Uzmanlara göre İran Devrim Muhafızları, Batı yaptırımlarını delmek ve müttefik milis gruplarına finansman sağlamak için kripto paraları kullanıyor.
İran savaşı başladığından bu yana ülkeye yönelik kripto para akışları keskin biçimde arttı.
REKLAM
REKLAM
Uzmanlar, dijital para birimlerinin İran Devrim Muhafızları’na yönelik yaptırımları aşmak ve hızla yükselen enflasyonun vurduğu siviller için finansal bir can simidi sağlamak amacıyla kullanıldığını söylüyor.
On yıllardır süren uluslararası yaptırımlar nedeniyle geleneksel finans sisteminden dışlanan İran, ABD’li yetkililere göre uzun süredir kripto paraları alternatif bir kanal olarak kullanıyor; ambargo altındaki petrolü satmak ve Yemen’deki Husiler gibi müttefik silahlı gruplara gizli şekilde finansman sağlamak bunlar arasında yer alıyor.
Kripto para kullanımının mevcut kriz sırasında daha da yoğunlaştığı belirtiliyor.
Veri analiz şirketi Chainalysis’e göre, İsrail-ABD hava saldırılarının ilk günü olan 28 Şubat ile 2 Mart arasında İran’daki borsa platformlarından 10 milyon doların (444,5 milyon TL) üzerinde kripto para çıkışı oldu. Bu, olağan dışı büyüklükte bir hareket olarak değerlendirildi.
5 Mart itibarıyla bu fonların yaklaşık üçte biri yabancı borsalara aktarılmıştı.
Bu çıkışın bir bölümü, vatandaşların birikimlerini korumaya çalışmasıyla açıklanabilse de, söz konusu meblağların büyüklüğü "rejim aktörlerinin" de işin içinde olabileceğine işaret ediyor, dedi Chainalysis’ten Kaitlin Martin.
Uzmanlara göre böyle bir adım, muhtemelen yeni yaptırımlar ya da siber saldırılar korkusuyla atılmış olabilir.
Blockchain şirketi TRM Labs’e göre, Haziran 2025’te önceki İsrail-İran çatışmasının zirvesinde, önde gelen kripto para platformu Nobitex’ten İsrail bağlantılı hackerlar tarafından 90 milyon dolar (yaklaşık 4 milyar TL) çalınmıştı.
İran Devrim Muhafızları’na büyük kripto para girişleri
Chainalysis’e göre, kripto para faaliyetlerindeki bu artış sırasında kullanılan bazı dijital cüzdanlar doğrudan Devrim Muhafızları ile bağlantılı.
Kripto para analiz şirketi Elliptic, "İnternet kesintileri sırasında bile bazı çıkışların sürdüğü görülüyor. Bu da, internet sitesi erişilemez durumdayken dahi bazı kişilerin borsanın kripto varlıklarına erişebildiğine işaret ediyor," değerlendirmesinde bulundu.
Devletin bu alandaki kontrolü oldukça büyük.
Chainalysis verilerine göre, geçen yıl Devrim Muhafızları ile bağlantılı cüzdanlara 3 milyar doların (133,3 milyar TL) üzerinde kripto para aktarıldı. Bu rakam, ülkenin toplam kripto para akışının yarısından fazlasına karşılık geliyor ve şirketin verilerine göre bu pay artmayı sürdürüyor.
Financial Times, bu yılın başlarında İran’ın balistik füzeler, insansız hava araçları ve diğer gelişmiş silah sistemlerini kripto para karşılığında satışa sunduğunu bildirmişti.
Kara para aklamayla mücadele kuruluşu ACAMS’ten Craig Timm, bu dijital varlıkların adeta bir "gölge bankacılık" sistemi yarattığını söyledi.
Timm, kripto paraların banka havalesine göre daha hızlı ve daha ucuz gönderilebildiğini, ayrıca küresel düzenlemelerdeki boşluklar nedeniyle izlenmelerinin de zor olduğunu belirtti.
İran’da hangi kripto paralar tercih ediliyor?
Devrim Muhafızları ile İran Merkez Bankası, dalgalanmayı önleme amacıyla genellikle dolara sabitlenen 'stablecoin'leri tercih ediyor.
Ancak siviller, dünyanın en büyük kripto para birimi olan ve platformlardan çekilip yetkililerin erişimi dışında kişisel cüzdanlarda saklanabilen Bitcoin’e toplu halde yöneliyor.
Bitcoin şu anda 68 bin doların (2 milyon 985 bin 200 TL) üzerinde işlem görüyor.
Chainalysis’e göre bu strateji, savaş öncesinde İran’da sert şekilde bastırılan protestolar sırasında da yaygın biçimde görülüyordu.
Analist Martin, çatışma başlamadan önce bile enflasyonun yüzde 50’ye yaklaştığı bir ülkede kripto paraların, ulusal para biriminin çöküşü karşısında halk için bir "can simidi" işlevi gördüğünü söyledi.