Başkan Donald Trump'ın iyimserliğine rağmen, ABD'deki enflasyon oranı Fed'in tercih ettiği yüzde 2'lik hedefin üzerinde kalmaya devam ediyor.
Donald Trump, Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda (WEF) yaptığı konuşmada, ABD’nin enflasyonu “yendiğini” savunarak güçlü bir ekonomik tablo çizdi.
Ancak veriler daha sınırlı bir iyileşmeye işaret ediyor. Enflasyon gerilemiş olsa da aralık ayında yüzde 2,7 olarak kaydedildi ve bu oran, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yüzde 2’lik hedefinin üzerinde kalmaya devam ediyor.
Trump, konuşmasında ABD ekonomisini abartılı ifadelerle överken, seleflerini de sert sözlerle eleştirdi. İkinci başkanlık döneminin ilk yılının “patlayan bir büyüme, hızla artan verimlilik ve yükselen gelirlerle” geçtiğini öne sürdü.
ABD’yi “dünyanın ekonomik motoru” olarak niteleyen Trump, “Amerika büyüdüğünde tüm dünya büyür” dedi. Trump ayrıca, “tarihi” olarak tanımladığı ticaret anlaşmaları sayesinde ABD’nin ticaret açığını bir yıl içinde yüzde 77 oranında azalttığını, bunun da serveti artırdığını ve borsa kazançlarını beslediğini iddia etti.
Ancak veriler daha ılımlı bir tablo çiziyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun yayımladığı son rapora göre, aralık ayında tüketici fiyatları yükselmeye devam etti. Manşet enflasyon yüzde 2,7, çekirdek enflasyon ise yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşti.
Aylık bazda da fiyatlar artış gösterdi; genel enflasyon yüzde 0,3, çekirdek enflasyon yüzde 0,2 arttı.
Fiyat baskıları özellikle günlük temel ihtiyaçlarda hissediliyor. Gıda fiyatları pandemi öncesine göre yaklaşık yüzde 25 artarken, yalnızca market ürünleri Aralık ayında yüzde 0,7, son bir yılda ise yüzde 2,4 yükseldi.
Gerçek tarife yükü henüz gelmedi
ABD Merkez Bankası New York Şubesi Başkanı John Williams, geçen yıl yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin önemli ABD ithalatçılarına yönelik kapsamlı gümrük tarifelerinin etkisinin — Trump’un son dönemde bazı AB ülkelerine tarifeleri artırma tehditlerine rağmen hafifçe azaltılmış olsa da — esas olarak 2025 sonu ve 2026 yılı başında hissedileceğini öngörmüştü.
ABD’de faaliyet gösteren büyük şirketlerin çoğu, tarifeler yürürlüğe girmeden önce stoklarını artırmıştı. Bu da, stoklar tükendikçe ve üretim hatları yeni yılda daha derin aksaklıklar yaşadıkça fiyatların gerçek anlamda yükselmeye başlayacağı anlamına geliyor.
Şu ana kadar tarifelerin enflasyona yaklaşık yarım puanlık ek yük getirdiği tahmin ediliyor.
Bu durum, Trump’ın Davos’ta dile getirdiği “ticaret açığını düşürdüm, enflasyon olmadı” iddiasıyla doğrudan çelişiyor.
Market fiyatları yüksek kalmaya devam ediyor
Günümüzde market fiyatlarındaki artışın büyük kısmı, Joe Biden dönemi sırasında şekillendi. Pandemi döneminde tedarik zincirindeki sıkışıklıklar ile artan taşımacılık, yakıt ve işçilik maliyetleri ve üzerine Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası küresel emtia şokları eklenince, gıda fiyatları keskin bir şekilde yükseldi.
Trump, yumurta gibi temel gıda maddeleri de dahil olmak üzere bu fiyatları düşürmek için kampanya yürüttü, ancak önemli fiyat düşüşleri gerçekleşmedi.
Trump'ın "insanlar çok iyi durumda" şeklindeki ısrarına rağmen, anketler Amerikan vatandaşları arasında satın alınabilirlik konusunda yaygın bir endişe olduğunu gösteriyor. Ankete katılanların çoğu yönetimin fiyatları düşürmek için yeterince çaba sarf etmediğini söylüyor ve birçoğu aslında kendilerini daha kötü durumda hissettiklerini bildiriyor.
Ufukta faiz indirimleri mi var?
Bununla birlikte, enflasyondaki soğuma işaretleri, insanlar henüz rahatlama hissetmese bile, bu yılın ilerleyen dönemlerinde faiz oranlarının düşürülmesi olasılığının daha yüksek olduğu anlamına geliyor.
Fed yetkilileri, fiyat baskılarını kontrol altına alma konusundaki ilerlemeyi tehlikeye atmadan borçlanma maliyetlerini hafifletmek için daha fazla alana sahip olabileceklerini belirttiler.
Fed, aralık ayında temel faiz oranını çeyrek puan düşürmüştü ve Başkan Jerome Powell gelecekteki bir politika yörüngesini taahhüt etmemiş olsa da, son veriler, nihayetinde daha düşük ipotek, otomobil kredisi ve kredi kartı oranlarına dönüşebilecek potansiyel indirimler için durumu güçlendiriyor.
Aynı zamanda Beyaz Saray, Fed'in liderliğini yeniden şekillendirmek için hızla hareket ediyor.
Hazine Bakanı Scott Bessent Davos'ta yaptığı açıklamada Trump'ın yeni bir Fed başkanı seçmeye yakın olduğunu ve kısa listenin dört adaya indirildiğini söyledi. Bessent'e göre Trump adaylarla bizzat görüştü ve karar önümüzdeki hafta kadar erken bir tarihte verilebilir.
Fed'de sorunlar
Arayış, Jerome Powell'ın faiz oranlarını ele alışı ve merkez bankasındaki daha geniş yönetim sorunlarıyla ilgili olarak yönetim tarafından aylardır yapılan eleştirilerin yanı sıra Fed binalarının yenilenmesiyle ilgili bir Adalet Bakanlığı celbinin ardından geldi.
Trump'ın Fed'i defalarca faiz oranlarını daha agresif bir şekilde düşürmeye çağırması nedeniyle seçimin zamanlaması kilit önem taşıyor.
Trump, daha düşük borçlanma maliyetlerinin ekonomiyi destekleyeceğini ve hükümetin yüklü faiz faturasını azaltacağını savunuyor.
Bu nedenle, değerlendirilen adaylar, enflasyon hedefin üzerinde kalsa bile, yönetimin daha hızlı faiz indirimlerine öncelik verme çabasıyla daha uyumlu olarak görülüyor.
Powell’ın görevi mayıs ayında sona eriyor, ancak 2028 yılına kadar yönetim kurulu üyesi olarak görevine devam etme ihtimali bulunuyor.