Avrupa Parlamentosu üyeleri, on yılı aşkın bir bekleyişin ardından yolcu haklarını güçlendirmeyi amaçlayan bir metne destek verdi. Bazı havayolu şirketleri bunun kendilerini iflasa sürükleyebileceğini savunurken, kararın yürürlüğe girmesi için şimdi AB ülkelerinin onayı gerekiyor.
Avrupa Birliği milletvekilleri, çarşamba günü on yılı aşkın süredir bekleyen bir teklife ezici çoğunlukla destek verdi. Kabul edilen düzenleme, uçuşlarda üç saatlik gecikme halinde havayollarının yolculara maddi tazminat ödemesini zorunlu kılıyor ve yolcuların küçük bir el bagajını ücretsiz taşımasına izin veriyor.
Strazburg’da kabul edilen ve uçuşların gecikmesi ya da iptali halinde havayollarının tazminat ve yolcuya destek yükümlülüklerini daha net hale getiren metin, tüketici örgütleri tarafından memnuniyetle karşılandı.
Buna karşılık havayolu şirketleri oylamayı eleştirerek, düzenlemenin hem şirketler hem de yolcular için uçmayı daha pahalı hale getireceğini savundu.
632 evet, 15 hayır oyuyla kabul edilen ve yolcu korumasını artırmayı amaçlayan AB yasası, yaklaşık 15 yıldır revizyon bekliyordu. Milletvekilleri bu süreçte, siyasetçilerin havayolu operasyonlarının karmaşıklığını yeterince bilmediğini öne süren havacılık sektörünün yoğun baskısıyla karşı karşıya kaldı.
Bazı AB hükümetleri, kuralları havayolları için kolaylaştırmak amacıyla yolcu haklarının zayıflatılmasını isterken, Avrupa Parlamentosu bu hakları korumakta ya da güçlendirmekte ısrar ediyor.
Almanya, Fransa, İspanya, Belçika ve Hollanda dahil birçok ülke de daha güçlü yolcu korumalarını destekliyor.
Parlamentodaki yasama dosyasını yürüten Andrey Novakov (Avrupa Halk Partisi - EPP /Bulgaristan), Meclis’in "hava yolu yolcu haklarını zayıflatmak değil, geliştirmek konusunda kararlı olduğunu" söyledi.
Novakov, "Parlamento, havayolları için daha net ve öngörülebilir kurallar ve daha güçlü bir havacılık sektörü için mücadeleyi sürdürmeye hazır; ancak bu, yolcuların pahasına olmayacak," dedi.
Tazminat ve el bagajı
Havayolu şirketleri, tazminat hakkının en az beş saatlik gecikmeden sonra devreye girmesini talep etti.
Şirketler, bunun operasyonel gerçekleri yansıtacağını ve cezalardan kaçınmak için uçuşların tamamen iptal edilmesi gibi bir durumun önüne geçeceğini savundu. Ancak Avrupa Parlamentosu için üç saatlik gecikme eşiği pazarlık konusu olmadı.
Mevcut uygulamada, Avrupa’daki hava yolu yolcuları bir uçuşun iptal edilmesi ya da üç saatten fazla gecikmesi halinde 250 ila 600 euro (yaklaşık 12 bin 675 TL – 30 bin 420 TL) arasında tazminat alma hakkına sahip.
Çarşamba günü milletvekillerinin desteklediği yeni metin ise, mesafeye bağlı olarak havayollarının 300 ila 600 euro (yaklaşık 15 bin 210 TL – 30 bin 420 TL) arasında ödeme yapmasını öngörüyor.
Teklif ayrıca kabin bagajı ücretlerine son verilmesini içeriyor. Buna göre yolcular, 40 x 30 x 15 santimetre ölçülerinde bir kişisel eşyayı ücretsiz taşıyabilecek. Ayrıca toplam ölçüsü 100 santimetreyi geçmeyen ve 7 kiloya kadar olan küçük tekerlekli bir el bagajı da ücretsiz olacak.
Ücretsiz el bagajı uygulamasından en fazla düşük maliyetli havayollarının etkilenmesi beklenirken, birçok geleneksel havayolu şirketi bu hizmeti zaten sunuyor.
