıracak diğer çözümler üzerinde de çalışıyor.

Lorenzo Ferrario:
Bir sonraki büyük adım, Orbit Now (ION) olarak adlandırılan uydu ulaşım sistemi. Çalışmalarımızın çoğunu bu projenin üzerinde yoğunlaştırdık. Öte yandan bu çalışma D-Sat projesinden edindiğimiz tecrübelere dayanıyor.

Claudio Portelli, uydu sektöründe faaliyet gösteren özel şirketlerin uzay endüstrisinde yerini sağlamlaştırabilmesi için yapması gerekenleri şöyle sıraladı: “Şirketler, sağlamlık yönünden güvenilir, yeni teknolojilerin rahatlıkla entegre edilebildiği, ekonomik uydular üretebilirse başarıyı yakalar. Ayrıca üretilen uydu öncesinde uzayda test edilebilirse çok daha iyi olur.

Uydu yörüngesinde radar istasyonları tarafından takip edilen toplam 18 bin nesne bulunuyor. Bunların içinden aktif operasyonel olan sadece 7 bin tane iken geri kalanı uzay çöplüğü haline gelmiş durumda. Önümüzdeki yıllarda uzaya 10 binden fazla uydunun gönderilmesi tasarlanıyor. Bu durumun daha da kötüleşeceği anlamına geliyor.

Bu sebeplerden ötürü Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi çeşitli uluslararası kuruluşlar önlem almak için harekete geçti.

Claudio Portelli:
Avrupa Uzay Ajansı ve Avrupa Birliği, konuya yönelik araştırma geliştirme için fonlar ayırdı. Bunlar uzay çöplüğü sorununu çözmek için hayati önemde fonlar. Endüstriler bu fondan yararlanabilir.