Fransız sanatçı JR, Paris'in ünlü Pont Neuf köprüsünü ses ve artırılmış gerçeklik deneyimi sunan gezilebilir bir 'mağaraya' dönüştürerek Christo ve Jeanne-Claude'a saygı duruşunda bulunacak.
1607 yılında Fransa'nın Pont Neuf köprüsü halkın kullanımına açıldı. Kemerlerini oluşturan açık gri taşlar, 3. Henri döneminden bu yana Paris'in hikâyesini üzerinde taşıyor.
REKLAM
REKLAM
Bugün Seine Nehri üzerindeki köprü, ünlü Fransız sokak sanatçısı JR tarafından kayalık bir anıtsal illüzyona dönüştürülmeye hazırlanıyor. JR projeyi “muhtemelen şimdiye dek yapılmış en büyük immersif yerleştirme” olarak tanımlıyor.
“Pont Neuf Cavern” adlı proje 120 metre uzunluğa ve 17 metrenin üzerinde yüksekliğe sahip olacak.
Bu “mağara”, yapının içinden geçen yayalara eşlik etmesi için çevresel ses sistemi ve dijital artırılmış gerçeklik (AR) ile donatılacak.
Dönüşüme saygı duruşu
Tarihi köprü ilk kez böylesine büyük bir dönüşüm yaşamıyor. 1985 yılında sanatçı ikili Christo ve Jean-Claude, Pont Neuf'ü ve sokak lambalarını solgun, ipeksi altın rengi bir kumaşla sarmıştı.
O dönem Paris Belediye Başkanı Jacques Chirac ile on yıl süren müzakerelerin ardından hayata geçirilen bu proje, şehir merkezlerindeki anıtsal kamusal sanat için modern bir şablon oluşturmaya yardımcı oldu.
Gerçek adı Jean-Rene olan JR, Paris'te tanışan bu karı koca sanatçılara 2026 tarihli projesini bir saygı duruşu olarak görüyor. Ona göre bu anma hem estetik hem kişisel. Bu da böylesine ikonik bir simge üzerinde çalışmanın baskısını artırıyor.
JR, “Yıllar içinde Christo ile tanışma fırsatım oldu” diyor. “Birbirimizin işlerine büyük saygı duyuyorduk. Onların ardından bir şey yapmak oldukça zor, ama ben bunu çok farklı bir üslupla, kendi tarzımla yapıyorum," diyor.
Artnet'in haberine göre, yetkililer bu kez projeye hızla onay verdi; Belediye Başkanı Anne Hidalgo projeyi “Paris'e bir armağan” olarak nitelendirdi. Hidalgo, desteğini 1985'e dair kendi anılarına da bağladı.
“Bu etkileyici eseri önce uzaktan izledim, sonra yaklaşıp sonunda bu başkalaşmış anıtın içinden geçtim” diye anlattı açıklamasında. “Şiirsellik ve güzellikle dolu unutulmaz bir andı.”
Mağara fikri
Mağara fikri, Christo and Jeanne-Claude Vakfı'ndan geldi; sanatçıların yeğeni Vladimir Yavachev'in yönettiği vakıf, 1985'teki ilk sarmalamanın 40. yılını kutlayacak yeni bir yorum istediği için JR'ye başvurdu.
Pont Neuf projesinin aslında 2025'te açılması planlanıyordu, ancak teknik ve lojistik sorunlar nedeniyle 2026'ya ertelendi.
Projenin devasa ölçeği, tanınmış sanatçıyı ürkütmüyor. Paris'te genç bir grafiti yazarı olarak başlayan JR, zamanla binaların, köprülerin ve çatıların üzerine yerleştirdiği fotoğrafik müdahalelere yöneldi.
En bilinen işlerinden bazıları, ABD-Meksika sınırına yerleştirilen 20 metrelik bir bebek silüeti ile 600 binden fazla kişinin katıldığı küresel bir katılımcı kampanyaya dönüşen 'Inside Out' projesi.
İnsanlık, JR'nin işlerinde sık sık yüzlerin belirmesiyle, daima merkezî bir tema. Bu son girişim geleneksel imzalarını taşımayacak olsa da sanatçı, insanların Fransa başkentinin en tanınan simgelerinden biriyle kurdukları ilişkiyi değiştirerek duygularına dokunabileceğine inanıyor.
Uzaktan bakıldığında köprünün, “sanki tarih öncesi bir kayalık çıkıntısı tarafından ele geçirilmiş” gibi, tanıdık siluetin ortasına yerleşmiş bir kaya kütlesi gibi görünmesini istiyor. Yakından ise insanların köprüyü dokusu ve yaşı olan bir nesne olarak fark etmesini hedefliyor.
Paris Belediyesi'ne verdiği bir söyleşide anlattığına göre, “trompe l’oeil” (göz yanılması) etkisi, ziyaretçileri köprünün “çatlaklarına olabildiğince yaklaştırmayı” ve çoğu insanın arka plan olarak gördüğü bir anıtın “yüzeyinin altında” ne olduğunu göstermeyi amaçlıyor.
İçeride JR, atmosferde kontrollü bir dönüşüm planlıyor. Tünelin gün ışığını o kadar tamamen keseceğini, ziyaretçilerin “zaman duygusunu yitireceğini” söylüyor.
Ziyaretçilerin yerleştirmenin içine girerken hissedip göremeyecekleri unsurları iki önemli işbirlikçi üstlenecek. Sesi tasarlayan, Daft Punk'ın eski üyesi Thomas Bangalter, “Sadece içeriden duyulabilecek bir şey olacak,” diyor.
Snapchat'in AR Studio Paris birimi ise ziyaretçilerin telefonları aracılığıyla erişebileceği artırılmış gerçeklik katmanını geliştiriyor.
JR, bu yerleştirmeyi algı üzerine, gerçekte neyi kabul ettiğimiz ve kente yalnızca bir ekrandan baktığımızda neleri kaçırdığımız üzerine düşünmenin bir yolu olarak konumlandırıyor.
Yine de, ziyaretçilerin sergiyle etkileşime girmek için telefonlarını kullanmaya davet edilmesine rağmen JR, yerleştirmenin en sıra dışı yanlarından birinin insanlara bir anlığına durmaları için yapılan çağrı olacağını söylüyor.
JR, “Bugünkü mağaralarımız bizim telefonlarımız,” diyor, “çünkü sosyal medyadaki algoritmamızın... gerçek olduğuna inanıyoruz.”
Pont Neuf Cavern, Paris'te 6-28 Haziran 2026 tarihleri arasında ziyarete açık olacak.