Yaklaşık 100 bin kadının incelendiği bir araştırmada, yapay zekâ, hızlı büyüyen ve tedavisi güç bazı meme kanseri türlerinin daha erken ve doğru saptanmasına yardımcı oldu.
İsveç'te yürütülen büyük bir meme tarama denemesinin sonuçlarına göre, yapay zekâ agresif meme kanserlerini daha erken tespit etmeye yardımcı olabilir ve aşırı yük altındaki doktorların üzerindeki baskıyı azaltabilir.
The Lancet'te yayımlanan çalışma, Nisan 2021 ile Aralık 2022 arasında İsveç'in ulusal meme tarama programına katılan 40-80 yaş arası yaklaşık 100 bin kadını inceledi.
Mamografi, meme kanserini erken saptamanın ve ölümleri azaltmanın en etkili yolu olarak geniş çapta kabul ediliyor. Avrupa kılavuzları, çekimlerin birbirinden bağımsız iki radyolog tarafından değerlendirilmesini öneriyor.
Ancak araştırmacılar, meme kanserlerinin yüzde 20 ila 30'unun rutin tarama randevuları arasında teşhis edildiğini söylüyor. 'Aralıklı kanserler' olarak adlandırılan bu vakalar genellikle daha hızlı büyüyor, tanı konulduğunda daha ileri evrede oluyor ve tedavisi daha zor.
Çalışma nasıl yürütüldü?
Çalışmada kadınlar rastgele ya iki radyoloğun değerlendirdiği standart taramaya ya da yapay zekânın mamografilerde şüpheli bölgeleri işaretlediği ve nihai kararı bir radyoloğun verdiği yapay zekâ destekli yaklaşıma yönlendirildi.
Yapay zekâ destekli grupta iki yıllık sürede 11 daha az aralıklı kansere rastlandı. Bu, standart taramaya göre yüzde 12'lik bir azalma anlamına geliyor ve daha fazla kanser rutin tarama sırasında saptandı.
Radboud Üniversitesi Tıp Merkezi'nden çalışma araştırmacısı Jessie Gommers, yapay zekânın bir ikame değil, destek aracı olarak kullanıldığını belirterek, "Yapay zekâ mamografideki şüpheli bölgeleri işaretleyerek radyologlara yorum sırasında yardımcı oldu, hastayı tekrar çağırma kararını ise yine radyologlar verdi," dedi.
Yapay zekâ destekli taramalarda yalnızca bir radyolog inceleme yaptığı için bu yaklaşım iş yükünü de azalttı. Çalışmanın daha önce açıklanan bulguları, radyologların iş yükünde yüzde 44'lük bir azalma olduğunu gösterdi; araştırmacılar bunun özellikle personel sıkıntısı yaşayan sağlık kurumlarında büyük önem taşıyabileceğini belirtiyor.
Gommers, aralıklı kanserlerdeki düşüşün özellikle önemli olduğunu vurgulayarak, "Bu aralıklı kanserlerin sayısının mümkün olduğunca az olmasını istersiniz; çünkü bunların daha agresif olduğu ve hastalar için daha kötü sonuçlara yol açtığı biliniyor," dedi.
Her 20 kadından biri yaşamı boyunca meme kanseri tanısı alıyor. Bu da hastalığı kadınlarda en yaygın kanser türü haline getiriyor.
2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri tanısı konuldu ve yaklaşık 670 bin kadın bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdi. Yalnızca Avrupa'da, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ-WHO) o yıl neredeyse 558 bin yeni vaka kaydetti.
Yapay zekâ doktorların yerini mi alacak?
Yapay zekâ destekli mamografi İsveç ve Danimarka'nın bazı bölgelerinde şimdiden kullanılmaya başlanmış olsa da, araştırmacılar bunun henüz insan denetiminin yerini almaya hazır olmadığını ve daha fazla kanıta ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Bağımsız uzmanlar da teknolojinin dünya çapında yaygın biçimde uygulanması konusunda temkinli olunmasını istedi. Edinburgh Üniversitesi Kanser Merkezi'nde baş araştırmacı ve meme kanseri araştırmaları sorumlusu olan Dr Olga Oikonomidou, çalışmanın yapay zekânın radyologların yerini alıp alamayacağından ziyade onların 'daha hızlı ve verimli' çalışmasına yardımcı olup olamayacağına odaklandığını söyledi.
Oikonomidou, yapay zekâ sistemlerinin birbirinden çok farklı olduğunu ve ilaçlar kadar sıkı bir şekilde test edilmesi gerektiğini, ayrıca bunların düşük maliyetli bir alternatif olmadığını da sözlerine ekledi.