Bu içeriğe bulunduğunuz bölgeden erişilemiyor

Sanat ve suç: Eski eser ticaretinin karanlık yüzü

 euronews
euronews_icons_loading
Sanat ve suç: Eski eser ticaretinin karanlık yüzü
Sanat ve suç: Eski eser ticaretinin karanlık yüzü   -   ©  euronews

Çoğu insan için müzeler, sanat eserlerini veya eski eserleri görmek için gittiğimiz yerler. Ancak buna gücü yetenler, özel parçaları oturma odalarında veya çalışma odalarında sergilemek için milyonlar ödeyerek onları almayı tercih ediyor.

Sanat ve antika koleksiyonu dünya çapında 45 milyar euro değerinde. Ama ister nadir bir tablo, ister eşsiz bir heykel olsun, ne yazık ki sanat piyasasının çirkin bir yanı da var, o da yasa dışı ticaret.

Yasa dışı sanat eseri ticareti, tüm endüstrinin yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor. Bu küçük bir rakam gibi görünse de sanat dünyasını giderek daha fazla lekeleyen büyüyen bir sorun.

Pandeminin en zor dönemlerinde tüm dünya karantinaya alındı. Ancak karaborsadaki antika ticareti her zamankinden daha hareketliydi ve sadece iki yılda 10 milyar dolar kazandı.

Şimdi, UNESCO ve INTERPOL gibi kuruluşlar bize, paranın geçimleri kültürel hazine bulmaya bağlı olan insanlara gitmediğini söylüyor. Endişe verici meblağlar bunun yerine suç faaliyetlerini finanse etmek için yönlendiriliyor.

Keşfedilmemiş miras

BM'nin kültür ve eğitim ajansı olarak UNESCO, kültürel mirasın güvenli bir şekilde korunmasına yönelik küresel çabalara on yıllardır öncülük ediyor. UNESCO’da Kültürden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ernesto Ottone Ramirez Euronews'e yeni miras alanlarının ve sanat eserlerinin keşfinin bunların özgünlerinin izini sürmeyi zorlaştırdığını söyledi: “20-30 yıldan beri, pazarın bazı bölümlerinde çok büyük bir yer işgal ediyor. Eski eserlerin ticareti daha kolay hale geldi ve bu, pazarın yüzde beşini temsil ediyor. Birçoğu Dünya Mirası siteleri ve bilmediğimiz çok şey var. Ve nedeni çok açık - henüz keşfedilmemiş veya araştırılmakta olan tüm bu siteler hiçbir yerde yazılı değil, yani var olduğunu bilmediğimiz eski eserler.”

Tarihi eser suçlarını çökertmek

Çalıntı antikaların satışı küresel ölçekte gerçekleşiyor, bu yüzden uluslararası bir kanun yaptırımına ihtiyaç var. İşte burada İNTERPOL devreye giriyor. Örgütün kültürel varlıklara karşı işlenen suçlarla mücadeleye adanmış bir bölümü var ve son zamanlarda İNTERPOL, sadece bir akıllı telefon kullanarak eski eserlerin izini sürme çabalarını güçlendirdi.

Uluslararası suçla mücadele ajansı, dünyanın, savaştan zarar görmüş ülkelerden gelen benzeri görülmemiş kültürel mirasın yağmalanmasıyla karşı karşıya olduğunu söylüyor. Bu eserler koleksiyonerlere veya müzelere ulaştığında, yasa dışı olarak alınıp alınmadıklarını anlamak zor.

Bununla mücadele etmek amacıyla İNTERPOL, bu sözde “kanlı eserlerin” tanımlanmasına yardımcı olabilecek ID-art adlı bir akıllı telefon uygulaması başlattı.

İNTERPOL'ün Sanat Eserleri Birimi Başkanı Corrado Catesi, “Bu küresel bir olgu olduğu için ülkelerin birlikte çalışması gerekiyor. INTERPOL'ün rolü, öncelikle üye ülkelerimizi ve bu alanda uzmanlaşmış birimlerimizi desteklemektir" diyor.

Bu uygulamayla çok sayıda eser kaçakçılığının önüne geçildi: “Mobil uygulama ID Art ile veritabanımızda bir eserin olup olmadığını anlayabilirsiniz. Eser ortaya çıkarsa çalınmış demektir.En özel şey, kırmızı bir düğme, bulunan öğeyi İNTERPOL'e bildirmenizi sağlıyor. ID Art, polisler, gümrük memurları, sanat tüccarları, halk veya sanatçılar için mükemmel bir uygulama. Örneğin İspanya ve Romanya'da, bazı özel birimler uygulama sayesinde sanat eserlerini kurtardı.”

“İnsanlığa karşı suç”

UNESCO ve İNTERPOL, sanat koleksiyoncularını ve halkı çalınan kültürel varlıklar konusunda bilinçlendirirken ve eğitirken, suçun önüne geçmek için daha fazla şey yapılabilir mi?

Eski Eserler Koalisyonu'ndan Deborah Lehr, kültürel varlıkları çalmanın hırsızlığa benzediğini ve şu anda olduğundan daha sert bir cezayı gerektirdiğini söylüyor: “Bu, ele alınması gereken çok önemli bir konu. Birincisi, uluslararası hukuk yapısında bir iyileştirme görmemiz gerekiyor. Bunu suç olarak görmemiz gerekiyor. O yüzden sert cezalar olmalı. Örneğin, bir arkeolojik alana veya müzeye girmeyi veya esasen çalıntı mal satın almayı görebiliriz. Bunun bir kısmını görmemiz gerekiyor çünkü çoğu zaman bu para organize suçları destekliyor. Ayrıca, bu, insanlığa karşı bir suç.”

Küresel sanat ve antika endüstrisi pandemiye rağmen, her zamankinden daha fazla satış ve müzayede ile gelişti. Yasadışı ticaret, pazarın sadece küçük bir bölümünü oluşturuyor. Ancak bu durum sanat koleksiyoncuları ve dünyanın önde gelen birçok müzesi de dahil olmak üzere bazı çok büyük paydaşların itibarını zedeleme potansiyeline sahip