Değişen küresel sağlık liderliği, yapay zeka ve iklim değişikliği, bütçe kesintileri ve iş gücü açığı ortasında bu yıl sağlık gündemini şekillendirecek.
Bu yıl tüm dünyada sağlık alanında başlıca zorluklar neler? Gündemi belirlemesi muhtemel öncelikleri ve 2026'da odakta olması beklenen konuları öne çıkarmak için uzmanlara danıştık.
Sağlıkta liderlikteki değişimlerden iklim değişikliğine ve sağlık hizmetlerinde yapay zekâya (AI) kadar, bu meseleler politikayı şekillendirecek, tartışmaları yönlendirecek ve küresel söyleme kimin öncülük edeceğini belirleyecek.
Sağlık alanında liderliği kim üstleniyor?
Geçen yıl, ABD'de Donald Trump yönetimi insani yardım ve kalkınma yardımında eşi benzeri görülmemiş kesintiler açıkladığında küresel sağlık büyük bir sarsıntı yaşadı.
O tarihten bu yana, birçok ülke benzer adımlar attı; önceliklerini değiştirdi ve uluslararası sağlık programları için ayrılan kaynakları sınırladı.
Gates Vakfı Avrupa Ofisi Direktörü Anja Langenbucher uyardı: "Küresel sağlık girişimleri için son finansman duraklamaları ilerlemeye karşı rüzgâr oluşturuyor; belirsizlik sürerse etkileri 2026'ya kadar devam edebilir." "Bu, yüzyılda ilk kez çocuk ölümlerinin yeniden yükselişe geçtiği bir döneme denk geliyor."
Yine de "temkinli iyimserlik" için nedenler olduğunu belirterek, sağlık hizmetlerinin hedeflenmesini iyileştirebilen yapay zekâ destekli araçlara, yeni nesil aşılara ve dayanıklılığı ile verimliliği artıran iklim akıllı tarıma işaret etti.
Langenbucher, Euronews Health'e şöyle dedi: "Platformlar ve daha istikrarlı finansman yerli yerine oturduğunda (AB ve diğerlerinin liderlik etmek için zaten iyi konumlandığı alanlar), 2026 sağlıkta uzak ihtimallerin gerçekçi çözümlere dönüştüğü bir yıl olabilir."
AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele için Küresel Fon, önümüzdeki aylarda sıtmayı öne çıkan bir zorluk olarak vurguladı.
Kuruluş, sıtmanın önlenmesinde ilerlemenin durması ve artan ilaç direncinin, yetersiz finanse edilen ve kötü entegre edilmiş önleme, birinci basamak ve toplum temelli hizmet sunumu sistemlerinin sonuçlarını örneklediğini söyledi.
Bir Küresel Fon sözcüsü, "Birlikte ele alındığında, önümüzdeki yıl zor tercihlerle tanımlanacak; ancak etki, entegrasyon ve ülke liderliği etrafında küresel sağlığı yeniden odaklama fırsatını da barındıracak. Nihai ölçüt, en kırılganları tamamen önlenebilir hastalıklardan koruyup koruyamayacağımız olacak," dedi.
Teknolojik yenilik için artan fırsatlar
Yapay zekâ ve diğer yeni teknolojilerin bu yıl sağlık hizmetlerini dönüştürmesi, tanı, ilaç geliştirme ve sağlık profesyonellerinin iş yükünü azaltma alanlarında ilerlemeyi hızlandırması bekleniyor.
Küresel bir sağlık teknolojisi şirketi olan Philips, sağlık çalışanlarının günlük iş yükünü azaltmadaki yapay zekâ potansiyelini en umut verici gelişmelerden biri olarak gösterdi.
Bir Philips sözcüsü Euronews Health'e, "Sağlık hizmetleri yeni bir evreye giriyor. Yapay zekâ, bakımın nasıl sunulduğu ve deneyimlendiğine dair yeni imkânlar yaratıyor ve giderek karmaşıklaşan sisteme anlam kazandırmaya yardımcı oluyor," dedi.
İdari baskı azaltıldığında klinisyenler zamanlarını ve dikkatlerini hasta bakımına daha fazla ayırabiliyor; bu arada yapay zekâ da verimliliği artırmak için arka planda çalışıyor, diye ekledi sözcü.
Avrupa genelinde, biyoteknoloji de hızla ilerliyor. Yakın zamanda sunulan AB Biyoteknoloji Yasası'nın politika tartışmalarının merkezine oturması bekleniyor.
İspanyol biyotek ilaç şirketi HIPRA'dan bir sözcü Euronews Health'e, "Özetlemek gerekirse, 2026'nın Avrupa için stratejik özerkliğe ve kıtanın rekabet gücüne katkı sunacak biyoteknoloji yılı olmasını bekliyoruz," dedi.
