Türkiye orman yangınlarıyla mücadele için ne kadar harcama yapıyor?

Access to the comments Yorumlar
 euronews
Elazığ'ın Keban ilçesinde çıkan orman yangını kontrol altına alındı
Elazığ'ın Keban ilçesinde çıkan orman yangını kontrol altına alındı   -   ©  Anadolu

Türkiye’de 2021 yılında 2 bin 793 ormanı yangını meydana geldi. Bu yangınlarda 139 bin 503 hektar orman alanı zarar gördü. Özellikle Manavgat ve Marmaris’te çıkan yangınlar güçlükle kontrol altına alınabildi. Türkiye’nin yangınla mücadele kapasitesi ise tartışma konusu oldu.

Türkiye orman yangınlarıyla mücadeleye yıllık ne kadar harcama yapıyor? Her sene ne kadar orman yangını meydana geliyor? Orman Genel Müdürlüğü’nün (OGM) bütçesi ne kadar? Orman yangınlarıyla mücadelede yaşanan eksikliklere dair Sayıştay’ın eleştirileri neler?

OGM'nin yayınladığı yıllık Faaliyet Raporları orman yangınlarına dair bilgiler sunuyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın verilerine göre, 2021 yılı için öngörülen Merkezi Yönetim Bütçesi 1 trilyon 346 milyar lira olurken OGM için öngörülen bütçe 4,21 milyar TL idi.

Öngörülen bütçe içinde OGM’nin payı 2021’de yüzde 0,31 oldu. Oysa bu oran 2012 yılında yüzde 0,53; 2015 yılında ise yüzde 0,54’e kadar çıkmıştı. Bu tarihten sonra OGM’nin payının düştüğü görülüyor.

OGM bünyesinde Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı (OYMDB) yer alıyor. 2012-2021 yılı verileri incelendiğinde Dairenin yıllık harcamaları farklılık gösteriyor. Bu Daire tarafından 2012 yılında 236 milyon TL harcanırken 2020’de bu miktar 419 milyon liraya kadar çıktı. 2021’de ise bu birimin harcaması rekor bir artışla 2 milyar 508 milyon TL oldu.

2021’de orman yangınlarıyla mücadele için 8,2 milyar TL harcandı

OGM verileri bu dairenin harcamalarının dışında “Orman Yangınlarıyla Mücadele” başlığı altında toplam harcamaları da gösteriyor. Buna göre 2021’de orman yangınlarıyla mücadele için 8 milyar 190 milyon Türk lirası harcandı. Bu miktarın 2,5 milyar lirası “bütçe içinden" karşılanırken 5,7 milyar lirası “bütçe dışından" karşılandı. 2021 yılı orman yangınlarıyla mücadele için açık ara en fazla harcamanın yapıldığı yıl oldu.

Rapor 2020 yılı toplam harcamasını göstermezken OYMDB’nin harcaması 419 milyon lira oldu. 2019’da ise orman yangınlarıyla mücadele için 923 milyon; 2018’de 883 milyon TL harcanmıştı.

Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı harcamalarının Orman Genel Müdürlüğü harcamaları içindeki payı da her sene değişiyor. Bu oran 2012’de yüzde 13 iken 2015’te yüzde 16,6 oldu.

2021 yılında ise bu oran yüzde 48,1 seviyesinde gerçekleşti. (2021 yılı Faaliyet Raporu ilgili daire harcamasını değil; bütçe içinden orman yangınlarıyla mücadeleyi gösteriyor).

Orman yangını sayısı da her sene değişiyor. 2012’de bin 861 yangın çıkarken 2013’te bu sayı 3 bin 755’e kadar çıktı. 2020’de 3 bin 399 orman yangını yaşanmıştı.

2021’de 2 bin 793 orman yangını meydana gelirken bunların 110’u kasıtlı çıkarıldı. Bin 1 yangın ise “ihmal, dikkatsizlik, kaza” sonucu çıktı. 353 orman yangını “doğal” sebeplere dayanırken bin 329 yangının sebebi belirlenemedi.

Sayıştay’dan orman yangınlarıyla mücadele eleştirisi

Öte yandan Sayıştay orman yangınlarıyla mücadele konusunda OGM’ye eleştiriler getiriyor. Orman Genel Müdürlüğü 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu’na göre coğrafi bilgi sistemi kapsamında eksiklikler var. Sayıştay, toplam ormanlık alanın yüzde 60'ını birinci ve ikinci derece yangına hassas alanlar oluşturmasına karşılık, yangın eylem planlarının her yerleşim yeri için hazırlanmadığı ve yanan alanlar ile bu alanlarda yapılan çalışmaların tamamının coğrafi bilgi sistemi kapsamında izlenmediğini” tespit etti.

Sayıştay, “Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanılmasıyla, yangınlar ile daha etkili mücadele edilerek yangınların yol açtığı ekonomik kayıplar ve büyük zararlar azaltılabilir.” eleştirisinde bulundu.

Sayıştay raporunda “Ormanlık Alanlardaki Maden İzin Sahalarında Etkin Denetimin Yürütülmemesi” ve “Maden Sahalarının Rehabilitasyon Çalışmalarının Tam ve Zamanında Yapılmaması ve Kontrol Eksikliği Bulunması” eleştirilerine de yer verdi.