Brüksel merkezli havayolu birliği Airlines4Europe (A4E) Genel Müdürü Ourania Georgoutsakou, “Bagaj kuralları basit ve şeffaf olmalı. Bu nedenle üye devletlerin haziranda üzerinde uzlaştığı asgari standart ölçüleri proaktif biçimde benimsedik,” dedi.
Georgoutsakou, gecikmelerin son 15 yılda havayollarının kontrolü dışındaki nedenlerle yüzde 114 arttığını belirterek, “Bu koşullarda eski tazminat kurallarına bağlı kalmak yolcuların daha hızlı varış noktalarına ulaşmasına yardımcı olmuyor," dedi.
Bagaj hizmetleri hakkında konuşan Georgoutsakou şöyle devam etti:
"İstemediğimiz ya da ihtiyaç duymadığımız ek bir kabin bagajının ücretini ödemeye zorlanmak ya da artık uçağa alınması engellenemeyen sorunlu bir yolcunun yanında oturmak da yolcuların yararına değil."
Bölgesel havayolları
Bölgesel havayolu şirketleri, alınan kararın işlerini orantısız biçimde etkileme riski taşıdığını belirtti. Sektör temsilcileri, düzenlemenin bölgesel havayollarının kendine özgü operasyonel koşullarını yansıtmadığını savunuyor.
Avrupa Bölgesel Havayolları Birliği’nin (ERA) Genel Direktörü Montserrat Barriga, grubun yolcu haklarına karşı olduğu yönündeki iddiaları reddederek, Parlamento’nun “iyi niyetini” kabul etti. Ancak Barriga, yasanın bölgesel havacılığı olumsuz etkileyeceğini söyledi.
“Bölgesel havayolları, siyasi bir güç mücadelesinin günah keçisi haline gelme riskiyle karşı karşıya,” diyen Barriga, ERA üyelerinin çoğu alternatif ulaşım seçeneği bulunmayan binden fazla hatta hizmet verdiğini vurguladı.
Barriga, “Tazminat tutarları bilet fiyatının iki ya da üç katına ulaşabildiğinde ortaya çıkan sonuç daha güçlü yolcu hakları değil; adalarda yaşayanlar, uzak bölgeler ve bu hatlara bağımlı çalışanlar için daha az hayati hava bağlantısı oluyor,” ifadelerini kullandı.
ERA, revize edilen yasanın bölgesel havacılık açısından cezalandırıcı ve orantısız olabileceği uyarısında bulundu.
Birlik, bölgesel havayollarının özellikle iptalleri önlemek ve bağlantıyı sürdürmek için yoğun çaba gösterdiğini; birçok hatta tek hava bağlantısını ve hatta tek ulaşım seçeneğini sağladıklarının altını çizdi.
Sonraki adımlar
Avrupa Parlamentosu’nun Ulaştırma ve Turizm Komitesi’nde dosyayı yürüten milletvekili Matteo Ricci (Sosyalistler ve Demokratlar/İtalya), geleneksel havayolu şirketlerinin yolculara “kabul edilemez” biçimde davrandığını söyledi.
Oylamanın ardından konuşan Ricci, “Konsey’deki üye devletler mevcut kuralların güncellenmesine hazır olduklarını söylüyor. Bu iyi bir haber, ancak Konsey açıkça çok milyon euroluk havayolu şirketlerinin çıkarlarını yolcularınkinden üstün tuttuğu sürece bu yeterli değil,” dedi.
Milletvekili Andrey Novakov ise Parlamento’nun, AB ulaştırma bakanlarının tutumlarını yeniden gözden geçirmesini beklediğini ifade etti.
Hâlihazırda Birliğe arabulucu sıfatıyla başkanlık eden Kıbrıs Dönem Başkanlığı, önceki Danimarka Başkanlığı adına Parlamento ile yürütülen müzakereleri “en kısa sürede” sürdürmeye hazır ve istekli olduğunu açıkça dile getirdi.
AB yasama organları, 2004’te kabul edilen havayolu yolcu hakları mevzuatını revize etmek için öngörülen hukuki yolların neredeyse tamamını tüketmiş durumda. AB ülkeleri Parlamento’nun metnini onaylamazsa, tasarının nihai şekli üzerinde uzlaşma sağlamak üzere özel bir komite kurulacak.
Güney Kıbrıs Dönem Başkanlığı’ndan bir sözcü, "Bugünkü oylamanın bizi bir sonraki aşamaya taşımaya yardımcı olmasını umuyoruz," dedi.