Hükümetler, doktor muayenehaneleri ve hatta rakip yapay zeka şirketleri de sürece dahil oldu; bu olay, Avrupa’nın az sayıdaki ABD teknoloji devine bağımlılığına dair soruları keskinleştiriyor.
Microsoft'un sunucu altyapısının bir bölümündeki arıza, insanları Outlook e-posta hizmetinden, Teams'den ve diğer günlük ofis araçlarından bir günden uzun süreliğine kopardı. 74 ülke ve bölgede sorunlar bildirildi.
REKLAM
REKLAM
Kesinti, perşembe öğleden sonra Avrupa saatine göre başladı ve cuma sabahına gelindiğinde hâlâ tamamen giderilmemişti. Microsoft, siber saldırı belirtisi olmadığını söylüyor, ancak henüz temel nedeni açıklamadı.
Londra'daki Imperial Business School'da görev yapan Profesör Tommaso Valletti, Euronews Next'e, "Bu kesinti, birçok kurumun e-posta ve iletişimleri bir günlüğüne devre dışı kaldığında gerçekten bir acil durum planları olup olmadığını sorgulamasına yol açacak," dedi.
Şu ana kadar bildiklerimiz bunlar.
Perşembeden bu yana neler oldu?
Euronews, kesintinin perşembe akşamı önce Outlook'u, Teams'i ve Copilot'u nasıl etkilediğini bildirmişti. O zamandan beri tablo düzelmek yerine daha da kötüleşti.
Microsoft'un yaptığı düzeltmeler sorunu çözmedi. Gece boyunca yeniden devreye aldığı sunucular, trafik geri dönünce tekrar çöktü ve şirket, yaptığı değişikliklerin "beklendiği gibi sonuç vermediğini" kabul etti. Cuma sabahı itibarıyla yalnızca "sınırlı bir başarı" bildirdi.
Kesintileri kamu ihbarlarına dayanarak izleyen Downdetector adlı internet sitesine yapılan bildirimler, yalnızca Outlook için neredeyse 140 bin sorun kaydetti.
Etkilenen hizmetlerin listesi de uzadı. Microsoft'un olay duyurusu artık belgelerin paylaşımı için kullanılan SharePoint Online'ı ve güvenlik aracı Defender XDR'ı da içeriyor. Görev yönetim uygulamaları Planner ve To Do'nun da çalışmadığı bildirildi.
Kaç kişi etkilendi?
Gerçek sayı bilinmiyor. Downdetector sadece bildirim gönderenleri sayıyor, bu nedenle rakamları bir kişi sayımından çok, kapsamın büyüklüğüne dair bir gösterge. Microsoft, 365 uygulamalarını 430 milyondan fazla kişinin kullandığını söylüyor.
Downdetector tarafından yayımlanan bir harita, kullanıcıların Amerika kıtalarında ve Avrupa, Asya ile Afrika'nın bazı bölgelerinde etkilendiğini gösterdi. Zincirleme etkiler, kaçan e-postaların çok ötesine uzandı:
Sağlık hizmetleri: İngiltere'deki birkaç aile hekimliği muayenehanesi, hastalardan acil soruları için e-posta veya çevrimiçi formlar yerine telefonla aramalarını istedi.
Hükümet: Singapur hükümeti ile Avustralya istihbarat kurumu, etkilendiklerini açıkladı.
Teknoloji şirketleri: OpenAI ve Anthropic, yapay zeka hizmetlerini Microsoft 365'e bağlayan araçlarda sorunlar yaşadıklarını bildirdi.
İş dünyası: ABD'li elektrikli araç üreticisi Workhorse, kazanç açıklaması telekonferansını pazartesi gününe erteledi.
Yeni Zelanda merkezli danışmanlık şirketi Gorilla Technology'den Paul Spain, birçok şirketin fiilen "bir iş gününü kaybettiğini" söyledi.
Ne yanlış gitti?
Microsoft henüz temel nedeni açıklamadı ve kesinti boyunca yaptığı açıklamalar değişti.
İlk olarak "artmış yükü" sorumlu tuttu; yani sunucuların normalden çok daha fazla baskı altında olduğunu söyledi. Daha sonra bunun kullanıcı sayısındaki artıştan kaynaklanmadığını açıkladı. Bunun yerine çok sayıda sunucunun "beklenmedik şekilde kullanılamaz hale geldiğini", iş yüklerinin ayakta kalan makinelerin üzerine yıkıldığını belirtti.
Ardından dikkat, Microsoft'un bir sunucunun trafiği kaldırmaya uygun olup olmadığını anlamak için kullandığı otomatik "sağlık kontrollerine" yöneldi. Şirket, bu kontrollerden geçemeyerek hizmet dışı kalan sunucularla ilgili sorunu gidermek için bir yapılandırma değişikliğini test ettiğini söyledi.
