Netanyahu’yu eleştiren ve beş yıldır Fransa’da sürgünde yaşayan İsrailli yönetmen, varlığı istenmiyorsa ve bir etkinlikten silinebiliyorsa burada ne halt edeceğini soruyor.
Hiç kimse kendi ülkesinde peygamber sayılmaz derler; ama bazen sığınılan topraklar da pek daha kabullenici olmuyor...
REKLAM
REKLAM
"Filistin halkına karşı soykırım ve apartheid'e karışmış" İsrail kurumlarıyla çalışmama çağrıları, Hollywood'da binlerce imza topluyor ve görünüşe göre Akdeniz'i de aşmış durumda.
Bu bağlamda, İsrailli yönetmen Nadav Lapid'in 37. Marsilya Uluslararası Film Festivali'ne (FID, 7-12 Temmuz) katılımı, seçilen bazı sinemacılar tarafından hiç de sıcak karşılanmadı; önce jüri üyesi olarak yer almasını reddettiler, ardından festivale gelmesini bütünüyle onaylamayı da reddettiler.
Berlin'de 2019'da Altın Ayı'yı, Locarno'da (2011) ve Cannes'da (2021) jüri ödüllerini kazanan yönetmen, FID'de 2011 tarihli filmi Le Policier'yi sunmakla yetinmek zorunda kaldı.
Bu tepki dalgasının, en azından açıkça dillendirilen gerekçesi, Lapid'in son filmi Oui'nin yapımında kullanılan – üstelik bütçenin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturan – İsrail kamu fonlarıydı. Film, 2025'te Cannes'da Yönetmenlerin On Beş Günü bölümünde gösterilmişti.
{{image align="center" size="fullwidth" ratio="auto" id="4543420" src="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/808x539_cmsv2_b324692f-dd3c-5f12-bbc2-af69aac6fcb7-9791025.jpg" url="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/{{w}}x{{h}}_cmsv2_b324692f-dd3c-5f12-bbc2-af69aac6fcb7-9791025.jpg" caption="Nadav Lapid, 16 Ekim 2025 Perşembe günü Roma'daki Roma Film Festivali'nde " Ken="" filminin="" g="" sterimi="" s="" ras="" nda="" k="" rm="" z="" hal="" da="" foto="" raf="" lara="" poz="" veriyor="" .="" alt="Nadav Lapid, 16 Ekim 2025 Perşembe günü Roma'daki Roma Film Festivali'nde " credit="Andrew Medichini/Copyright 2025 The AP. All rights reserved" copyrightlink="" naturalwidth="1024" naturalheight="683" }}
Kaderin bir ironisi mi, yoksa yalnızca pasaportun – ya da paranın – rengine bakan militan bir körlük mü bilinmez; ancak Lapid'in tüm filmografisi gibi yakıcı bir yapıt olan Oui, 7 Ekim sonrasında intikam hırsıyla çarpılmış ve Gazze'deki Filistinli ölümlere kayıtsız kalmış bir İsrail toplumunun portresini çiziyor.
Nadav Lapid ayrıca Benyamin Netanyahu'nun amansız bir eleştirmeni olarak biliniyor; İsrail hükümetinin politikalarını protesto etmek için beş yıl önce Fransa'ya yerleşti.
Lapid'in son "pamfleti"nin yapımında kullanılan İsrail fonlarına gelince, "filmin aldığı İsrail desteği hükümete bağlı değil, kamusal bir fondan geliyor ve bu, Netanyahu hükümetinin saldırdığı bağımsız kurum tipinin tam da kendisi" diyor yapım şirketi Les Films du Bal'den Oui'nin yapımcısı Judith Lou Lévy AFP'ye; söz konusu kamu fonlarının filmin bütçesinin yalnızca yüzde 12'sini oluşturduğunu da ekliyor.
Festival programında yer alan 120 filmden yaklaşık on tanesinin geri çekilmesiyle sonuçlanan iç boykot çağrısının ardından, bağımsız sinemaya ait kurmaca ve belgesellere alan açan bu festivalden çekilen kişi bizzat Nadav Lapid oldu; yönetmen Marsilya'daki etkinliğe katılmaktan vazgeçti.
{{image align="center" size="fullwidth" ratio="auto" id="4543421" src="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/808x561_cmsv2_110963cf-e769-5e39-95a8-108ea073494a-9791025.jpg" url="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/{{w}}x{{h}}_cmsv2_110963cf-e769-5e39-95a8-108ea073494a-9791025.jpg" caption="Nadav Lapid, " Ahed="" s="" Knee="" filmiyle="" .="" Cannes="" Film="" Festivali="" nde="" J="" ri="" d="" l="" n="" kazand="" ktan="" sonra="" Temmuz="" alt="Nadav Lapid, " credit="Vianney Le Caer/Vianney Le Caer/Invision/AP" copyrightlink="" naturalwidth="1024" naturalheight="712" }}
Herkes pişman mı?
