Avrupa Parlamentosu üyeleri, katı koşullar getirilmemesi halinde Viktor Orban’ın savunma için ayrılan AB fonlarını yaklaşan seçim kampanyasına aktarabileceğinden endişe ediyor.
Avrupa Parlamentosu (AP), Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın kamu savunma fonlarını kötüye kullanabileceği endişeleri nedeniyle Macaristan’a yapılacak fon tahsisini tartışmaya hazırlanıyor.
Söz konusu fon, AB’nin Avrupa için Güvenlik Eylemi (Security Action for Europe – SAFE) programı kapsamında yer alıyor. 150 milyar euroluk bu kredi programı, üye ülkelerin savunma teçhizatı satın alımlarını finanse etmelerine imkân tanıyor.
Bu adım, hem Rusya’dan kaynaklanan tehditler hem de ABD’den gelen desteğin belirsizliği ışığında, Avrupa’nın savunmasını güçlendirmeyi amaçlayan planın bir parçası.
Macaristan, ordusunu güçlendirmek için SAFE fonlarından 17,4 milyar euro talep etti. Bu tutar kabul edilirse, üye ülkeler arasında üçüncü en büyük SAFE tahsisi olacak.
Bu durum, hukukun üstünlüğü alanındaki eksiklikler ve yolsuzluk riskleri nedeniyle AB’nin Macaristan’a yönelik düzenli ödemelerinin büyük bölümünün hâlen askıya alınmış olması nedeniyle tartışma yaratıyor.
Avrupa Parlamentosu’nda Yeşiller, ana akım siyasi partilerin de desteğini alan tartışmayı başlatan taraf oldu.
Yeşiller/EFA grubundan AP üyesi Tineke Strik, Euronews’e yaptığı açıklamada, Avrupa Komisyonu’nun Macaristan’ı SAFE programının üçüncü en büyük yararlanıcısı olarak seçmesinden büyük rahatsızlık duyduğunu söyledi.
Strik, bunun Macaristan’ın savunma sanayisi için insan hakları ve hukukun üstünlüğüne dair herhangi bir koşul olmaksızın 16 milyar euro alması anlamına geldiğini belirtti.
Tartışmanın, önümüzdeki salı günü Strazburg’da yapılacak genel kurul oturumunda ele alınacağı, ancak ardından bir karar tasarısı oylamasının yapılmayacağı bildirildi.
Temkinli ilerleme
Orban’a eleştirel yaklaşan Avrupa Parlamentosu üyeleri, SAFE fonlarının Macaristan hükümetine aktarılmasından önce güçlü güvence mekanizmalarının devreye sokulması gerektiğini savunuyor.
Avrupa Birliği, daha önce Macaristan için ayrılan 27 milyar euroluk kaynağın 17 milyar euroluk bölümünü, adalet, hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele alanlarında ilerleme sağlanması şartına bağlayarak askıya almıştı.
AB Bütçe Komiseri Piotr Serafin, geçen aralık ayında Avrupa Parlamentosu’na yaptığı açıklamada, benzer koşulların SAFE fonları için de uygulanabileceğini, ancak yüzde 15’lik peşin ödemenin koşulsuz olarak aktarılabileceğini ifade etti.
Euronews pazartesi günü, Avrupa Komisyonu’nun devam eden seçim kampanyasına müdahale algısı oluşmaması için Macaristan’la ilgili yaklaşan kararların büyük bölümünü ertelediğini bildirdi.
Ancak savunma harcamalarının artırılması von der Leyen Komisyonu’nun stratejik hedefleri arasında yer aldığı için SAFE bu durumun dışında tutuluyor.
SAFE kapsamında yapılacak savunma ödemelerinin ilki, AB Konseyi’nin onay vermesi hâlinde, 12 Nisan’daki kritik parlamento seçimleri öncesinde, bu yılın ilk çeyreğinde gerçekleştirilebilir.
Strik, "Bu Orban için devasa bir hediye, çünkü Macaristan’da (nisan ayındaki) seçimlerden önce bunun önemli bir bölümünü alacak. Üstelik herhangi bir koşul olmaması nedeniyle bunu kendi seçim kampanyasında kullanabilir ve rejiminin meşruiyetinin bir göstergesi olarak pazarlayabilir," dedi.
Strik, sözlerini “Bu, Macaristan’daki demokrasi için gerçekten zehirli bir hediye,” diyerek tamamladı.