Semiha Berksoy’un 'Tüm Renklerin Aryası' İstanbul Modern’de

İstanbul Modern, Cumhuriyet dönemi ve Türkiye modern sanat tarihinin en önemli kadın sanatçılarından Semiha Berksoy’un çok yönlü üretimlerini bir araya getiren “Tüm Renklerin Aryası” başlıklı sergiyi, Flormar sponsorluğunda 22 Ocak – 6 Eylül tarihleri arasında sanatseverlerle buluşturuyor.

Berksoy’un sahne sanatlarından görsel sanatlara, sinemadan edebiyata uzanan üretimini bir araya getiren sergi, sanatçının opera, tiyatro, resim ve edebiyat arasında kurduğu özgün bağları 200’ü aşkın yapıtla izleyiciye sunuyor. Erken dönem desenlerden opera temalı resimlere, otoportrelerden çarşaf resimlerine uzanan seçki, sanatçının kişisel mitolojisini ve sahneyle kurduğu derin ilişkiyi tematik bir kurgu içinde aktarıyor.

Türkiye’de bugüne kadar düzenlenen en kapsamlı Semiha Berksoy sergisi olma özelliğini taşıyan “Tüm Renklerin Aryası”, renk uzmanlığıyla bilinen makyaj markası Flormar’ın ana sponsorluğunda gerçekleştiriliyor. Flormar, 80’den fazla ülkedeki varlığıyla yalnızca güzellik alanında değil, kültür-sanata sağladığı katkılarla da öne çıkıyor.

İstanbul Modern’deki sergi, müzenin şef küratörü Öykü Özsoy Sağnak, küratör Deniz Pehlivaner ve asistan küratör Yazın Öztürk tarafından hazırlandı. Sergi, Berlin’deki Hamburger Bahnhof’ta 2024–2025 arasında gerçekleştirilen “Semiha Berksoy: Singing in Full Color” sergisinin genişletilmiş ve yeniden kurgulanmış bir versiyonu niteliğinde.

Tematik bir anlatı

Sergi, Berksoy’un yaşamındaki dönüm noktalarından hareketle kronolojik bir sıralama yerine tematik bir anlatı sunuyor. “Kırmızı Oda” başlıklı bölüm serginin merkezinde yer alırken, sanatçının opera sahnesinden ilhamla yaptığı resimler, erken dönem desenleri, annesi Fatma Saime Hanım’a ithaf ettiği çalışmalar, otoportreleri ve gündelik kumaşlar üzerine yaptığı resimler bir araya geliyor. Ayrıca sanatçının 1935’te yayımlanan öyküsü “Mezardan Gelen Mektup”tan esinlenen bir oda, Türkiye’nin ilk sesli filmi “İstanbul Sokaklarında” ile “Söz Bir Allah Bir”den film kesitleri, efemeralar ve fotoğraflar da izleyiciyle buluşuyor.

Basın toplantısı

Serginin basın toplantısına İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, Flormar CEO’su Tuba Altunterim, küratörler Öykü Özsoy Sağnak ve Deniz Pehlivaner ile sanatçının kızı, tiyatro ve sinema sanatçısı Zeliha Berksoy katıldı.

Oya Eczacıbaşı konuşmasında İstanbul Modern’in kadın sanatçıların üretimlerini görünür kılma misyonuna vurgu yaptı: “Kuruluşumuzdan bu yana kadın sanatçıların görünürlüğünü artırmak önceliklerimiz arasında. Semiha Berksoy, farklı sanat dallarını birleştiren özgün diliyle Türkiye sanat tarihinde benzersiz bir yere sahip. Bu kapsamlı sergiyle onun yaratıcı evrenini derinlemesine deneyimleme fırsatı sunuyoruz.”

Flormar CEO’su Tuba Altunterim ise sanatın markaları da besleyen bir yaratıcı alan olduğuna dikkat çekti: “Çağının ötesinde bir kadın sanatçı olan Semiha Berksoy’un mirasının Türkiye’de sanatseverlerle buluşmasına destek olmaktan gurur duyuyoruz.”

Zeliha Berksoy ise annesinin üretim sürecine dair kişisel bir tanıklık paylaştı: “Annem resim yaparken sessizliği severdi; tamamen kendi dünyasına çekilirdi. Eserlerinde yaşam, mücadele ve umut her zaman vardı. ‘Cendereye Vurulan Kadın’ gibi yapıtları, zorluklara rağmen hayata cesaretle bakmayı öğretir.”

Küratöryel yaklaşım ve yayın

Şef küratör Öykü Özsoy Sağnak, serginin Berksoy’un yaşamını kronolojik bir çizgide değil, disiplinlerarası üretim biçimlerini ve sahneyle kurduğu bağı görünür kılan tematik bir yapıda sunduğunu belirtti. Küratör Deniz Pehlivaner ise sanatçının azmi ve tutkusu sayesinde kişisel hafızayı kolektif tarihle birleştiren özgün bir ifade alanı yarattığını ifade etti.

Sergiye eşlik eden “Semiha Berksoy: Tüm Renklerin Aryası” kataloğunda Dikmen Gürün, Ayşe Güngör, Sam Bardaouil ve Elif Uras’ın yazılarının yanı sıra Zeliha Berksoy’un asistan küratör Yazın Öztürk ile gerçekleştirdiği söyleşi ve küratörlerin özel metinleri yer alıyor.