Çekya’nın en büyük kültürel etkinliği Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali, kaplıcalarıyla ünlü kentte 60. yılını kutlayarak başladı. Jiri Skacel, genç sinemaseverler arasında artan ilgiyi açıklamak için festivalin geçmişine iniyor.
Çekya’daki en büyük kültürel etkinlik, uluslararası film festivali, kaplıcalarıyla ünlü Karlovy Vary kentinde başlamak üzere.
REKLAM
REKLAM
Oyuncular Dustin Hoffman, Maggie Gyllenhaal, Jesse Eisenberg, Juliette Binoche, Jeffrey Wright, Harvey Keitel, Kyra Sedgwick, Kevin Bacon, görüntü yönetmeni Robert Richardson ve daha birçok isim, hayranları ve sinemaseverlerle buluşmak ya da dünya sinemasına yaptıkları olağanüstü katkılardan dolayı verilen Kristal Küre’yi almak için her yıl düzenlenen bu şölende hazır bulunacak.
Bu yıl festivalde ana yarışmada 12, Proxima yarışmasında 12, özel gösterimlerde 12 film ve bunların yanı sıra onlarca uzun metrajlı kurmaca ve belgesel gösterilecek. Toplamda 200’e kadar film izlenebilecek.
Zaman, gelenek ve “art nouveau pastalar”
Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali, Venedik’ten sonra dünyanın en eski ikinci film festivali. 1946’da kuruldu; bu yıl 80. yılını kutluyor, ancak bu yalnızca festivalin 60. kez düzenlenişi.
Bunun nedeni, geçmişte Doğu Bloku için belirlenmiş tek A Kategorisi film festivali olması ve bu yüzden 1959’dan 1993’e kadar Moskova’yla dönüşümlü olarak düzenlenmek zorunda kalmasıydı.
Festival, 1950’lerin sert komünist dönemini, 1968’deki işgali ve ardından 1970’ler ile 1980’lerdeki “normalleşme” sürecini atlatmayı başardı.
Ancak 1990’lardaki “Kadife Devrim”in ardından neredeyse tamamen ortadan kalkıyordu. Prag’da düzenlenen Altın Golem festivaliyle rakip bir etkinlik ortaya çıktı. Ne var ki o festival sadece iki yıl sürdü ve tamamen sona erdi.
Popüler oyuncu Jiří Baroška festivalin organizasyonunu üstlendi ve 1994’te sinema uzmanı Eva Zaoralová ile birlikte etkinliği yeniden hayata geçirdi. Onların liderliğinde Karlovy Vary Film Festivali, eski “Doğu Bloku”ndaki en önemli festival haline geldi. Festivali Moskova’dan koparmayı başardılar ve Bartoška’nın temel vizyonu, festivalin mutlaka Karlovy Vary’de kalması gerektiğiydi.
“Büyük şehir festivali sulandırır,” diyor Jiří Bartoška, Milan Kuchynka ve Jurásek’in “Musíme to zarámovat!” (Çerçeveye Almamız Lazım) adlı belgeselinde. “Oysa Karlovy Vary, Corbusière’in ‘art nouveau pastalarının bir araya geldiği yer’ diye tanımladığı, ki bu harika bir benzetme, sizi içine alıp kapatır. Prag’da bir gazeteci ‘Saat üç olmuş, çocuklara yemek verip bir de kuru temizlemeciye uğrayayım’ diyebilir. Karlovy Vary’de ise böyle değil; orada olmanız ve sinema konuşmanız gerekir…”
Başlangıç dönemleri oldukça zorlu geçti; çünkü dönemin kültür bakanı, Karlovy Vary’deki film festivalini desteklememeye karar vermişti. Jiří Bartoška, festivalin gerçekleşebilmesi için yüksek meblağlı bir borç senedini imzalamak zorunda kaldı. Bunu iyi niyetle yerine getirdi ve festival yoluna devam edip gelişebildi.
“En kritik nokta, festivalin önceki başkanı Jiří Bartoška’nın, Vaclav Havel’le olağanüstü yakın ilişkileri olan, eski başbakan Václav Klaus’un yakın dostu, çok ünlü bir Çek oyuncu olmasıydı. Özel şirketlerle, sponsorlarla konuşabiliyordu. Ünü, bu yatırımcıları ve sponsorları festivale getirdi,” diye anlatıyor Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali’nin icra direktörü Kryštof Mucha Euronews’e.
Festival Başkanı Jiří Bartoška, 2024’te yapılan 59. edisyon öncesinde hayatını kaybetti. Yerine kimse geçmedi ve festival artık üçlü bir yönetimle sürdürülüyor: İcra Direktörü Kryštof Mucha, Sanat Direktörü Karel Och ve Yapım Direktörü Petr Lintimer. Festivali, büyük ölçüde sponsorların finanse ettiği yaklaşık 10 milyon avroluk (250 milyon Çek kronu) bir bütçeyle yönetiyorlar. Bütçenin yaklaşık yüzde 20’si devletten, yüzde 10’u Karlovy Vary kenti ve bölgesinden, yüzde 70’i ise özel sponsorlardan geliyor. Benzer film festivallerinde genellikle tam tersi bir tablo söz konusu.
Halkın festivali
Her yıl festivalde dünyanın dört bir yanından 180’den fazla uzun metrajlı film ve birkaç düzine kısa film gösteriliyor. Geçen yılki edisyona yaklaşık 10 bin akredite ziyaretçi, 411 sinemacı, 1.055 akredite profesyonel ve 557 Çek ve yabancı gazeteci katıldı.
Festival sırasında 465 film gösterimi yapıldı ve 128 binden fazla bilet satıldı. Toplam 175 film gösterildi; bunların 108’i uzun metrajlı kurmaca, 23’ü uzun metrajlı belgesel, 44’ü ise kısa filmdi. 156 gösterime, filmin yaratıcılarından oluşan delegasyonlar bizzat katılarak sunum yaptı.
“Karlovy Vary’yi özel kılan şey, herkesin gelip bilet alabilmesi,” diyor Kryštof Mucha. “Tek bir bilet 3 avrodan daha az ve festivali özel kılan da bu. Profesyonel olmanız gerekmiyor, sinemacı olmanız gerekmiyor, sektörün içinde olmanız gerekmiyor; yine de Karlovy Vary’ye gelip filmleri izleyebiliyorsunuz.”
İşte bu yüzden festival, özellikle gençler arasında bu kadar popüler. Hazırlanan kamplarda çadırlarda uyumak zorunda kalmalarına rağmen her yıl binlercesi festivale geliyor. Onlara “sırtçantalılar” deniyor ve sinema salonları onlarla dolup taşıyor.
Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali 11 Temmuz’a kadar sürüyor.