HIPRA ayrıca, biyoteknolojinin güvenlik ve biyosavunmadaki büyüyen rolünü de vurguladı: Hem biyolojik tehditleri bertaraf etmek hem de ileri tanı, aşılar ve diğer tıbbi karşı önlemlerle gelecekteki pandemiler gibi sağlık acil durumlarına hızlı yanıt vermeyi mümkün kılmak.
HIPRA sözcüsü, "Tüm bu altyapılar, tüm bu yatırımlar bizi her türlü tehdide hazırlar; ister doğal olsun, ister hayvanlardan insanlara sıçrayan ya da laboratuvarlarda üretilmiş bir patojen," diye ekledi.
Sağlık sistemleri ve iş gücü baskı altında
Sağlık sistemlerinin karşılaştığı bir diğer büyük zorluk, artan talep, yaşlanan nüfus ve profesyonellerde kötüleşen ruh sağlığı ortamında giderek büyüyen iş gücü açığıdır.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nde (OECD) sağlık politikası analisti Katherine de Bienassis, "İş gücüne ilişkin kısıtların 2026'da sağlık politikası tartışmalarının merkezinde kalmaya devam etmesini bekleyebiliriz," dedi.
Bienassis, Euronews Health'e hemşire, birinci basamak hekimi ve uzman eksikliklerinin OECD ülkeleri genelinde yaygın olduğunu; sistem kapasitesini azalttığını ve eşitsizlikleri derinleştirdiğini söyledi.
Bienassis, "Sistemler daha az kaynakla daha fazla hizmet sunmaya ve hasta sonuçlarını korumaya çalışırken, sağlık sistemlerinin verimliliğini sağlamaya yönelik yöntemler giderek daha merkezi hale gelecek," diye ekledi.
İklim değişikliği ve ortaya çıkan tehditler
İklim değişikliğinin etkileri şiddetlenirken, yeni sağlık sorunları ortaya çıkıyor. Sivrisinek kaynaklı hastalıkların daha hızlı yayılmasından biyolojik çeşitlilik kaybının etkilerine ve artan kirlilik seviyelerine kadar.
Sağlık ve Çevre İttifakı Direktörü Génon K. Jensen, Euronews Health'e, "Bilim, bu [iklim] krizinin yavaşladığına dair hiçbir işaret göstermiyor; AB'nin politika dikkati ise başka alanlara odaklanmış durumda," dedi.
Politika yapıcıların, çevre ve iklim politikalarını (AB'nin kimyasallar mevzuatının gözden geçirilmesi dahil) önceliklendirerek maliyetleri azaltma, verimliliği artırma ve hastalıkları önleme fırsatını değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Jensen, "İnsanların sağlığı bu yılki iklim direnci önerilerinin merkezinde olmalı; iklim uyumunun temel taşlarından biri de doğa temelli çözümler olmalı," dedi.
Rekabet gücü mücadelesi
İlaç sektörü, son aylarda gümrük vergileri ve jeopolitik gerilimlerle karakterize edilen ve 2026'da da piyasaları şekillendirmeyi sürdürecek istikrarsız bir ticaret ortamında yolunu bulmaya çalışıyor.
Avrupa Politika Merkezi'nde direktör yardımcısı Elizabeth Kuiper, "Avrupalılar, Amerikalıların patentli ilaçlar için kendilerinden iki ila üç kat daha fazla ödediği gerçeğini görmezden geliyor," dedi.
Kuiper, Trump'ın ilaçlara gümrük vergisi tehdidinin, sektörün AB için inovasyon ve ekonomik büyümenin temel itici güçlerinden biri olarak daha stratejik bir yaklaşımla ele alınması gerektiğine dair bir uyarı işlevi gördüğünü de sözlerine ekledi.
Yeni odaklar için bir fırsat
2026, yeni sağlık konularının gündemde üst sıralara çıktığı bir yıl da olabilir.
Cinsel ve üreme sağlığı alanında çalışan uluslararası sivil toplum kuruluşu DSW'de politika ve savunuculuk kıdemli görevlisi Ffion Storer-Jones, "2025'te gördüğümüz cinsiyet temelli sağlık uçurumu konusundaki artan farkındalığın, özel fonlamaya ve güçlü siyasi taahhüde, örneğin bir AB Kadın Sağlığı Stratejisine dönüşmesini gerçekten umuyoruz," dedi.
Ayrıca, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardaki artış ve antimikrobiyal direnç oranlarının, göz ardı edilmemesi gereken sınır ötesi bir halk sağlığı tehdidi olmaya devam edeceği konusunda uyardı.
Storer-Jones, "Küresel sağlıktaki 'panik ve ihmal' döngüsünde 2026'nın bir başka ihmal yılına dönüşmemesini gerçekten umuyoruz," dedi.