Yeni bir çalışma, kişiselleştirilmiş yaşam tarzı ve çevresel müdahaleler yoluyla otizm semptomlarının tersine çevrildiğini iddia ediyor.
Otizmin beslenme ve terapötik müdahalelerle tersine çevrildiğini iddia eden çığır açan çalışma, nöroçeşitlilik durumuyla ilgili gruplar ve uzmanlar tarafından "son derece aşağılayıcı" olarak nitelendirildi.
Son yıllarda otizmin yaygınlığı ve otizmle ilgili farkındalığın önemli ölçüde artması, nöroçeşitlilik ve otizmli bireylerin topluma dahil edilmesi konusunda daha fazla çalışma yapılmasına neden oldu.
Dünya Sağlık Örgütü'ne ("World Health Organization" - WHO) göre, dünya genelinde yaklaşık her 100 çocuktan birine otizm spektrum bozukluğu (OSB) teşhisi konuluyor.
Çok sayıda uzman otizmi yaşam boyu süren bir durum olarak kabul ettiğinden, bu durum kabul ve entegrasyona giderek daha fazla vurgu yapılmasına yol açtı. Ancak yakın tarihli bir rapor, çift yumurta ikizlerini içeren bir çalışma aracılığıyla "otizm semptomlarının tersine çevrilmesi" potansiyeline ilişkin yeni bilgiler öne sürerek, statükoya meydan okudu.
Çalışmada, makalede "İkiz P" ve "İkiz L" olarak adlandırılan iki ikiz kız kardeş üzerinde çeşitli klinik müdahalelerin yanı sıra yaşam tarzı ve çevresel değişikliklere odaklanan kişiselleştirilmiş bir yaklaşım kullanıldı.
Her iki kıza da yaklaşık 20 aylıkken 3. Seviye OSB teşhisi kondu.
Rapora göre, ikizler sınırlı sözel ve sözel olmayan iletişim, tekrarlayan davranışlar, geçişlerde katılık ve gastrointestinal sorunlar gibi semptomlar sergiledi.
İkizler daha sonra, kronik stres ve çevresel faktörlerin kümülatif etkisini en aza indirmeyi ifade eden "toplam allostatik yükü" azaltmayı amaçlayan iki yıllık bir müdahale programına tabi tutuldu.
Bu müdahalelerden bazıları beslenme değişiklikleri, takviyeler, farklı kişiselleştirilmiş terapiler ve ilk yıl Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) ile birlikte çevresel modifikasyonları içeriyordu.
Bulgular Journal of Personalized Medicine dergisinde yayımlandı.
Çalışma kapsamında ikiz kardeşlere; glütensiz, kazeinsiz, şeker oranı düşük, yapay renklendirici ve aşırı işlenmiş gıdalardan arındırılmış bir diyet uygulandı.
"Mümkün olduğunca yerel kaynaklardan organik, işlenmemiş, taze hazırlanmış ve evde pişirilmiş yiyeceklerin tüketilmesine vurgu yapıldı. Aile ayrıca, bu beslenme müdahaleleri konusunda rehberlik için bir diyetisyene danıştı," denilen raporda, şu ifadeler de yer aldı: "Omega-3 yağ asitleri, multivitamin, D vitamini, karnitin, 5-metiltetrahidrofolat ve biyo-bireyselleştirilmiş homoeopatik ilaçlar dahil olmak üzere bir dizi diyet takviyesi her iki kız tarafından da alındı. Diyet takviyesini bilgilendirmek için laboratuvar ve genomik bilgilerin bir kombinasyonu kullanıldı."
Makaleye göre, her iki kardeş de sinir sistemi düzenlemesini desteklediği düşünülen bir teknik olan nöro-duyusal motor refleks entegrasyonuna odaklanan mesleki terapiye katıldı.
