Yeni keşfedilen mozaik, Yunan oyun yazarı Aeschylus’un kaleme aldığı ve günümüze tam olarak ulaşmamış olan 'Phrygialılar' adlı tragedyanın anlatımını temel alıyor.
İngiltere’de son yüzyılın en dikkat çekici Roma dönemi keşiflerinden biri olarak görülen Ketton mozaiğinin, Truva Savaşı’nın bugüne kadar büyük ölçüde unutulmuş farklı bir anlatımını tasvir ettiği ortaya çıktı.
REKLAM
REKLAM
Leicester Üniversitesi tarafından yürütülen yeni araştırma, Rutland’daki mozaiğin ilk düşünüldüğü gibi Homer’in İlyada destanındaki sahneleri yansıtmadığını gösterdi. Araştırmaya göre eser, Yunan oyun yazarı Aeschylus’un kaleme aldığı ve günümüze tam olarak ulaşmamış olan 'Phrygialılar' adlı tragedyanın anlatımını temel alıyor.
Uzmanlar, bu versiyonun büyük ölçüde kaybolmuş olması nedeniyle mozaiğin tarihsel açıdan daha da önemli hale geldiğini vurguluyor.
Keşif pandemi döneminde yapıldı
Ketton mozaiği 2020 yılında COVID-19 karantinası sırasında, yerel çiftçi Jim Irvine tarafından Rutland’daki aile arazisinde fark edildi. Keşfin ardından Leicester Üniversitesi Arkeoloji Servisi (ULAS) tarafından kapsamlı kazılar gerçekleştirildi.
Mozaiğin bulunduğu Roma villası ve eser, ulusal önemleri nedeniyle “Scheduled Monument” (koruma altındaki anıt) statüsüne alındı. 2021 ve 2022 yıllarında yürütülen ortak kazıların ardından bulguların kapsamlı yayını hazırlanıyor.
Aşil ve Hektor’un üç çarpıcı sahnesi
Mozaiğin merkezinde Truva Savaşı’nın en çarpıcı anları yer alıyor: Yunan savaşçı Aşil ile Truva prensi Hektor’un düellosu, Aşil’in Hektor’un cesedini sürüklediği sahne, Kral Priamos’un oğlunun cesedini altın karşılığında geri aldığı ve cesedin tartıldığı bölüm.
Truva Savaşı, en bilinen haliyle İlyada destanında anlatılan ve Yunan kuvvetleri ile Truva kenti arasında geçtiği kabul edilen efsanevi 10 yıllık çatışma.
İlyada değil, Aiskhylos’un kayıp tragedyası
Yeni analizler, Ketton mozaiğinin Homeros’un anlatısını takip etmediğini; bunun yerine Aiskhylos’un daha az bilinen ve “Phrygialılar” adlı tragedyasıyla örtüştüğünü ortaya koydu.
Aiskhylos’un “kayıp tragedyası”, Antik Yunan’ın en önemli tragedya yazarlarından Aiskhylos’un yazdığı ancak günümüze tam metin olarak ulaşmamış oyunları ifade ediyor. Antik kaynaklara göre Aiskhylos yaklaşık 70 ila 90 oyun kaleme aldı; ancak bugün elimizde yalnızca yedi tam tragedya var. Geri kalan eserler ya tamamen kayboldu ya da sadece küçük fragmanlar halinde günümüze ulaştı.
Roma döneminde Truva hikâyesinin farklı versiyonları biliniyor olsa da, bu daha nadir yorumu seçmiş olmak, mülkün sahibinin kültürel birikimini ve seçkinliğini yansıtıyor olabilir.
Araştırmanın başyazarı, Leicester Üniversitesi Antik Tarih Doçenti Dr. Jane Masseglia, mozaiğin üst panelinin Aiskhylos dönemine ait bir Yunan vazosundaki tasarımdan esinlendiğini belirtti. Üstelik bazı desenlerin, mozaiğin yapımından yaklaşık 800 yıl öncesine uzandığı tespit edildi.
Masseglia, “Roma Britanyası’ndaki zanaatkarlar antik dünyadan kopuk değildi. Nesiller boyunca aktarılan desen katalogları sayesinde Akdeniz genelindeki sanat geleneğinin parçasıydılar. Ketton’da Roma Britanyası işçiliği ile Akdeniz tasarım mirası birleşiyor,” dedi.
Roma Britanyası sandığımızdan daha kozmopolit olabilir
Mozaiği ilk fark eden Jim Irvine ise yeni araştırmanın Roma dünyasındaki kültürel entegrasyonun düşündüğümüzden daha derin olduğunu gösterdiğini söyledi. Irvine’e göre bu bulgular, Roma Britanyası’nın genellikle tasavvur edilenden çok daha kozmopolit bir yapıya sahip olabileceğini ortaya koyuyor.
Kazıyı finanse eden Historic England yetkilileri de Leicester Üniversitesi ile yürütülen iş birliğinin, villa sakinlerinin kültürel ilgi alanları ve dönemin Roma Britanyası toplumuna dair daha nüanslı bir tablo sunduğunu ifade etti.
Araştırmaya katılmayan ancak çalışmayı değerlendiren University of Reading’den Roma Arkeolojisi Profesörü Hella Eckhardt ise bulguları “heyecan verici” olarak nitelendirdi. Eckhardt’a göre araştırma, Aşil ve Hektor’un hikâyelerinin yalnızca metinler aracılığıyla değil; çanak çömlek, gümüş eşyalar, resimler ve mozaikler gibi çeşitli sanat formları üzerinden de aktarıldığını ortaya koyuyor.