Tilda Swinton’ın 'Ongoing' sergisi kolektif üretimi odağa alıyor

Atina, sinemadaki performanslarıyla uluslararası alanda iz bırakmış önemli bir sanatçının kapsamlı bir sergisine ilk kez ev sahipliği yapıyor. Tilda Swinton imzalı “Ongoing” başlıklı sergi, sanatçının kariyerine eşlik eden yaratıcı üretimlerini ve kişisel arşivini bir araya getiriyor.

REKLAM

REKLAM

Sergide kıyafetler, kişisel eşyalar, fotoğraflar ve film alıntılarından oluşan bir seçki yer alıyor. Bu materyaller, Swinton’ın son 40 yılda sinema ve moda dünyasında kurduğu ve hâlâ sürdürdüğü yaratıcı işbirlikleri ve dostluklara da ışık tutuyor.

Bu işbirlikleri arasında Pedro Almodovar, Luca Guadagnino, Jim Jarmusch, Apichatpong Weerasethakul, Tim Walker, Joanna Hogg, Olivier Saillard ve Derek Jarman gibi isimler yer alıyor.

Sergi, Onassis Vakfı Stegi ile Eye Filmmuseum ortak yapımı olarak ilk kez Amsterdam’da gösterildi. Daha sonra Atina’daki Onassis Ready mekânında izleyiciyle buluşmaya başladı. Tilda Swinton, serginin açılışına katılarak bellek, üretim biçimleri ve kendi sanat pratiğine dair bir konuşma yaptı.

Swinton konuşmasında, kariyerinin başından itibaren içinde yer aldığı kolektif üretim ortamlarına dikkat çekerek, özellikle Derek Jarman ile başlayan çalışma sürecinin belirleyici olduğunu vurguladı. Bu dönemde üretimin bireysel başarıdan çok ortak sürece dayandığını ve sanatın “birlikte var olma” hâli üzerinden şekillendiğini ifade etti.

Günümüz sanat dünyasına da değinen Swinton, genç sanatçıların ilk üretimlerinin ardından çoğu zaman ağlarından koparılarak bireysel ve rekabetçi bir yapıya yönlendirildiğini belirtti. Bu sürecin sanatçıyı giderek “pazarlanabilir bir ürüne” dönüştürdüğünü söyleyen Swinton, kendi kariyerinin ise bu modelin dışında, daha kolektif ve dayanışmacı bir üretim biçimini temsil ettiğini dile getirdi.

Swinton, serginin bu nedenle yalnızca kişisel bir arşiv değil, aynı zamanda alternatif bir çalışma kültürünün görünür kılınması girişimi olarak okunabileceğini ifade etti.

Tilda Swinton, sergiyi ziyaret edenlerle kariyerinin başından bu yana şekillenen yaratıcı işbirliklerini paylaşıyor. Bu anlatı, Derek Jarman ile tanışarak onun yedi uzun metrajlı filminde yer aldığı dönemi de, daha yakın zamanlarda Pedro Almodovar ile kurduğu ortak üretim ilişkilerini de kapsıyor.

Swinton, her yaratıcı sürecin bireysel bir çabadan ziyade kolektif bir üretim olduğunun altını ısrarla çiziyor. Ona göre bir sanat eserinin ortaya çıkışı, rollerin birbirine geçtiği, fikirlerin birlikte şekillendiği ve güvene dayalı kesintisiz bir diyaloğun sürdüğü ortak bir alan içinde gerçekleşiyor.

Bu çerçevede “Ongoing”, klasik anlamda bir retrospektiften çok, yaratıcı yol arkadaşlarının bir araya geldiği bir buluşma alanı olarak okunuyor. Sergi, bireyci üretim kültürüne karşı birlikte üretme pratiğini görünür kılarken, aynı zamanda sanatın bir “yoldaşlık eylemi” olduğuna dair güçlü bir hatırlatma sunuyor.

Proje, ilerleyen duraklarında yeni materyaller ve katkılarla genişlemeye devam edecek bir “süregelen” çalışma olarak konumlanıyor.

Tilda Swinton, kariyerine yaklaşımını anlatırken rol seçmekten çok insanlara ve ortak üretim süreçlerine odaklandığını vurguluyor. Ona göre yaratıcı süreç, çoğu zaman arkadaşlarla bir mutfak masasında yapılan sohbetlerle başlıyor, fikirler birlikte şekilleniyor ve ancak o çerçevede kendisi için bir rol ortaya çıkarsa projeye dahil oluyor. Aksi durumda ise sürecin dışında kalmayı da doğal bir seçenek olarak görüyor.

