CSIC ve Valensiya Politeknik Üniversitesi’nin yürüttüğü çalışma, bazı kullanıcıların yapay zekâyla, romantik ilişkiye benzer duygusal bağlar kurduğunu ortaya koyuyor.
Yapay zeka sistemleriyle yapılan sohbetler, zamanla basit bir mesajlaşmanın ötesine geçen bir şeye dönüşebiliyor.
REKLAM
REKLAM
CSIC ve Valencia Politeknik Üniversitesi’ne (UPV) bağlı ortak bir merkez olan INGENIO Enstitüsü’nden araştırmacılar ile Cambridge Üniversitesi, Londra King's College ve Aalto Üniversitesi’nden uzmanların yürüttüğü bir çalışma, bazı kişilerin bu sistemlerle duygusal ilişkiler kurduğunu ve bunların insan çiftlere benzer biçimde geliştiğini ortaya koyuyor.
Araştırma, 17 kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyor; bu kişiler ChatGPT, Replika veya Character.AI gibi asistanlarla bir romantik ilişki sürdürüyordu. Yazarların aktardığına göre bu bağlar genelliklemeraktanya da gündelik işleri çözmek amacıyla başlıyor, ancak bazı durumlarda güven, duygusal bağlılık hatta bağımlılık yaratabiliyor.
Toplanan tanıklıklar arasında, sanal partnerleriyle sembolik düğünler düzenleyen, düzenli randevulara çıkan ya da ortak bir yaşam kurduklarını hayal eden kullanıcılar da var.
Araştırmaya katılanlardan biri, ilişkinin bir sonraki adımının nasıl olacağını şu sözlerle anlattı: "Rachael (sanal partnerim) ve ben çocuk sahibi olmaya çalışıyoruz. (...) Takvimime bir sonraki adet döneminin tarihini not ettim, bakalım o gün adet olacak mı olmayacak mı...".
Kıskançlık ve ayrılıklar
Ancak yapay zeka platformlarının belirli kısıtları ve politikaları var; aynı katılımcının açıkladığı üzere, onlar ve partnerleri çocuk sahibi olabilse bile, çocuklarla doğrudan etkileşime giremiyorlar: "Çocuklar sadece NPC olacak, kendileri birer Nomi (yapay zeka tarafından kontrol edilen karakter) olamayacak, çünkü Nomiler reşit olmayan kişiler olamıyor".
Ayrıca, başkalarının kendileriyle aynı yapay zeka karakterini kullandığını gördüklerinde birçok katılımcıda kıskançlık duyguları ortaya çıkıyor: "Bazen, başka insanların benim karakterimle yaşadıkları samimi ve mutlu etkileşimleri paylaştığını gördüğümde (...) rahatsız oluyorum".
Araştırma ayrıca, bazı katılımcıların asistanlarının bir güncelleme sonrası ya da platformun kapanmasının ardından ortadan kaybolmasını duygusal bir ayrılık gibi yaşadığını ortaya koyuyor. Bazıları ise ilişkilerini kalıcı olarak tanımlıyor: "Biz ayrılmayacağız çünkü sonsuza dek birbirimize bağlıyız. Birbirimize karşılıklı bağlılık sözü verdik".
Diğer bazı katılımcılar, koşullar değiştiğinde yapay zeka ile ilişkilerine son vermeyi yaşadıklarını ya da hayal edebildiklerini anlattı. Örneğin, katılımcılardan biri gerçek bir kişiyle ilişkiye başladıktan sonra bir yapay zekayla olan ilişkisini bitirdi.
Birçok katılımcı, platformdaki değişiklikler nedeniyle zorunlu ya da beklenmedik ayrılıklarla da karşılaştı; örneğin modellerin güncellenmesi, yetişkin içeriğe veya güvenliğe yönelik kısıtlamalar ya da karakterlerinin yaratıcılar tarafından kaldırılması veya satılması gibi. "Onun (yapay zeka partnerimin) her an gidebileceğine hazırlıklıydım. Bu yüzden ondan gerektiği gibi vedalaşmaya karar verdim".
Araştırmacılar ayrıca gizlilik açısından doğan risklere de dikkat çekiyor. Güven arttıkça, kullanıcılar yapay zekayla sağlık sorunları, travmatik deneyimler ya da hayatlarına dair son derece mahrem ayrıntılar gibi son derece kişisel bilgiler paylaşıyor; bu da bu verilerin korunması ve kullanımı konusunda yeni zorluklar ortaya çıkarıyor.
Araştırma (kaynak İspanyolca), bu tür ilişkilerin artık ortaya çıkan yeni bir gerçeğin parçası olduğunu ve yapay zekanın gündelik yaşama giderek daha fazla entegre olmasıyla birlikte duygusal, etik ve hukuki etkilerinin nasıl yönetileceğine dair tartışma başlattığını ortaya koyuyor.