NATO Genel Sekreteri'nin önünde zor bir görev var: Trump'ı ittifakta kalmanın yararlarına ikna etmek. Rutte'nin ABD Başkanı'na yönelik övgü dolu tutumu bazı müttefikleri rahatsız etse de, NATO gözlemcileri bunun gerekli olduğunu belirtiyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın ittifaktan çekilmeyi değerlendirdiğine dair tehditlerini yinelediği bir dönemde, çarşamba günü Washington'a planlı üç günlük bir ziyaret başlatıyor.
REKLAM
REKLAM
Rutte'nin, salı günü Tahran ile gerilimin son anda düşmesinin ardından Trump'la görüşmesi bekleniyor. Söz konusu gelişmenin, iki haftalık ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını içerdiği bildiriliyor ancak şartlar henüz net değil.
Rutte, çarşamba günü ilerleyen saatlerde Beyaz Saray'da ABD Başkanı'na Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth eşliğinde görüşecek.
Rutte'nin ayrıca Kongre üyeleriyle temaslarda bulunması ve perşembe günü Ronald Reagan Başkanlık Vakfı ve Enstitüsü'nde bir konuşma yapması bekleniyor.
Ziyaret sırasında öne çıkması muhtemel başlıklardan biri, müttefiklerin ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri kampanyasına katılmayı ya da çatışmada görev alan ABD uçaklarının hava sahalarını kullanmasına izin vermeyi reddetmesi nedeniyle Washington'da oluşan rahatsızlık olacak.
Bazı NATO ülkelerinin aldığı bu karar Trump'ı öfkelendirdi. Trump, bunun üzerine Avrupa hükümetlerini eleştirdi ve ABD'nin ittifaktaki üyeliğini sürdürmesinin değerini sorguladı.
Trump uzun süredir ABD'nin Avrupa güvenliğine orantısız katkı yaptığını düşündüğü yönündeki rahatsızlığını dile getiriyor.
ABD Başkanı, savaşın sıcak evresinde destek vermedikleri gerekçesiyle NATO müttefiklerine defalarca yüklendi ve ittifakı ABD olmadan kağıttan kaplan olarak niteledi. Geçen hafta yaptığı açıklamalarda NATO'ya katkısını yeniden gözden geçireceğini söyledi.
Bu sözler, ABD'nin müttefiklerle ilişkisini yeniden değerlendireceğini ima eden Marco Rubio tarafından da yankı buldu.
George W. Bush döneminde ABD'nin NATO Büyükelçisi olan Kurt Volker, Rutte'nin Almanya, Finlandiya, İspanya ve Fransa gibi ABD-İsrail'in İran kampanyasını kamuoyu önünde eleştiren Avrupalı müttefiklerle yaşanan gerilimi yönetmek gibi hassas bir görevle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Volker, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Avrupa'dan gelen mesajlar korkunçtu," dedi.
Volker, bu ülkelerin Washington'a bu kadar açık biçimde karşı çıkmasının gereksiz olduğunu savunarak, bunun NATO'ya karşı tepkinin büyümesine katkıda bulunduğunu öne sürdü.
Volker ayrıca Trump'ın şimdi, çatışmada ABD'nin tutumunu desteklemeyi reddeden müttefiklerin üzerine "suçu kaydırmaya" çalışabileceğini söyledi.
"Avrupalılar, 'Hepimizin bu işte payı var, bakalım nasıl yardımcı olabiliriz' diyebilirdi," diyen Volker, bunun doğrudan askeri angajman gerektirmeyeceğini de belirtti.
Eski NATO analisti ve Bath Üniversitesi'nde savunma çalışmaları dersleri veren Patrick Bury ise müttefiklerin hava sahalarını kapatma hakkına sahip olduğunu söyledi.
Bury, "NATO müttefikleri hava sahalarını kapatma hakkına sahiptir," dedi ve 1982'de Fransa ile İspanya'nın Libya'ya yönelik operasyonlar sırasında ABD'nin erişimini kısıtladığını hatırlattı.
Rutte'nin önceliğinin Trump'ı yatıştırırken üye ülkelerin İran konusunda bağımsız tutumlarını korumasına alan açmak olacağını da söyleyen Bury, "Onun işi ABD'yi NATO'da tutmak. Rutte, tek tek üye devletleri değil, bütün ittifakı temsil ediyor," dedi.
2010-2023 yılları arasında Hollanda başbakanlığı yapan Rutte, daha önce Trump'a karşı uzlaşmacı yaklaşımı nedeniyle eleştirilmişti.
Ocak ayında Trump, ABD'nin Grönland'ı "alabileceğini" söylediğinde, bazı müttefikler Rutte'yi yeterince sert tepki vermemekle suçlamıştı. O sırada Trump, NATO üyesi Danimarka'ya bağlı bu bölgeyi elde etmek için askeri güç kullanımını dışlamamıştı.
Rutte, 2025'te Lahey'de düzenlenen NATO zirvesi sırasında Trump'tan "baba" diye söz etmesinin ardından da bazı yorumcular tarafından alaya alınmıştı.
Bununla birlikte analistler, yaklaşım değiştirmek için zamanın uygun olmadığını ve Rutte'nin çizgisinde değer gördüklerini söylüyor. Bu yaklaşım, Rutte'yi giderek Trump'ın taleplerine fazla boyun eğen ve aşırı uyumlu bulan Avrupalılar arasında popüler olmasa da, bazı çevrelerce işlevsel bulunuyor.
Washington merkezli ve konuya yakın bir kaynak Euronews'e, "Trump çoğu zaman en uç pozisyonlardan geri çevriliyor, bu nedenle Rutte'nin de bunu yapmaya çalışması gerekiyor," dedi.
Aynı kaynak, "Rutte yetenekli ve sağduyulu bir figür. Bu yönetimi NATO konusunda daha rasyonel bir çizgiye yönlendirmek için açıkça bir çaba var. Rutte, böylesine yüksek riskli bir anda tansiyonu düşürebilirse, en azından bunu denemeli," ifadelerini kullandı.