Danimarka ve ABD’nin Florida eyaletinden 15 binden fazla donörün verilerini inceleyen bilim insanları, en yüksek sperm hareketliliğinin yaz aylarında, en düşük seviyelerin ise kışın görüldüğünü belirledi.
Yakın zamanda yayımlanan bir araştırma, erkeklerde sperm kalitesinin ve hareketliliğinin yıl boyunca sabit olmadığını, mevsimsel bir döngü izlediğini ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Danimarka ve ABD’nin Florida eyaletinden 15 binden fazla donörün verilerini inceleyen bilim insanları, en yüksek sperm hareketliliğinin yaz aylarında, en düşük seviyelerin ise kışın görüldüğünü belirledi.
Yaz aylarında hareketlilik artıyor
Hakemli bilimsel dergi Reproductive Biology and Endocrinology dergisinde yayımlanan araştırmada özellikle “ilerleyici hareketli sperm” olarak adlandırılan ve düz bir çizgide etkili şekilde ilerleyebilen sperm hücreleri incelendi.
Bulgulara göre bu tür sperm hücreleri en yüksek seviyeye haziran ve temmuz aylarında ulaşırken, aralık ve ocak aylarında düşüyor.
Sıcaklık değil, yaşam tarzı etkili olabilir
Bilim insanları sperm üretiminin yaklaşık 74 gün sürdüğünü dikkate alarak sıcaklık etkisini de analiz etti. Ancak hem örnek alındığı günün sıcaklığı hem de önceki haftalardaki hava koşulları ile sperm kalitesi arasında doğrudan bir ilişki bulunamadı.
Bu durum, mevsimsel değişimin doğrudan sıcaklıktan değil, dolaylı faktörlerden kaynaklanabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılara göre yaz aylarında artan güneş ışığı, fiziksel aktivite, beslenme düzeni ve genel yaşam tarzı değişiklikleri sperm kalitesini etkiliyor olabilir.
Bölgelere göre farklı sonuçlar
Daha önce yapılan çalışmalar da sperm kalitesinde mevsimsel değişimler olduğunu göstermişti, ancak sonuçlar her zaman aynı yönde değil. Örneğin İtalya’da yapılan bir araştırma yaz aylarında benzer bir artış bulurken, Çin’deki geniş kapsamlı bir analiz tam tersine kış aylarında zirve tespit etti.
Bu farklılıklar, iklim, yaşam tarzı ve sosyal alışkanlıklar gibi bölgesel faktörlerin önemli rol oynayabileceğine işaret ediyor.
Yaş faktörü de belirleyici
Araştırma, yaşın da sperm kalitesi üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu gösterdi. En yüksek hareketlilik 30’lu yaşlardaki erkeklerde görülürken, 25 yaş altı ve 40 yaş üstü gruplarda daha düşük seviyeler kaydedildi.
Araştırmada ayrıca Danimarka’da 2019-2022 arasında sperm kalitesinde düşüş, 2023’te ise toparlanma gözlendi. Bu değişimin, COVID-19 döneminde yaşam tarzındaki değişimlerle ilişkili olabileceği düşünülüyor.
Florida’da ise 2018’den 2024’e kadar sperm kalitesinde kademeli bir artış tespit edildi; ancak bu trendin nedeni henüz net değil.
Etki var ama sınırlı
Bilim insanlarına göre sperm kalitesinde mevsimsel bir dalgalanma olduğu açık. Ancak bu değişimin günlük yaşamda doğurganlık üzerinde ne kadar etkili olduğu hâlâ tartışmalı.
Bulgulara temkinli yaklaşan bazı uzmanlar, makalede gösterilen farkın pratikte önemli olmayabileceğini düşünüyor.
Makalede sperm hacminde veya sayısında mevsimsel bir değişiklik görülmediği de vurgulanıyor.