Arkeologların kazıları, Neandertallerin gündelik yaşamını ve zengin kültürünü belgeleyen adeta canlı bir müze ortaya çıkardı.
Akdeniz kıyısında yer alan bir mağara sistemi, insanlık tarihine dair çarpıcı bir hikâye anlatıyor: yaşam, ölüm ve hayatta kalma mücadelesi.
Arkeologların kazıları, Neandertallerin gündelik yaşamını ve zengin kültürünü belgeleyen adeta canlı bir müze ortaya çıkardı. En dikkat çekici bulgulardan biri ise, yaklaşık 40 bin yıldır mühürlü kaldığı düşünülen gizli bir oda oldu.
Gorham Mağarası Kompleksi, İspanya’nın güney ucundaki Cebelitarık’ta, dik kireçtaşı kayalıklarının dibinde yer alıyor. Dört ayrı mağaradan oluşan bu yapı; Gorham, Vanguard, Hyaena ve Bennett mağaralarını kapsıyor.
IFL Science'a göre, binlerce yıl önce daha içeride kalan kompleksin girişi, deniz seviyesinin yükselmesiyle bugün Akdeniz’in hemen kıyısına taşınmış durumda.
100 bin yıllık insan faaliyeti
Mağaralar ilk kez 1907’de keşfedildi ancak gerçek arkeolojik kazılar 1980’lerde başladı.
Yapılan çalışmalar, alanın olağanüstü derecede zengin olduğunu ortaya koydu. Mağaralarda Neandertal ya da modern insana ait iskelet kalıntıları bulunmasa da 100 bin yıla yayılan yoğun insan faaliyetine dair güçlü kanıtlar mevcut.
Bu dönem, Batı Avrupa’ya modern insan türü Homo sapiens'in gelişinden (yaklaşık 40 bin yıl önce) daha eskiye uzanıyor ve buluntuların Neandertallere ait olduğunu gösteriyor.
Deniz ürünleri, avcılık ve işleme izleri
En önemli kanıtlar arasında deniz ürünleri yer alıyor. Kazılarda büyük miktarda midye kabuğu, ayrıca balık, fok ve yunus kemikleri bulundu. Bu kalıntıların dalgalarla mağaraya taşınmış olması mümkün görünmüyor.
Üstelik bazı kemiklerin bıçak ve benzeri aletlerle işlendiği açıkça görülüyor. Bu da Neandertallerin deniz kaynaklarını bilinçli şekilde kullandığını ortaya koyuyor.
Mağara tabanında, ana kayaya derin biçimde kazınmış çapraz çizgilerden oluşan desenler de var. Bu izlerin kime ait olduğu tartışmalı olsa da bazı araştırmacılar bunların 39 bin yıldan daha eski Neandertal yapımı olduğunu savunuyor. Eğer bu yorum doğruysa, söz konusu çizimler Neandertallerin sanatsal ve sembolik düşünme yetisine dair yeni bir kanıt olabilir.
60 bin yıllık 'teknoloji': Huş katranı
Neandertallerin zekasına dair bir başka çarpıcı bulgu ise Vanguard Mağarası’ndan geldi. Araştırmacılar burada 60 bin yıllık bir ocak tespit etti. Ocağın, alet ve silahların saplarını tutturmak için kullanılan huş katranı üretiminde kullanıldığı belirlendi.
Bu yapışkan maddenin üretimi, bilgi birikimi ve planlama gerektiriyor. Uzmanlara göre bu, Neandertallerin becerikli, yaratıcı ve bilgiyi kuşaktan kuşağa aktarabilen topluluklar olduğunu gösteriyor.
40 bin yıldır kapalı oda
Cebelitarık Ulusal Müzesi’nden arkeologlar, Vanguard Mağarası’nın arka kısmında, yaklaşık 13 metre derinliğinde ve en az 40 bin yıldır tortularla kapalı olduğu düşünülen bir oda buldu.
İlk incelemelerde vaşak, sırtlan ve akbaba kalıntıları tespit edildi. Ayrıca, denizden uzak bir noktada bulunan yenilebilir büyük bir deniz salyangozu kabuğu, bu odanın insan eliyle kullanılmış olabileceğine işaret ediyor.
Neandertaller sanılandan daha geç mi yok oldu?
Araştırmalara göre Neandertaller, Gorham Mağarası’nı yaklaşık 33 bin ile 24 bin yıl önceye kadar kullanmış olabilir. Bu tarihler, Neandertallerin genel olarak 40 bin yıl önce yok olduğu yönündeki yaygın görüşle çelişiyor. Cebelitarık’taki buluntular, bazı Neandertal topluluklarının çok daha uzun süre hayatta kalmış olabileceğini düşündürüyor.
Eğer bu yorumlar doğrulanırsa Gorham Mağarası ve çevresi, dünyanın son Neandertallerine ev sahipliği yapan yerlerden biri olabilir. Akdeniz kıyısındaki bu mağara sistemi, Neandertallerin insanlık sahnesinden çekilmeden önce sığındığı son duraklardan biri olarak tarihe geçmiş olabilir.