Ortak çalışma alanları, seçkin restoranları ve hareketli yaşam tarzı, dünyanın dört bir yanından dijital göçebeleri Bansko’ya çekiyor.
İklim değişikliği, Bansko'nun birinci sınıf kayak pistlerinin değerini tehdit ediyor olabilir; ancak Bulgar tatil beldesi, ekonomisini canlandırmak için dört mevsim işe yarayan bir çözüm bularak kozmopolit bir dijital göçebe topluluğunu kendine çekiyor.
REKLAM
REKLAM
Son yıllarda kasabada, hızlı internet bağlantısı ve iyileştirilen altyapının da desteğiyle çevrim içi çalışanlara yüzlerce ortak çalışma alanı sunan üç merkez açıldı.
"Dijital göçebe olarak yola çıkmak için en iyi yerin burası olduğunu okumuştum" diyor, 25 yaşındaki Danimarkalı Oscar Train; 2021'den bu yana yılın yaklaşık altı ayını Bansko'dan uzaktan çalışarak geçiriyor. "Buraya, bunu nasıl yapacağımı öğrenmek ve benimle aynı kafada insanlarla tanışmak için geldim" diye ekliyor. "Dünyanın her yerinden, her meslekten insan var."
Britanya'da büyüyen ve orada bir sigorta şirketinde çalışan Train, burada sosyal güvenlik primleri de dahil olmak üzere yaklaşık %15 vergi ödüyor. İngiltere'de kalsaydı bunun sosyal güvenlik primi hariç %45 olacağını söylüyor.
Ancak onun için asıl cazibe, buradaki yaşam tarzı.
Kışın, Londra ile arasındaki bir saatlik zaman farkının da sayesinde, gününe Dünya Kupası yarışlarına ev sahipliği yapmış olan Bansko'nun 75 kilometrelik pistlerinde iki saat kayak yaparak başlıyor. Sonra üzerindeki karları silkeleyip işe koyuluyor.
Yazın da, tıpkı onun gibiler için özel olarak tasarlanmış etkinliklerin yer aldığı kültürel programdan faydalanıyor; uzaktan çalışma yaşam tarzını, topluluk odaklı aktiviteler ve ağ kurma etkinlikleriyle kutlayan bir haftalık Nomad Fest bunlardan biri.
'Önemli' ekonomik etki
Bansko, Pirin sıradağlarının karstik zirvelerinin arasında yer alıyor. Bilgisayar ekranından başınızı kaldırdığınızda, kasabanın üzerinde neredeyse 3.000 metre (10.000 feet) yüksekliğiyle yükselen Vihren Dağı'nı görebiliyorsunuz.
10 bin nüfuslu kasaba, sıcak su kaynaklarıyla çevrili ve başkent Sofya'ya arabayla sadece iki saat, Yunan sahillerine ise iki buçuk saat mesafede.
Kasabanın taş evleri ve Arnavut kaldırımlı sokaklarının arasında, görece yeni ortak çalışma alanlarına ek olarak, üst düzey restoranlar ve kahve dükkanları da açılmış durumda. Bir bisiklet yolu da inşa ediliyor.
Bansko Belediye Başkanı Stoycho Banenski, kasabaya taşınan yabancıların tam sayısını veremese de, özellikle iklim değişikliğinin kış sporlarını giderek daha fazla baltaladığı göz önüne alındığında, onların ekonomik etkisinin "önemli" olduğunu söylüyor.
Şubat ayında açıklanan ve Sofya merkezli düşünce kuruluşu Piyasa Ekonomisi Enstitüsü tarafından hazırlanan bir rapora göre, turizm, Covid salgını sırasında yaşanan kapanmanın ardından yerel ekonominin güçlü bir şekilde toparlanmasına yardımcı oldu. Raporda, yabancıların gelişi sayesinde gelirlerdeki mevsimsel dalgalanmaların da azaldığı belirtildi.
"Ama belki de en önemlisi getirdikleri değişim" diyor, asıl mesleği dağ kurtarmacılığı olan Banenski. "Dünyanın her yerinden insanların burada yaşaması ve fikir, görüş ve dünyaya dair farklı bakış açılarını birbirimizle paylaşabilmemiz son derece önemli."
'Kasaba uluslararası bir yer haline geldi'
İlk kez gezgin olarak Bansko'ya gelenlerin çoğu burada kalıcı olmuş. Bugün kasabada dünyanın dört bir yanından gelen yüzlerce aile yaşıyor.
