Son Dakika

Son Dakika

Görüş - Azerbaycan: Avrupa ile Asya arasında yeni bir Enerji ve Ulaşım Merkezi

Okunan haber:

Görüş - Azerbaycan: Avrupa ile Asya arasında yeni bir Enerji ve Ulaşım Merkezi

Metin boyutu Aa Aa

Azerbaycan yalnızca UEFA Şampiyonlar Ligi'ndeki futbol başarısıyla değil, son birkaç aydır dünyanın ulaştırma ve enerji pazarlarındaki stratejik hamleleriyle bir kez daha dikkatleri çekiyor.

Bu ayın başlarında "İpek Demiryolu" olarak da bilinen Bakü-Tiflis-Kars (BTK) Demiryolu’nun açılışı Orta Asya, Çin, Türkiye, Avrupa, Rusya, İran ve Orta Doğu’nun kavşağında bulunan Kafkas ülkesinin stratejik önemini vurgulayan önemli bir gelişme oldu.

826 kilometrelik hat, Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev tarafından Avrupa ve Asya arasındaki en kısa ve en güvenilir bağlantı olarak nitelendiriliyor. Zira Çin ile Avrupa pazarları arasındaki geçiş süresini 15 güne indirerek deniz yolundan daha hızlı ve hava taşımacılığından daha az maliyetli hale getiriyor.

Görüş

BTK demiryolu, hızlanan yatırımlar ve artan ticaret imkanlarıyla bölgenin ekonomisini geliştirmeyi vaat ediyor.

Ceyhun OSMANLI Azerbaycan Eski Milletvekili ve Odlar Yurdu Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Yeniliklerden Sorumlu Yönetim Kurulu

Rusya'nın 2016'daki Kırım işgalinden bu yana Rusya karşıtı yaptırımları destekleyen Avrupa ülkelerine gıda ambargosu uygulamasıyla gitgide derinleşen izolasyonu göz önüne alındığında, bu Avrupa Birliği (AB) için iyi bir haber. Bugüne kadar Çin ile Avrupa arasında sadece Trans-Sibirya Demiryolu bağlantısı bulunduğu gerçeğini göz ardı etmeyen AB, projeyi 'Avrupa Birliği, Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan ve Orta Asya'yı birbirine bağlayan ulaşım yollarında önemli bir adım’ olarak değerlendirdi. Bu durum, 1 trilyon dolarlık altyapı planı Kemer ve Yol girişimi için bölgesel müttefikler arayan Çin için de iyi bir haber.

BTK demiryolunun tamamlanmasıyla Çin'den yola çıkan ve Kazakistan'dan geçerek Hazar Denizi üzerinden feribotla yeni Baku Uluslararası Deniz Limanı'na ulaşan trenler, Rusya ve Ermenistan’a uğramaya gerek kalmaksızın, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Batı Avrupa'ya gidecek yeni bir rota takip edebilecek.

Proje, Rusya-Gürcistan savaşı nedeniyle yavaşlatılmış olsa da, Azerbaycan, Devlet Petrol Fonu (SOFAZ) kredisi aracılığıyla Gürcistan'ın demiryolunun bir bölümünü finanse etmek için devreye girerek yeni bir 105 kilometrelik rota inşa edilmesine katkıda bulundu. Yeni açılan Kars- Akhalkalaki Demiryolu, 1993 yılından beri kullanılmayan Ermenistan ve Türkiye arasındaki eski ray hattına alternatif bir rota imkanını ortaya koyuyor.

Hat boyunca yeni serbest bölgelerin kurulmasıyla, halihazırda var olan Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattına ve Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattına ilave olarak, BTK demiryolu, hızlanan yatırımlar ve artan ticaret imkanlarıyla bölgenin ekonomisini geliştirmeyi vaat ediyor. Bu çerçevede, Azerbaycan’ın Dünya Ekonomik Forumu 2017-2018 Küresel Rekabet Endeksi’nde 138 ülke arasından 35. sırada yer aldığı göz önünde bulundurmalı.

