Yatırımcılar, varlıklarını jeopolitik oynaklığın etkilerinden korumak için devlet tahvillerinden ve para birimlerinden geri çekiliyor.
Yatırımcılar giderek daha fazla güvenli liman varlıklara yöneldikçe, altın fiyatları hafta başında 5 bin dolar eşiğini aştıktan sonra tırmanışını sürdürdü.
Gün içinde yaklaşık yüzde 4 yükselen metal, Avrupa’da çarşamba sabahı 5 bin 300 doların üzerinde fiyatlandı. Aynı zamanda gümüş yüzde 6’nın üzerinde artarak ons başına 113 dolara çıktı.
Hisse senetleri veya tahvillerin aksine, değerli metaller faiz ya da temettü ödemez; cazibeleri zaman içinde değerlerini koruyabilmelerinde yatar ve enflasyona ve ekonomik daralmalara karşı korunma sağlar.
Yıl başından bu yana altın yüzde 20’nin üzerinde yükseldi. Yatırımcılar jeopolitik gerilimlerden giderek daha fazla ürküyor. Hafta başında, Atom Bilimcileri Bülteni, sözde “Kıyamet Saati”nin gece yarısına hiç olmadığı kadar yaklaştığını açıkladı. Bu, uzmanların saatin yaratıldığı günden bu yana “yıkıma” en yakın noktada olduğumuzu düşündükleri anlamına geliyor. Orta Doğu ve Ukrayna’daki çatışmalar uzarken, ABD’de tansiyon yükseliyor ve küresel ticaret silah olarak kullanılırken, yatırımcılar riskli varlıklardan paralarını çekmeye hevesli.
Dolar genelde güvenli bir yatırım olarak görülse de, Trump yönetiminin öngörülemez politikaları para biriminde son bir yılda yaklaşık yüzde 10’luk bir gerilemeyi tetikledi.
Trump, salı günü Iowa’da muhabirlerin kurdaki düşüşten endişe duyup duymadığını sorması üzerine, "Hayır, bence harika," dedi. “Bence doların değeri, yaptığımız işe bakın. Dolar harika gidiyor.”
Zayıf dolar ne anlama geliyor?
ABD dolarının küresel rezerv para birimi statüsü, dünya genelindeki merkez bankalarının onu büyük miktarlarda tutması ve uluslararası işlemlere hakim olması anlamına geliyor. Bir yandan bu durum ABD hükümetinin borçlanma maliyetini düşürüyor. Öte yandan güçlü dolar, Amerikan ürünlerinin yabancı müşteriler için nispeten daha pahalı, yurt dışı ürünlerin de ABD’li alıcılar için nispeten daha ucuz hale gelmesi demek. Sonuç olarak, Trump’ın çevresinden bazı isimler güçlü doların ABD ihracatının rekabet gücü üzerindeki etkisine dair rahatsızlıklarını dile getirdi.
ING analisti Chris Turner, “Eskiden zayıf doları tercih edenler genelde Cumhuriyetçi yönetimlerdi. Başkan Trump’ın dün geç saatlerde zayıf dolarla ilgili endişe duymadığını söylemesi, ikinci görüşü besleyecektir,” dedi. “Büyük olasılıkla, artık ABD Hazine’sinin dolar politikasına ilişkin Scott Bessent’e yeni sorular yöneltilecektir,” diye ekledi.
Altın söz konusu olduğunda, zayıf dolar metali yabancı alıcılar için görece daha ucuz hale getirir; dolardaki son düşüş, külçe talebini artıran unsurlardan biri olabilir.
Yaklaşan Fed kararı
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) yaklaşan faiz kararı da piyasa hareketlerini etkiliyor.
Geçen yıl ardı ardına üç çeyrek puanlık indirim sonrası, merkez bankasının komitesinin çarşamba günü kilit faizi yüzde 3,5 ile yüzde 3,75 aralığında sabit tutması bekleniyor.
