Avrupa Komisyonu, arama sonuçlarında kendi hizmetlerini öne çıkardığı ve uygulama geliştiricilerini kısıtladığı gerekçesiyle Google'a 890 milyon euro para cezası verdi. Karar, Washington'ın yeni gümrük tarifelerine hazırlandığı bir dönemde geldi.
Avrupa Komisyonu, Google'a kendi hizmetlerine haksız avantaj sağladığı ve uygulama geliştiricilerine adil davranmadığı gerekçesiyle toplam 890 milyon euro para cezası verdi. Karar, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yeni gümrük tarifelerini açıklamaya hazırlandığı bir dönemde geldi.
REKLAM
REKLAM
Para cezası, Avrupa Komisyonu'nun Mart 2024'te Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında başlattığı soruşturmanın ardından açıklandı. Büyük teknoloji şirketlerinin dijital pazarlardaki faaliyetlerine yönelik yükümlülükler getiren yasa, sektördeki rekabeti güçlendirmeyi amaçlıyor.
Cezanın en büyük bölümünü oluşturan 460 milyon euroluk yaptırım, Google'ın arama motorunda kendi hizmetlerine sistematik olarak öncelik tanıdığı iddiasına dayanıyor. Komisyona göre şirket, Google Shopping, Google Hotels ve Google Flights gibi kendi hizmetlerini arama sonuçlarında öne çıkarırken rakip platformları daha alt sıralarda gösterdi.
"Kendi hizmetlerini kayırma" (self-preferencing) kavramı, ilk kez Google Shopping rekabet davasıyla AB rekabet hukukunun merkezine yerleşmişti. Söz konusu yaklaşım, Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından 2024 yılında da onanırken, davanın temeli ise 2010'da başlatılan soruşturmaya dayanıyor.
DMA daha sonra bu kavramı yasalaştırarak, uygulamanın hızlandırılmasını ve geleneksel rekabet hukukunda gereken pek çok delil engelinin ortadan kaldırılmasını açıkça hedefledi.
Dosyanın ikinci ayağı ise, kalan 430 milyon euroyu oluşturan ve Google’ın uygulama geliştiricilerin, örneğin mağazasının dışındaki daha ucuz teklifleri öne çıkararak veya alternatif ödeme sistemlerini işaret ederek, kullanıcıların ekosistemden nasıl çıkabileceklerini tüketicilere anlatmalarını engellediği yönündeki şikayetlerine dayanıyor.
Kararın sonuçları
Parasal yaptırımın ötesinde (ve Google açısından muhtemelen daha da önemli olan) Komisyon, şirketi uyumsuzluğa son vermeye, üçüncü taraf hizmetlere ayrım gözetmeksizin muamele etmeye ve uygulama geliştiricilerin kullanıcılarla serbestçe iletişim kurmasına izin vermeye zorlayan bir karar aldı.
Google, Komisyon'un kararına 60 gün içinde uymak zorunda. Aksi takdirde dünya çapındaki cirosunun yüzde 5’ine varan periyodik para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir.
Google ise, hizmetlerinin kullanıcı deneyimini en iyi hale getirmek için tasarlandığını, arama sonuçları veya uygulama mağazası politikalarını değiştirmesinin Avrupa dijital ekosistemine zarar vereceğini savunuyor.
Google Küresel İlişkiler Başkanı Kent Walker, “Bu adil rekabet değil; kendi çıkarını düşünen küçük bir şikayetçi grubunun tetiklediği, ürünlerin bilerek kalitesini düşürme süreci. Bedelini Avrupa’daki işletmeler ve tüketiciler ödüyor. Düzenleme ürünleri iyileştirmeli, daha kötü hale getirmemeli,” dedi.
Google arama hizmeti ve uygulama mağazasında değişiklikleri şimdiden test etmeye başladı. Komisyon, bunların hayata geçirilmesini izlemeyi sürdüreceğini ve bazı adımları kurallara uyum yolunda kayda değer ilerleme olarak gördüğünü belirtiyor.
Google, karara itiraz etmeyi düşünüp düşünmediğini doğrulamadı.
Soruşturmanın sonuçlanması, kâğıt üzerinde, teknoloji devinin daha adil ve daha rekabete açık dijital piyasalar için getirilen ayrıntılı kuralları ihlal edip etmediğine dair büyük ölçüde bürokratik bir değerlendirmenin ürünü. Ancak süreç, transatlantik gerilimlerde yeni bir tartışma başlığına dönüşme riski taşıyor.
ABD ile ticaret gerilimleri
ABD merkezli şirkete kesilen yüksek tutarlı bir ceza, Washington ile yeni bir gerilim başlığına dönüşmeye hazırlanıyor. Trump yönetimi, AB’nin dijital kurallarını defalarca bir ticari “rahatsızlık” olarak gördüğünü belirtti; zaman zaman bu tür cezaları doğrudan gümrük tarifeleriyle bir tuttu.
Bir yıl önce Brüksel ile Washington, Turnberry anlaşması olarak bilinen ve aralarındaki ticaret anlaşmazlığını çözmeyi amaçlayan bir ticaret mutabakatına vardı. Anlaşma kapsamında AB, ABD’nin sanayi ürünlerinin büyük bölümünden gümrük vergilerini kaldırmayı ve kendi ihracatına uygulanacak yüzde 15’lik ABD tarifesini kabul etmeyi taahhüt etti.
Trump yönetimi, ABD Yüksek Mahkemesi’nin 2025’te yürürlüğe koyduğu gümrük vergilerini yasa dışı ilan etmesinin ardından, yeni tarifeleri farklı bir hukuki dayanakla kabul etmek zorunda kaldı.
Bu yeni rejimin süresi bu hafta doluyor ve Beyaz Saray, zorla çalıştırma ve aşırı kapasiteyi hedeflemesi beklenen ek vergileri değerlendiriyor. Bu adımlar, Alman ilaç fiyatlandırmasını da kapsayan Section 301 soruşturmasının devamı niteliğinde.
AB-ABD ticaret gerilimleri, Brüksel’in geçmişte Amerikan teknoloji devlerine nasıl yaptırım uygulayacağına karar verme biçimini de şekillendirdi. Geçen eylül ayında, Google’a dijital reklamcılık faaliyetleri nedeniyle kesilmesi planlanan bir ceza, Komisyon içinden ve ABD hükümetinden gelen baskılar üzerine rafa kaldırıldı.
Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, Washington ile bir anlaşma kesinleşmeden önce hassas yaptırımlar uygulanmasına karşı çıkan başlıca iç muhalif olarak öne çıktı. Bu iç çekişme kamuoyuna yansıdıktan sonra Komisyon cezayı uygulamaya koydu; ancak olay, AB soruşturmalarının dış siyasi baskıya ne kadar açık olduğunu gözler önüne serdi.