Bir açıklama yayımlayan FID, boykotu kınadı ve "bir sinemacıyı ülkesinin hükümetinin yürüttüğü ırkçı, sömürgeci ve soykırımcı politikalardan sorumlu ya da hesap verir tutmanın bütünüyle gayrimeşru" olduğunu belirtti.
"Nadav Lapid'inki gibi, İsrail devleti ve toplumuna içkin şiddeti düşünmeye çalışan tekil sesler, tam tersine davet edilmeli ve dinlenmelidir; ardından bu anlatılarla tartışmak ya da onları söküp yeniden kurmak mümkün olmalıdır" denildi metinde.
Kendisi ise AFP'ye yaptığı açıklamada, festivalin "boyun eğmesini" ve boykot çağrısını, Fransa'daki sürgünlüğünün "kırılganlığını" yeniden hatırlatan unsurlar olarak gördüğünü söylüyor. "Festivale katılımımla ilgili baskıları görünce, belki de Fransa'da benim için bir yer olmadığını düşündüm. Eğer varlığımsa kabul edilemez ve beni bir sinema etkinliğinden silmek ya da süpürmek bu kadar kolaysa, açıkçası burada ne işim var bilmiyorum" diyor.
Kendi durumuna "acımanın" peşinde olmadığını vurgulayan Nadav Lapid, yine de kendisini desteklemek için bir bildiri kaleme alma girişimini başlatan sinema profesyonelleri olduğu için "rahatladığını" söylüyor; FID de bu metne "tamamen katıldığını" belirtiyor.
"Bir sanatçıyı bir festivale davet etmek onu kültürel bir büyükelçi yapmak değildir" başlığını taşıyan ve pazartesi günü Le Monde (kaynak Fransızca) gazetesinde yayımlanan metin, "Gazze'nin yok edilmesini birçok kez kamuoyu önünde kınamış" bir sanatçının, "herhangi bir türden İsrail kültürel elçiliğiyle" özdeşleştirilmesinden duyulan kaygıyı dile getiriyor.
Yaklaşık 350 imzacı arasında yönetmenler Arthur Harari, Louis Garrel, Apichatpong Weerasethakul ve Claire Denis'nin yanı sıra Film Yönetmenleri Birliği (SRF) ile Filistinli yazar Elias Sanbar da yer alıyor.
{{image align="center" size="fullwidth" ratio="auto" id="4543422" src="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/808x539_cmsv2_71a63c54-d95e-5c6e-b1d4-ed31a6e262dd-9791025.jpg" url="https://images.euronews.com/articles/stories/09/79/10/25/{{w}}x{{h}}_cmsv2_71a63c54-d95e-5c6e-b1d4-ed31a6e262dd-9791025.jpg" caption="Yönetmen Nadav Lapid, " Synonymes="" filmiyle="" kazand="" Alt="" n="" Ay="" heykeliyle="" beraber="" Berlin="" Film="" Festivali="" ndeki="" d="" l="" t="" reninde="" Almanya="" .02="" .2019="" .="" alt="Yönetmen Nadav Lapid, " credit="Christoph Soeder/Copyright 2019 The AP. All rights reserved" copyrightlink="" naturalwidth="1024" naturalheight="683" }}
Öte yandan, aralarında Oscar ödüllü yönetmen Michel Hazanavicius ile Altın Palmiye sahipleri Justine Triet ve Jacques Audiard'ın da bulunduğu bir diğer sinemacılar kolektifi, salı günü yayımladıkları açıklamada İsrailli yönetmenin Marsilya'ya gelişini engelleyen boykot çağrısını "entelektüel bir iflas" olarak niteledi.
"Ülkesinin hükümetinin faşizan ve sömürgeci sapmalarını, suç teşkil eden ahlaki çöküşünü, dünyanın dört bir yanında ödüller alan filmlerinde durmaksızın ifşa eden, ülkesinin en önemli muhalif sanatçılarından birinin bir Fransız festivalinden çekilmek zorunda kalması, bu saçmalığın ötesine geçen bir uyarı olarak görülmeli ve bizi harekete geçirmelidir" diye yazıyor, aralarında Amerikalı oyuncu Natalie Portman'ın da bulunduğu bu kolektif, yine Le Monde (kaynak Fransızca)'da yayımlanan metinde.
Öte yandan, Nadav Lapid'in boykot edilmesi çağrısını yapan 12 sinemacı ise Instagram'da yayımladıkları mesajda, "onaylanan sömürgeci ve soykırımcı bir gerçekliğe karşı harekete geçme" isteğiyle hareket ettiklerini belirterek, festivallerin "Filistin ve İsrail yapımları arasında bir tür simetri üretme" konusundaki "ısrarını" da eleştiriyor.