Böyle bir karar muhtemelen Başkan Trump’ı memnun etmeyecek. Trump, komitenin faizleri indirmekte çok yavaş davrandığından uzun süredir şikayetçi. Fed’deki politika yapıcılar, görevlerinin ABD ekonomisinin istikrarını sağlamak olduğunu vurguluyor. Bu da enflasyonist riskleri frenlemek için temkinli olunmasını gerektiriyor. Fiyat baskıları göz ardı edilirse, bu doların ve ABD’nin mali istikrarının zayıflamasına yol açabilir; hükümetin borçlanma maliyetleri artabilir.
Bu ayın başında Adalet Bakanlığı’nın Fed’e celp göndermesinin ardından, merkez bankasının bağımsızlığına yönelik tehditler bu haftaki toplantının üzerine gölge düşürüyor. Yasal süreç, Başkan Jerome Powell’ın 2,5 milyar dolar (2,1 milyar euro) tutarındaki bir bina yenilemesine ilişkin verdiği ifadeyle bağlantılı ceza soruşturmasına dayanıyor. Görevdeki bir Fed başkanının ilk kez soruşturulması söz konusu; Powell, süreci kamuoyuna açık biçimde para politikasını etkileme girişimi olarak eleştirdi.
Powell’ın başkanlık süresi mayısta doluyor ve Başkan Trump’ın önümüzdeki günlerde halefini aday göstermesi bekleniyor. Powell tepedeki görevi bırakmaya hazırlanırken, guvernör olarak kalmak gibi alışılmadık bir karar alıp almayacağı belirsiz.
ABD’nin alışılmadık gümrük tarifesi taktikleriyle birleşen Fed bağımsızlığına yönelik tehditler, Trump göreve geldiğinden bu yana Hazine tahvili getirilerinde bir dizi sıçramayı tetikledi. Doların gerilemesiyle birlikte tahvil getirilerindeki artış, bazı analistlerin yatırımcıların Hazine kağıtlarına olan güvenini yitirdiğini öne sürmesiyle “Amerika’yı sat” işlemi korkularını artırdı; fiyatlar düşerken getiriler yükseliyor, yatırımcılar daha yüksek prim bekliyor.
Öte yandan, son getiri sıçramaları Japonya’daki makroekonomik görünüme de bağlanıyor; bazı yatırımcılar parayı ABD varlıklarından daha yüksek getirili Japon borçlanma araçlarına kaydırıyor.
Son dönemde ekonomik kalıplar normalden sapmış olsa da, standart eğilim faizler düştüğünde tahvil fiyatlarının yükselmesi ve getirilerin gerilemesi yönündedir.
Borsa hareketleri
Hisse senetlerine dönersek, Avrupa çarşamba sabahı düşük açıldı. DAX yüzde 0,25 geriledi; CAC 40 yüzde 1,08 düştü; IBEX 35 yüzde 0,74 geri geldi; FTSE MIB yüzde 0,48 kayarken FTSE 100 yüzde 0,28 indi. Daha geniş STOXX Europe 600 yüzde 0,42 eksideydi.
ABD’de açılış zili öncesinde Nasdaq vadeli kontratları yüzde 0,73 yükseldi; S&P 500 vadelileri yüzde 0,29 arttı; Dow Jones vadelileri ise yüzde 0,1’in altında geriledi.
Interactive investor’ın piyasalardan sorumlu yöneticisi Richard Hunter, “Bazı yatırımcılar, ulusal emeklilik fonlarının, altta yatan ABD menkul kıymetlerindeki pozisyonlarını korurken dolar maruziyetlerini hedge ettiklerine dair bazı kanıtlar bulunduğunu vurguluyor,” dedi.
“Bu, piyasaların para birimindeki zayıflığa karşın neden iyi performans göstermeye devam ettiğini kısmen açıklıyor; nitekim S&P 500 dün bir kez daha rekor kapanış gördü.”