Swinton, bu yaklaşımın merkezinde farklı bakış açılarına sahip insanların bir araya gelmesi olduğunu söylüyor. Her katılımcının kendi özgün perspektifini getirdiği, ancak bu perspektifin meslektaşlarla kurulan diyalog içinde anlam kazandığı bir üretim modelinden söz ediyor.

Sanatçının uzun yıllardır birlikte çalıştığı Derek Jarman ise bu anlayışı daha da somutlaştıran bir etki olarak öne çıkıyor. Swinton, Jarman’ın set yaklaşımını “bir partiye hazırlanmak” metaforuyla anlattığını aktarıyor: çekimlerin, tek bir kişinin kontrol ettiği bir düzen değil, enerjinin herkes arasında paylaşıldığı ortak bir alan olması gerektiğini söylüyor.

Bu metafora göre iyi bir üretim süreci, ev sahibinin her şeyi yönettiği değil; herkesin katkı sunduğu, müzikten yiyeceğe kadar sorumluluğun dağıldığı kolektif bir deneyim olarak şekilleniyor. Swinton da bu anlayışın, sanat üretimini bireysel sahiplikten çok ortak sorumluluk ve paylaşılan enerji üzerinden tanımladığını belirtiyor.

Luca Guadagnino, Tilda Swinton’ın yeni ve son derece kişisel bir portresini kısa metraj film ve heykel formunda yeniden kurguluyor. Bu çalışma, Swinton’ın sanat pratiğine farklı bir bakış sunan disiplinlerarası bir yorum olarak öne çıkıyor.

Jim Jarmusch ise “The Dead Don’t Die (2019)” filminden mevcut görüntüleri yeni bir kurgu, müzik ve görsel müdahalelerle dönüştürerek tamamen farklı bir yerleştirme yaratıyor. Jarmusch’un çalışması, orijinal materyali yeniden anlamlandıran deneysel bir yeniden okuma niteliği taşıyor.

Fotoğrafçı Tim Walker, Swinton’ı aile evinde ziyaret ederek çektiği fotoğraf serisinde sanatçının atalarıyla ilişkisine ve mekânın sürekliliği fikrine odaklanıyor. Bu çalışma, kişisel hafıza ile mekân arasındaki bağı görsel bir anlatıya dönüştürüyor.

Apichatpong Weerasethakul ise Swinton ile uzun süredir birlikte geliştirdikleri temalara odaklanan iki kanallı kişisel bir yerleştirme sunuyor.

İskoçya’daki Kimmerghame bölgesinde çekilen bu iş, uyanıklık, rüya ve yaratım arasındaki geçirgen sınırları araştırarak bu kavramları yeni bir anlatı düzlemine taşıyor.

Pedro Almodóvar, “The Human Voice (2020)” adlı kısa filmini bu kez sinema perdesinden çıkararak bir yerleştirme formunda ilk kez izleyiciyle buluşturuyor. Bu yeniden sunum, film dilinin mekânsal bir deneyime dönüşmesini sağlıyor.

Joanna Hogg ile birlikte hazırlanan “Flat 19” ise Tilda Swinton’ın 1980’lerde Londra’daki dairesini çoklu ortamlı bir yeniden kurguya dönüştürüyor. Çalışma, mekân, bellek ve kişisel tarihin izlerini bir araya getirerek geçmişe dair katmanlı bir anlatı kuruyor.

Serginin son bölümünde Swinton, en önemli sanatsal ilham kaynaklarından biri olan Derek Jarman’a bir saygı duruşu sunuyor. Sanatçının arşivinden seçilen materyallerle zenginleştirilen bu bölümde, “The Last of England (1987)” filminden sahneler büyük ekran bir yerleştirmede yer alırken, Jarman’ın daha önce hiç yayımlanmamış Super8 kayıtlarından oluşan özel bir enstalasyon da izleyiciyle buluşuyor.

Tilda Swinton’ın “Ongoing” sergisi 28 Haziran’a kadar ziyaret edilebilecek. Ayrıca Onassis Ready terasında yaz boyunca sürecek film gösterimleri programı da sergiye eşlik ediyor.