Ayrıca, ikizlerin ailesi, iç mekan hava kalitesini iyileştirerek ve potansiyel stres faktörlerine maruz kalmayı en aza indirerek ikizlerin yaşadığı evdeki çevresel toksik maddeleri azaltmak için çaba gösterdi.
Makalede, söz konusu müdahaleler uygulandıktan sonraki birkaç ay içinde ikizlerin durumunda önemli gelişmeler kaydedildiği belirtildi.
Bu durum, Otizm Tedavi Değerlendirme Kontrol Listesi (ATEC) puanlarının düşmesiyle gözlemlendi. Buna göre, İkiz P'nin puanları 76'dan 32'ye düşerken, bu değişiklik çocuk doktorlarından biri tarafından "bir tür mucize" olarak adlandırıldı. İkiz L'nin puanları ise 43'ten 4'e düştü.
Bu iyileşmeler altı aylık takip süresi boyunca da devam etti.
Makalede, "İleriye dönük çalışmalar gerekli olmakla birlikte, bu vaka, ağırlıklı olarak değiştirilebilir çevresel ve yaşam tarzı risk faktörlerini ele almaya odaklanan kişiselleştirilmiş, multidisipliner bir yaklaşım yoluyla OSB'nin tersine çevrildiğine dair daha fazla cesaret verici kanıt sunuyor," ifadeleri yer aldı.
'Son derece aşağılayıcı'
Çığır açan çalışma, çeşitli otizm gruplarının ve çevrimiçi topluluklar tarafından tepkiyle karşılandı.
İngiltere merkezli Ulusal Otistik Derneği bu çalışmayı "İngiltere'deki 700.000'den fazla otistik insana karşı büyük bir hakaret" olarak nitelendirdi.
Kuruluştan X'te yayınlanan açıklamada, "Bu, kendileri de şüpheli olan müdahalelerin kullanıldığı tek bir ikiz grubunun vaka çalışması. Bundan kesinlikle hiçbir sonuç çıkarılamaz ve aksini iddia etmek sorumsuz bir gazeteciliktir," denildi.
Otizm yaygın olarak yaşam boyu süren ve geri döndürülemeyen bir durum olarak kabul edilmekle birlikte, çeşitli müdahalelerle karakteristikleri ve özellikleri iyileşebiliyor.
Çalışmanın içerdiği Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) kullanımı da tartışma konusu oldu.
Bazı uzmanlar bunu OSB semptomlarının tedavisine yardımcı olabilecek kayda değer bir davranışsal yaklaşım olarak görüyor.
Bununla birlikte, Ulusal Otistik Derneği, ABA'nın en çok araştırılan otizm tedavilerinden biri olmasına rağmen, "özellikle uzun vadeli etkiler konusunda araştırmada önemli sınırlamalar ve boşluklar" olduğunu belirtiyor. Ayrıca, ABA'nın bazı mevcut kullanımlarının "yeterince kişi merkezli olmadığını" ve "çok yoğun" olduğunu vurguluyor.
Yeni çalışmaya yönelik çevrimiçi topluluklardan gelen eleştiriler ise devam ediyor.
Sosyal medyada bir kullanıcı çalışmaya ilişkin olarak, "Bundan daha kötüsü olamazdı. Bilim insanları etik açıdan sorgulanabilir TEK bir vaka çalışmasına dayanarak hiçbir şey 'keşfetmedi'," dedi.
Çok sayıda kişi de çalışmayı, otizmin tedavi ve iyileştirme gerektiren bir hastalık olduğu fikrini teşvik ettiği için eleştirdi.
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) tarafından hazırlanan bir rapora göre, "otistik olmak bir hastalığınız ya da rahatsızlığınız olduğu anlamına gelmiyor. Beyninizin diğer insanlardan farklı bir şekilde çalıştığı anlamına geliyor."
"Bu doğuştan gelen bir şey. Otizm belirtileri çok küçükken fark edilebilir ya da yaşlanana kadar fark edilmeyebilir."
Euronews yorum için makalenin yazarına ulaştı.