Bu içeriğe bulunduğunuz bölgeden erişilemiyor

Türkiye’de kişi başına düşen milli gelir kaç dolar, yıllar içinde nasıl değişti?

Access to the comments Yorumlar
 euronews
Türkiye'de kişi başına düşen milli gelir nasıl değişti (arşiv)
Türkiye'de kişi başına düşen milli gelir nasıl değişti (arşiv)   -   ©  Ghaith Alsayed/Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.   -  

Türkiye’de Ak Parti'nin iktidara geldiği 2002 yılında 3 bin 608 dolar olan milli gelir, 2009 yılı hariç 2013 yılına kadar artarak 12 bin 582 dolar ile zirveyi gördü. Ancak kişi başına düşen milli gelir 2014'ten sonra erimeye başladı. 7 yıl boyunca gerileyen milli gelir geçen yıl artarak 9 bin 592 Amerikan doları oldu. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2 Eylül'de, “Şu anda kişi başına milli gelir 9 bin 500 dolara dayandı” yorumunda bulundu. DEVA Partisi lideri Ali Babacan ise “’dayandı’ değil, ‘düştü’” diyerek bu açıklamaya tepki gösterdi. Peki, Türkiye’de kişi başına düşen milli gelir yıllar içinde nasıl değişti? AK Parti döneminde kişi başına milli gelir nasıl değişti? Türkiye’nin dünya ekonomisinden aldığı pay ne durumda? Türkiye’nin dünyadaki en büyük ekonomiler arasındaki sıralaması nasıl değişti?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2020 yılında 8 bin 600 Amerikan Doları olan kişi başına milli gelir 2021 yılında 9 bin 592 dolara yükseldi. Böylece 2014’te bu yana düzenli olarak süren düşüş sona erdi. Kişi başına milli gelir siyasi tartışmaların önemli bir konusu. Erdoğan başta olmak üzere AK Partili yetkililer iktidarlarında Türk ekonomisinin büyüdüğünü ve kişi başına düşen milli gelirin yükseldiğini vurguluyor.

AK Parti iktidara geldiğinde 3 bin 600 dolar

AK Parti’nin iktidara geldiği 2002 yılında kişi başına düşen milli gelir 3 bin 608 dolardı. Bu miktar 2009 yılı hariç 2013 yılına kadar sürekli arttı. 2013’te ise 12 bin 582 dolar ile en yüksek seviye görüldü. Bu tarihten sonra ise kademeli düşüş ile 2020’de 8 bin 600 dolar görüldü. 2021’deki toparlanmayla 9 bin 592 dolar oldu.

1923’ten bu yana kişi başına düşen milli gelir ise kademeli olarak arttı. 1975 yılında ilk kez bin dolar seviyesi görüldü.

Dünya ekonomisinden aldığı pay

Öte yandan gerek Türkiye’nin Gayrisafi Yurtiçi Hasılası (GSYH) gerekse kişi başına düşen milli gelir AK Parti döneminde katlanarak artmasına rağmen, Türkiye’nin dünya ekonomisinden aldığı pay son yıllarda iyice düştü. Bu şu anlama geliyor: Türk ekonomisi büyürken dünya ekonomisi de büyüyor. Ancak Türkiye’nin bu dünya ekonomisinden aldığı pay 2013 yılından bu yana geriliyor. Hatta 2021’de Türkiye’nin dünya ekonomisinden aldığı pay 1980 yılının gerisine düştü.

Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, Türkiye’nin dünya ekonomisindeki payı 1980 yılında yüzde 0,86'ydı. Bu oran 1990 yılında yüzde 1,01’e kadar çıktı. 2001 yılında ise yüzde 0,6 ile 1980’den sonraki dönemde en düşük seviye görüldü. 2002’de yüzde 0,69 olan pay AK Parti iktidarında kademeli olarak yükseldi. 2013’te yüzde 1,24 ile en yüksek seviye görüldü. Bu pay 2020 ve 2021 yıllarında ise yüzde 0,84 gerçekleşti.

IMF’nin beklentisine göre 2022 sonunda bu oran daha da düşecek.

En büyük ekonomiler sıralaması: 2002 seviyesine düştü

Kişi başına milli gelir ciddi şekilde artarken en büyük ekonomiler listesinde Türkiye’nin sırası yeniden 1980 seviyesine geriledi. Hatta IMF’nin tahminlerine göre 2022 sonunda daha da gerileyecek. 1980’den bu yana bakıldığında Türkiye’nin en iyi sıralaması 2013, 2014 ve 2015 yıllarında dünya 16'lığı ile oldu. Ancak 2021 yılında Türkiye 21. sıraya düştü. AK Parti iktidara geldiğinde de 2002 ve 2003 yıllarında Türkiye 21. sıradaydı.

2022 yılı sonunda 23. sıraya düşerse son 42 yıldaki en kötü ikinci derece olacak. Türkiye 1994 ve 1995 yıllarında dünyanın 24. Büyük ekonomisi olurken bundan daha geri bir seviye görülmedi.

Kişi başına milli gelirde Türkiye dünyada kaçıncı sırada?

Kişi başına düşen milli gelirde 2021 yılında Türkiye dünyada 78. sırada bulunuyor. IMF verilerine göre 2021’de kişi başına 9 bin 528 dolar düşüyor. Zirvede ise 137 bin dolar ile Lüksemburg var. ABD 69 bin dolar ile 6. Sırada bulunurken Almanya 51 bin ile 18. durumda.

Bunların dışında Bulgaristan, Rusya, Çin, Romanya, İran, Yunanistan gibi birçok ülke kişi başına milli gelir sıralamasında Türkiye’nin üstünde yer alıyor.

Satın alma gücü: Kişi başına milli gelir

Satın Alma Gücü Paritesine (SGP) göre kişi başına düşen milli gelir ise Türkiye’de daha yüksek. IMF verilerine göre 2021 yılında satın alma gücüne göre kişi başına milli gelir Türkiye’de 34 bin 755 dolardı. Türkiye bu alanda dünyada 49. sırada yer aldı.

Zirvede 132 bin dolar ile Lüksemburg bulunuyor. ABD 69 bin dolar ile 9. ve Almanya 58 bin dolar ile 20. durumda.

Dünyanın en büyük 20 ekonomisi hangisi?

IMF verilerine göre 2021 yılında dünyanın en büyük ekonomisi 22 trilyon 998 milyar dolar GSYH ile ABD. Çin ise 17 trilyon 458 milyar dolar ile ikinci sırada.

Bu ülkelerin ardından Japonya, Almanya ve İngiltere geliyor. Almanya ekonomisi Türkiye’nin 5 katından büyük.

Türkiye satın alma gücüne göre 11. ekonomi

Öte yandan satın alma gücü paritesine bakıldığında Türkiye 2021 yılında dünyanın en büyük 11. Ekonomisi. Zirvede Çin, hemen arkasında ise ABD bulunuyor.

Türkiye satın alma gücü paritesinde İtalya, Kanada, İspanya ve Hollanda gibi ülkelerden çok daha iyi durumda.