Son Dakika

Son Dakika

Hava kalite endeksi

Euronews’da yayımlanan hava kalitesi tahminlerinin kaynağı nedir?

Burada yayımlanan hava kalitesi tahminleri, Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) tarafından sağlanmaktadır. Avrupa Birliği’nin prestijli programı Copernicus’un bir parçası olan CAMS, uydu ve geleneksel Dünya İzleme ölçümlerine dayalı tahmin modelleriyle Avrupa ve Avrupa dışındaki hava kalitesi ve atmosfer yapısıyla ilgili bilgiler sunmaktadır. Bu bilgiler, politika oluşturucular, işletmeler ve vatandaşları, atmosferle ilgili çevresel bilgilerle desteklemek amacıyla, sınırlamasız ve ücretsizdir. CAMS, Avrupa geneline yayılmış 30’dan fazla birimin desteğiyle, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) tarafından yürütülmektedir. Copernicus için (copernicus.eu), CAMS için (atmosphere.copernicus.eu) ve ECMWF için (ecmwf.int) adreslerinde daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

Avrupa Hava Kalitesi endeksi nasıl tanımlanır?

Hava kalitesi bilgisi, Avrupa Çevre Ajansı’nın (EEA, eea.europa.eu) tanımına uygun şekilde, Avrupa Hava Kalitesi Endeksi kullanılarak hesaplanır. Bu endeks, Avrupa mevzuatında tanzim edilen beş ana kirletici temel alınarak oluşturulur: O3 (ozon), NO2 (nitrojen dioksit), SO2 (kükürt dioksit), PM2.5 ve PM10 (çapları sırasıyla, 2.5 ve 10 mikrometreden küçük olan ince parçacıklı madde). Her kirletici için, endeksin değeri 1 (iyi) ile 5 (çok kötü) arasında değişir. Avrupa Hava Kalitesi Endeksi, farklı kirleticiler için, yoğunluklarına göre (kirleticiye bağlı olarak anlık ya da günün ortalaması olarak) farklı olarak hesaplanır: Yoğunluk arttıkça endeks de yüksek olur. Avrupa Hava Kalitesi Endeksi, aşağıdaki tabloda tanımlandığı şekilde her bir kirletici için beş yoğunluk aralığına göre tamsayısal değer olarak verilir.

PollutantIndex level
(based on polluant concentrations in µg/m3)
 
1
Çok İyi
2
İyi
3
Orta
4
Zayıf
5
Çok Zayıf
Ozone (O3)0-8080-120120-180180-240240-600
Nitrogen dioxide (NO2)0-4040-100100-200200-400400-1000
Sulphur dioxide (So2)0-100100-200200-350350-500500-1250
Particules less than 10 µm (PM10)0-2020-3535-5050-100100-1200
Particules less than 2.5 µm (PM2.5)0-1010-2020-2525-5050-800
Not: PM10 ve PM2.5 değerleri 24 saat çalışan araçlardan alınan verilere dayandırılır.

Genel saatlik Avrupa Hava Kalitesi endeksi hesaplanırken, aynı saat için oluşturulan 5 ayrı kirletici endeksindeki en yüksek değer temel alınır. Örneğin, O3, NO2, SO2, PM2.5 ve PM10’la ilgili göstergeler, bu sıraya göre 1,3,1,2,2 ise genel endeks 3 olacaktır. Genel günlük Avrupa Hava Kalitesi Endeksi, buna karşılık gelen günde genel saatlik Avrupa Hava Kalitesi endeksindeki en yüksek değerdir. Genel günlük Avrupa Hava Kalitesi endeksi Euronews’da yayımlaman bültenler içinde kullanılır. Bu web sitesi aynı zamanda, temel alınan beş ayrı kirleticiyle ilgili endeksin yanı sıra saatlik verileri de sağlamaktadır.

Bu benim için ne anlama geliyor?

Kirleticiler ve bunların sağlığa etkileriyle ilgili bilgilere EEA’nın web sitesinden ulaşılabilir. (eea.europa.eu/themes/air/air-quality-standards). Avrupa ve farklı Avrupa ülkelerindeki mevzuat, özellikle Dünya Sağlık Örgütü’nün derlediği son bilimsel veriler temel alınarak halkı korumayı amaçlamaktadır. Hava Kalitesi endeksinin “kötü” (4) ya da “çok kötü” (5) olması halinde lütfen durum, maruz kalabileceğiniz riski azaltma (örneğin dışarıda egzersiz yapmamak gibi…) ve etkileri asgariye indirme (örneğin toplu taşıma araçlarını kullanmak gibi…) konularında neler yapmanız gerektiği konusunda tavsiye almak için hava kalitesinden sorumlu ulusal ya da yerel kurumlarınıza başvurun.

Sağlanan bilgiye güvenebilir miyim?

Bu web sitesinde yayımlanan bilgiler tahmindir. Hava tahminlerinde olduğu gibi, bu bilgiler de eski gözlemlerle fizik kurallarını temel alan ileri matematiksel modellere dayanmaktadır. Sonuç olarak, tahminin doğru çıkmaması olasılığı vardır. Bununla birlikte, 2017’nin son altı ayına ilişkin değerlendirmeler, tahminlerin yüzde 98’den daha yüksek oranda 1 endeks değeri içinde (mükemmel ya da bir birimle daha fazla -/düşük tahmin) doğru olduğuna işaret etmektedir. CAMS hava kalitesi tahminlerinin nasıl yapıldığına ilişkin bilgiye bu adresten (www.regional.atmosphere.copernicus.eu/, özellikle sıkça sorulan sorular bölümünden) ulaşabilirsiniz.

Burada sunulan tahminler, yatay olarak yaklaşık 10 kilometreye 10 kilometrelik hücrelerden oluşan bir bilgisayımsal ağdan elde edilir. Bu da verilerin yerel unsurların (örneğin birkaç yüz metrelik alanda işlek bir yolun olması gibi…) hesaba katılamaması anlamına geliyor. Büyük kentlerde, CAMS tarafından sağlanan değerler, kentin araç trafiği gibi yerel kaynaklardan doğrudan etkilenmeyen (örneğin, büyük bir parkın ortası, sessiz bir yerleşim alanı gibi…) alanlarına karşılık gelen “kentsel arkaplan” yoğunluklarını temsil etmektedir. Yerel kaynaklardan etkilenen alanların, daha yüksek oranda NO2, PM2.5, PM10 ve SO2 ve daha düşük oranda O3 yoğunluğuna sahip olması beklenir. Kentlere ilişkin yerel bilgiler için ve özellikle tahminlerin “kötü” (4) ya da “çok kötü” (5) hava kalitesine işaret ettiği durumlarda, lütfen hava kalitesinden sorumlu ulusal ve yerel kurumlara başvurun. Bu internet sitesinde (airindex.eea.europa.eu), her bir Avrupa ülkesindeki ulusal kurumların desteğiyle EEA tarafından sağlanan Avrupa Hava Kalitesi Endeksi’nin son gözlem değerlerini de bulabilirsiniz.

Hava kalitesi tahminleri ve bunların nasıl yapıldığına ilişkin başka sorularım var.

Yanıtlar ve özel destekle ilgili bilgileri bu adreste (atmosphere.copernicus.eu/cams-user-service-desk) ya da http://atmosphere.copernicus.eu/contact-us adresinde bulabilirsiniz.