Dikkatimizi nereye yönelttiğimizin, acıyı nasıl algıladığımızı değiştirebildiğini biliyoruz. Yeni araştırmalar, dikkatin yalnızca acının hissini değil, bağışıklık tepkisini de etkileyebileceğini gösteriyor.
En son ne zaman canınızın yandığını düşünün. Acıya odaklandığınızda, daha şiddetli hissedilebilir. Oysa bir sohbet, bir iş ya da komik bir video gibi bir şey dikkatinizi dağıttığında, acı bir anda daha az fark edilir hale gelebilir.
REKLAM
REKLAM
Bu yüzden bir yerimiz acıdığında, bununla baş etmenin en iyi yolunun dikkatimizi dağıtmak olduğunu düşünmek doğal görünebilir.
Dikkat bağışıklık tepkisini etkileyebilir
Ancak yeni araştırmalar, dikkati doğrudan etkilenen bölgeye yöneltmenin aslında daha güçlü bir etki yaratabileceğini gösteriyor.
Dikkatin yalnızca bir yaralanmanın nasıl hissedildiğini mi değiştirdiğini, yoksa vücudun buna verdiği yanıtı gerçekten değiştirip değiştirmediğini anlamak için Bar-Ilan Üniversitesi Azrieli Tıp Fakültesi’nden Dr. Liron Rozenkrantz ve ekibi üç önceden kayıtlı deney gerçekleştirdi. İlk olarak katılımcıların koluna histaminle küçük bir cilt delme testi uygulandı ve bu, hafif ve geçici bir iltihaplanma reaksiyonuna yol açtı.
Daha sonra, ya dikkatlerini etkilenen bölgedeki hislere yoğunlaştırmaları ya da video izleyerek veya çeşitli görevlerle kendilerini oyalamaları istendi.
Sonraki 20 dakika boyunca araştırmacılar oluşan şişlik ve kızarıklığı, ayrıca katılımcıların fizyolojik tepkilerindeki değişiklikleri ölçtü.
Bedene odaklanan dikkatle iltihabi yanıt belirgin biçimde azalıyor
Nature Human Behaviour (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan sonuçlara göre, katılımcılar bedensel duyumlarına odaklandığında iltihabi tepki yaklaşık bir buçuk kat daha düşük oldu.
Katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ında, dikkatleri dağıtıldığında yanıt daha güçlüydü.
Bu bulguyu özellikle şaşırtıcı kılan, değişimin yalnızca katılımcıların rahatsızlığı nasıl deneyimlediğine ilişkin olmaması. Araştırmacılar derinin kendisindeki fiziksel iltihaplanma tepkisini ölçtü ve bunun, katılımcıların dikkatlerini nereye yönelttiklerine bağlı olarak değiştiğini gördü.
“Özellikle çarpıcı olan, dikkatin iltihaplı bölgeye yöneltilmesinin yalnızca katılımcıların yaşadıklarını değil, iltihabi yanıtın kendisini de değiştirmesiydi” dedi Dr. Rozenkrantz.
“Bu da, bedende olup bitenlere dair öznel deneyimimizin yalnızca pasif bir süreç olmadığı, fizyolojik tepkilerin nasıl düzenlendiğine etkin biçimde katkıda bulunabileceği olasılığını gündeme getiriyor.”
Bu nasıl mümkün olabilir?
Araştırmacılar, bu etkiyi açıklamaya yardımcı olabilecek iki olası mekanizma belirledi. İlk olarak, dikkatin, beynin iltihaplı bölgeden gelen duyusal sinyalleri işleme biçimini etkilediği görülüyor.
İkinci olarak, bedensel duyumlara odaklanmanın, iltihabı düzenlemeye yardımcı olan vagus siniri de dahil olmak üzere parasempatik sinir sistemindeki artmış etkinlikle bağlantılı olduğu bulundu.
Bulgular, her iki yolun da bu etkiye katkıda bulunabileceğini gösteriyor.
Beyinle beden arasındaki bağ daha sıkı
Çalışma kontrollü laboratuvar koşullarında gerçekleştirildi ve histaminle yapılan küçük bir deri delme işlemi sonrasında deride ortaya çıkan kısa süreli iltihabi yanıt incelendi. Bulgular, dikkati yönlendirmenin iltihabı, hastalıkları ya da kronik sağlık sorunlarını tedavi edebileceğini göstermiyor.
Benzer etkilerin gerçek yaşam koşullarında ve daha uzun zaman dilimlerinde ortaya çıkıp çıkmadığını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
Yine de bu sonuçlar, beyin ile bedenin sürekli çift yönlü bir iletişim içinde olduğuna dair artan kanıtlara yenilerini ekliyor.
Dikkatimizi nereye yönelttiğimiz, öznel deneyimimizin ötesine geçen sonuçlar doğurabilir; vücudun içindeki ölçülebilir biyolojik süreçleri bile etkileyebilir.