Her ikisi de eski grafik tasarımcı olan 47 yaşındaki Fransız Anne Dupal ile 53 yaşındaki Christian Rudnicki, 2022 başında Bansko'ya taşındıklarından bu yana küçük bir butik fırın açtı.
Dupal, Bansko'nun ilk geldiklerinde gördükleri yerden çok farklılaştığını söylüyor ve o günleri şöyle anlatıyor: "Gösterişli ışıklar, seks kulübü gibi; tekno müzik, restoranlara müşteri çekmeye çalışanlar."
Bugün ise Rudnicki, kasabanın güçlü topluluk ruhundan memnun. "Yan dairedeki büyükanne domates ya da ot getirmek için uğruyor, sonra fırında Endonezyalı bir aileyle tanışıyorum; bu harika bir şey" diyor.
Olumsuz tarafı ise yaşam maliyetlerindeki artış; bu durum konut fiyatlarını da etkiledi.
"Bir soylulaştırma süreci var; bunun ne yazık ki bizim gibi insanlarla, ama aynı zamanda büyük şehirlerden ayrılan çok sayıda Bulgarla bağlantılı olduğunu düşünüyorum" diyor Dupal.
Bazı yerel halk ise iyileşen altyapıdan ve canlı atmosferden memnun.
Bansko'da doğup büyüyen 29 yaşındaki dağ kayağı sporcusu Nikola Kalistrin, "Kasaba değişti, uluslararası bir yer haline geldi" diyor. "Gençler de bundan faydalanıyor."
Bulgaristan'da nasıl dijital göçebe olunur
Avrupa'yı gezmek için iyi bir üs olmasının yanı sıra Bulgaristan, dizüstü bilgisayarlarıyla çalışan yeni göçebe kuşağını ağırlamak için de elverişli bir ülke. Aralık 2025'te yürürlüğe giren Bulgaristan'ın dijital göçebe programı, ülkede yaşarken işverenleri veya müşterileri Bulgaristan dışında bulunan şirketler için uzaktan çalışmak isteyen AB, AEA (Avrupa Ekonomik Alanı) ve İsviçre vatandaşı olmayan kişilere açık.
Başvuru sahiplerinin üç kategoriden birine girmesi gerekiyor: AB, AEA ve İsviçre dışında kayıtlı şirketlerin uzaktan çalışanları; yurt dışında kayıtlı bir şirkette en az %25 hisseye sahip işyeri sahipleri ya da ortakları; veya başvurudan önceki en az bir yıl boyunca Bulgaristan dışındaki müşterilere hizmet veren serbest çalışanlar ve bağımsız profesyoneller.
Başvuru sahiplerinin ayrıca yeterli mali imkânlara sahip olduklarını göstermeleri gerekiyor. Gelir eşiği, Bulgaristan'daki aylık asgari ücretin 50 katı olarak belirlenmiş durumda. Asgari ücretin şu anda ayda 620 avro olduğu düşünüldüğünde, bu yılda yaklaşık 31 bin avroluk bir gelire karşılık geliyor. Gelir şartını yerine getirmenin yanı sıra başvuranların, gelirlerinin Bulgaristan dışındaki kaynaklardan elde edildiğini de belgelemesi gerekiyor.
Bulgaristan'ın dijital göçebe programına nasıl başvurulur
Başvuru süreci iki aşamadan oluşuyor. Önce, başvuru sahiplerinin ikamet ettikleri ülkedeki Bulgaristan büyükelçiliği ya da konsolosluğundan D tipi uzun süreli vize almaları gerekiyor. Başvuruların sonuçlanması genellikle dört ila sekiz hafta sürüyor. Bu vize, uzun süreli oturma iznine başvurmak amacıyla Bulgaristan'a giriş hakkı tanıyor.
Bulgaristan'a vardıktan sonra başvuru sahiplerinin genellikle ülkeye girişten itibaren 14 gün içinde yerel göç idaresine dijital göçebe oturma izni başvurusu yapmaları gerekiyor. Gerekli belgeler arasında genellikle şunlar yer alıyor: Bulgaristan'da konaklamaya dair kanıt (kira sözleşmesi, otel rezervasyonu veya mülkiyet belgesi); asgari gelir eşiğini karşıladığını gösteren gelir belgeleri; Bulgaristan'ı kapsayan geçerli sağlık sigortası; başvuru sahibinin ikamet ettiği ülkeden alınmış adli sicil kaydı; yabancı belgelerin Bulgarcaya yapılmış resmi tercümeleri ve gerektiğinde apostil şerhi.
Oturma izni genellikle bir yıllığına veriliyor ve uygunluk koşulları karşılanmaya devam ettiği sürece yenileme imkânı bulunuyor.