Altını çizmek gerekir ki bölgenin ulaşım ve enerji bağlantıları, Güney Gaz Koridoru projesinin uygulanmasıyla daha da güçlenecektir. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası 18 Ekim 2017'de Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile birlikte Azerbaycan'ın Şah Deniz sahasından Avrupa’ya doğalgaz aktarımı sürecinde son derece ehemmiyetli olan Trans Anadolu Boru Hattı (TANAP) için 500 milyon dolarlık bir fon sağlamayı onayladı. Bu Avrupa’nın doğalgazda Rusya’ya bağımlılığını azaltması, enerji güvenliği ve çeşitlendirmesi için büyük bir adım.

Geçtiğimiz aylarda vuku bulan diğer dikkat çekici bir gelişme ise Azeri-Çırak-Güneşli (ACG) Üretim Paylaşım Anlaşması'nın 2049 yılının sonuna kadar uzatılması oldu. Bu gelişme Azerbaycan'ı büyük enerji projelerinde güvenilir ve sağlam bir ortak olarak taçlandırdı.

Bazı konsorsiyum üyelerinin çıkardığı zorluklara rağmen Azerbaycan’ın enerji devi SOCAR anlaşmayı sonuçlandırmayı başardı ve BP’nin payı yüzde 35,8’den yüzde 30,37’ye düşerken kendi hisselerini yüzde 11,65'ten yüzde 25'e yükseltti.

Yeni sözleşme sadece Azerbaycan’ın enerji sektöründeki 40 milyar doları bulacak olan büyük yatırımları garanti etmekle kalmayacak aynı zamanda Azerbaycan hükümeti için 3,6 milyar dolarlık bir bonus ödemesi sağlayacak.

Petrol fiyatlarının düştüğü ve Hazar Denizi'ndeki denizaşırı üretimin riskli bir teşebbüs olarak görüldüğü 1994 yılında, savaş kurbanı olmuş eski bir Sovyet Cumhuriyeti'nin dünya enerji devleri ile sözleşme imzalamasını hayal etmek zordu. Bu koşullarda imzalanmış olan bu Üretim Paylaşım Anlaşması’nın neden "Yüzyılın Sözleşmesi" olarak anıldığı aşikar. 500 milyon ton olarak tahmin edilmekte olan rezervleri ve anlaşmanın imzalanmasından bu yana 3 milyar varil petrol satışından elde edilen gelirleri hesaba katıldığında, 27 yıl sonra Azerbaycan için yeni şartlar çerçevesinde bir anlaşma yapmak son derece kolay oldu.

Dahası, yüzyılın sözleşmelerinin devamı da gelebilir. Taraflar ACG sahasını üçüncü bir Üretim Paylaşımı Anlaşması ile geliştirmeye karar verirlerse, ACG derin doğalgaz sahası gelecekte TANAP'ın yıllık 15 milyar metreküp ihtiyacını karşılayabilecek bir potansiyele sahip olabilir. Buna ek olarak, ACG sahasında yedinci ve yeni bir üretim platformunun 2020'de işletmesinin devredilmesi bekleniyor. 

Birinci yüzyılda petrol üretiminin öncüsü olan Bakü, geçtiğimiz günlerde BTK ve ACG örneklerinin de gösterdiği gibi, eski İpek Yolu boyunca yeni ve güvenli ulaşım ve enerji koridorlarının kurulmasında kilit bir itici güç olma sözü veriyor. Çatışmaya eğilimli Ortadoğu, teokratik İran ve gittikçe diş bileyen Rusya arasında sıkışan Güney Kafkasya’daki dengeler göz önüne alındığında, Avrupa ve Çin şüphesiz bölgede Azerbaycan gibi siyasi ve ekonomik bakımdan istikrarlı bir müttefik sahibi olmakta fayda göreceklerdir.

Ceyhun OSMANLI

Azerbaycan Eski Milletvekili ve Odlar Yurdu Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Yeniliklerden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi

Görüş sayfamızda yayınlanan yazılar Euronews Türkçe'nin resmi görüşünü yansıtmamaktadır.