Avustralya'daki CQUniversity'de bilgi ve iletişim teknolojileri alanında kıdemli öğretim görevlisi olan Mahmoud Elkhodr, The Conversation'da bir açıklama sundu. Sağlık kontrollerinin, hatalı sunucuları devre dışı bırakmak için tasarlandığını yazdı. Kontrol sistemi bizzat bozulursa, sağlıklı sunucuları da kapatabilir ve geriye kalanları aşırı yük altında bırakabilir.
Elkhodr, bunun yalnızca Microsoft'un kamuya açık güncellemelerinden çıkarılan bir sonuç olduğunu vurguladı.
Bu bir siber saldırı mıydı, verilerim risk altında mı?
Bir saldırıya dair hiçbir kanıt yok. Microsoft, herhangi bir "kötü niyetli faaliyet" farkında olmadığını söyledi ve şirketin icra başkan yardımcısı Charles Lamanna, kesintinin bir siber saldırı gibi görünmediğini belirtti. Herhangi bir grup sorumluluk üstlenmedi.
Elkhodr, hizmetleri çevrimdışı duruma getirmek için en sık kullanılan çevrimiçi saldırı türünün, dağıtılmış hizmet reddi olarak bilinen ve bir sistemi dışarıdan gelen trafikle boğan yöntem olduğunu belirtti. Bunun, trafiğin artmadığını söyleyen Microsoft açıklamasıyla uyuşmadığını kaydetti.
Bu, spekülasyonları durdurmadı. Veri şirketi GlobalData'da sosyal medya analisti olan Smitarani Tripathy, Microsoft doğrulanmış bir neden ya da düzeltme için zaman çizelgesi sunmadığı için X'te saldırı söylentilerinin yayıldığını söyledi.
Şu ana kadar ortaya çıkan kanıtlar, bunun hırsızlıktan çok erişimle ilgili bir sorun olduğunu gösteriyor. Bir kesinti, insanların e-posta ve dosyalarına ulaşmasını engeller; bu, başkalarının onları gördüğü anlamına gelmez. Microsoft'un açıklamalarında, müşteri verilerinin ifşa edildiğini ya da kaybolduğunu düşündürecek hiçbir unsur yok.
Yine de dolaylı riskler var:
Zayıflayan savunmalar: Kuruluşların tehditleri fark etmek için kullandığı Defender XDR, etkilenen hizmetler arasındaydı; bu da hizmet dışıyken güvenlik izlemesini zorlaştırabilir.
Dolandırıcılık girişimleri: Dolandırıcılar, büyük kesintileri sık sık sahte "destek" e-postaları ya da mesajları göndermek için kullanıyor. Kullanıcılar, giriş yapmalarını ya da parolalarını sıfırlamalarını isteyen her mesaja şüpheyle yaklaşmalı ve bunun yerine Microsoft'un resmi durum sayfasını kontrol etmeli.
Kaybolan mesajlar: Bazı e-postalar geç ulaşabilir. Kullanıcılar, kesinti sırasında gönderilen önemli iletilerin alınıp alınmadığını kontrol etmeli.
Avrupa için ne anlama geliyor?
Bu, tek seferlik bir olay değil. Ocak ayında Outlook, Teams ve diğer Microsoft 365 hizmetleri saatlerce devre dışı kalmıştı. Ağustosta ise hatalı bir kod güncellemesi, Outlook ve Exchange Online'da birkaç gün süren aksamalara yol açmıştı.
Bu kesinti, Avrupa hükümetleri ve şirketlerinin, birkaç ABD'li bulut sağlayıcısına ne ölçüde bağımlı olmaları gerektiğini tartıştığı bir döneme denk geliyor. Bu sağlayıcılardan biri çöktüğünde, onun üzerine inşa edilen binlerce hizmet, diğer şirketler tarafından işletilenler de dahil, birlikte kesintiye uğrayabiliyor.
Imperial Business School Ekonomi Profesörü Tommaso Valletti, "Bu olay, bir avuç büyük ABD'li teknoloji şirketine bu kadar yoğun biçimde bağımlı olmanın olumsuz yanını bir kez daha gösteriyor," dedi.
Elkhodr, kurumların dijital kesintilere, doğal afetlere hazırlanmaya benzer bir şekilde plan yapması gerektiğini savundu. Bunun, yalnızca raflarda kalan planlar yazmak yerine yedek sistemlere sahip olmak ve bunları düzenli olarak test etmek anlamına geldiğini söyledi. Bireyler için ise, kişi listeleri gibi temel bilgileri çevrimdışı olarak erişilebilir tutmayı önerdi.
Microsoft, hizmet durumu sayfası üzerinden güncellemeleri sürdürme sözü verdi. Çok sayıda sunucunun neden aynı anda devre dışı kaldığı ve bunun tekrar yaşanmasının nasıl önleneceği gibi temel sorular, şirket kapsamlı bir inceleme yayımlayana kadar yanıtsız kalmaya devam ediyor.