Trump, ABD’nin Grönland’ı 'kontrol etmesi gerektiğini' söyleyerek iki günlük zirvenin sorunsuz geçeceği beklentisini boşa çıkardı. Danimarka Başbakanı ise Washington’a 'Danimarka’nın egemenliğine saygı gösterme' çağrısında bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa ve Kanada’nın savunma harcamalarında tarihi artış yaşanmasına rağmen NATO ülkelerine yönelik alışıldık eleştirilerini yinelemesi, müttefikleri zirvenin zorlu geçmesi beklenen ikinci gününe hazırladı.
REKLAM
REKLAM
Trump, salı öğleden sonra Ankara’ya indikten kısa süre sonra, Danimarka’ya bağlı yarı özerk Kuzey Kutbu bölgesi Grönland’ın "ABD’nin kontrolünde olması gerektiği" yönündeki iddiasını yeniden gündeme getirdi.
Danimarka’yı adanın savunmasına yeterli yatırım yapmamakla eleştiren Trump, Kopenhag’ın "Grönland’a gerçekten yardımcı olmak için para harcamadığını" söyledi. Trump, bölgede faaliyet gösterdiğini öne sürdüğü Rus ve Çin gemilerine karşı Danimarka’nın devasa adayı koruyamayacağını ima etti.
Çarşamba sabahı zirveye gelen Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise ülkesinin tutumunu yineleyerek, "Grönland elbette satılık değil," dedi.
"Biz egemen bir devletiz ve herkesin toprak bütünlüğümüze saygı göstermesi gerekiyor," diyen Frederiksen’e, bir saldırı halinde Danimarka’nın Grönland’ı askeri olarak savunup savunmayacağı soruldu.
Frederiksen, "Kendi topraklarımız dahil NATO’nun tamamını savunmaya hazırız," yanıtını verdi.
"Danimarka Krallığı’nı elbette savunacağız," diyen Frederiksen, "Grönlandlılar ABD’nin parçası olmak istemiyor. Bunu açıkça ortaya koydular," ifadelerini kullandı.
Grönland’da yapılan çok sayıda kamuoyu araştırması da halkın ABD’ye bağlanmaya büyük çoğunlukla karşı çıktığını gösteriyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise gazetecilerin sorusu üzerine konuyu geçiştirerek, "Grönland ve Danimarka konusunda işleyen iyi bir sürecimiz var," demekle yetindi.
Trump’ın Grönland’ı ilhak etme tehditlerinin zirveye ulaştığı geçen ocak ayında Rutte, meselenin NATO’nun resmi gündemine alınmamasını sağlamış, taraflar arasında mekik diplomasisi yürütmüştü.
Bu nedenle liderlerin saat 11.15 civarında NATO’nun temel karar organı Kuzey Atlantik Konseyi toplantısına geçmesiyle Grönland meselesinin resmi gündeme gelmesi beklenmiyor. Trump ile Frederiksen toplantıda aynı masada oturacak.
Konuya yakın bir kaynak Euronews’a, "Yaklaşım, bu meseleyi hiç gündeme getirmeden zirveyi tamamlamak olacak," dedi.
Kaynak, "Umarım gelecek yılki zirveyi iptal ederler. Trump’la iki yıl daha böyle devam etmek NATO ve güvenlik açısından son derece yıpratıcı olacak," ifadelerini kullandı.
NATO’nun Trump’ı yatıştırma çabalarının sonuç vermediğini savunan kaynak, "Trump yalnızca baskıyı artırmak istiyor ve giderek daha açık konuşuyor," dedi.
Ateşkes risk altında
Trump, İtalya ve İspanya gibi bazı ülkelerin askeri üslerini ABD’nin kullanımına açmamasını gerekçe göstererek NATO müttefiklerini İran savaşında Washington’ı yalnız bırakmakla da suçladı.
Eleştirilerin hedefindeki Avrupa ülkeleri, İran savaşına dahil olma yükümlülükleri bulunmadığını savunuyor. Ancak Trump bu görüşü kabul etmiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la düzenlediği basın toplantısında konuşan Trump, NATO müttefiklerinin tutumundan "büyük hayal kırıklığı" duyduğunu söyledi.
Gerilimi daha da artıran bir diğer gelişme ise ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulmasına karşılık gece saatlerinde İran’a yeni saldırılar düzenlemesi oldu.
ABD ordusunun salı gecesi X’te yayımladığı açıklamada, "ABD Merkez Komutanlığı güçleri, ticari gemileri hedef almasının ve saldırmasının İran’a ağır bir bedeli olacağını göstermek amacıyla güçlü bir saldırı dalgası başlattı," denildi.
İran’ın Washington’a derhal "gerekli gördüğü her türlü önlemi alacağı" uyarısında bulunması, NATO zirvesinin ikinci gününde Ukrayna ve Avrupa’nın savunması gibi ittifakın temel gündem maddeleri yerine İran savaşının öne çıkacağı yönündeki kaygıları artırdı.
Çarşamba günkü toplantıya girerken gazetecilere konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD’nin saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak nitelendirdi ve Washington’ın "kararlı biçimde karşılık vermesini" övdü.