İspanya'daki orman yangınları sırasında sosyal medyada sahte gazete manşetleri ve güneş enerjisi projelerini hedef alan yanıltıcı iddialar dolaşıma girdi.
İspanya, yeni bir sıcak hava dalgasının etkisine hazırlanırken bir yandan da ülkenin farklı bölgelerinde çıkan orman yangınlarını kontrol altına almaya çalışıyor. Ancak yangınlarla mücadele sürerken, müdahale süreci ve yangınların çıkış nedenlerine ilişkin yanıltıcı iddialar da sosyal medyada hızla yayılıyor.
REKLAM
REKLAM
Başbakan Pedro Sanchez, vatandaşları yalnızca güvenilir kaynaklardan edinilen bilgilere itibar etmeye çağırarak, asılsız iddiaların yayılmasına karşı uyardı.
Sanchez, 13 Temmuz'da Almería'daki Los Gallardos yangın bölgesini ziyaretinin ardından yaptığı açıklamada, dezenformasyonla mücadelede medyanın rolünü "hayati" olarak nitelendirdi. Yanlış bilgilerin kriz anlarında kamuoyunu yanıltabileceğini ve acil durum yönetimini zorlaştırabileceğini belirtti.
Başbakan, 27 Temmuz'da yaptığı bir başka açıklamada ise orman yangınlarına ilişkin dezenformasyonun yayılmasını önlemeye yönelik çabaları nedeniyle medya kuruluşlarına teşekkür etti.
"Yangınların güneş enerjisi santralleri, lityum madenleri ya da nadir toprak elementi projelerine yer açmak amacıyla kasıtlı olarak çıkarıldığı yönünde çok sayıda asılsız iddia dolaşıyor," diyen Sanchez, yetkililerin yangınların gerçek nedenlerini araştırmayı sürdürdüğünü söyledi.
Sánchez ayrıca, iklim krizinin sıcak hava dalgalarını daha sık ve daha şiddetli hale getirerek orman yangınlarının yayılma riskini artırdığını vurguladı.
İspanya, orman yangınlarıyla ilgili asılsız teorilere yabancı değil. Geçen yıl, müteahhitlerin araziyi yeniden inşa projeleri için kullanabilmesi amacıyla ülkedeki yangınların kasten çıkarıldığı yönünde iddialar yayılmıştı. Ancak bunların doğru olmadığı anlaşılmıştı.
Bu yıl, hükümetin yangınlara verdiği yanıtla ilgili yeni asılsız iddiaların yanı sıra, aynı anlatıların birçoğu yeniden ortaya çıktı.
Örneğin, X ve Facebook'ta paylaşılan bir görsel, İspanyol gazetesi El Pais'in birinci sayfasıymış gibi sunularak, hükümetin yangın önleme bütçesini 2018'deki 423 milyon eurodan 2026'da 181 milyon euroya, yani yarıdan fazlasına kestiğini iddia ediyor.
Ancak bu görsel uydurma.
Paylaşılan iddianın aksine, İspanyol gazetesi El Pais böyle bir manşet yayımlamadı. Gazetenin 24 Temmuz tarihli gerçek baskısının manşetinde, eski İspanya Başbakanı Jose Luis Rodriguez Zapatero ile yapılan bir röportaj yer alıyordu.
Öte yandan, resmi veriler İspanya'nın 2026 orman yangını sezonu öncesinde ülke genelinde yangınlara hazırlık ve önleme çalışmalarını genişlettiğini gösteriyor.
Ekolojik Geçiş Bakanlığı'nın yayımladığı son Orman Yatırımı Araştırması'na göre, merkezi hükümetin orman yangınlarını önlemeye yönelik yatırımları 2018'de 13 milyon euro seviyesindeyken, 2024 itibarıyla 28,3 milyon euroya yükseldi.
Yangınları güneş enerjisi santrallerine bağlayan iddialar
İnternette dolaşan bir başka iddia ise Los Gallardos'taki yangının, bir güneş enerjisi santrali projesi için araziyi boşaltmak amacıyla kasten çıkarıldığını öne sürüyor.
Paylaşımlarda, enerji şirketi EIDF'nin Sorbas II adlı güneş enerjisi santrali projesine ait planlama belgeleri ile İspanya Resmî Devlet Gazetesi'nde (BOE) yayımlanan bir duyuruya atıf yapılarak, en az 13 kişinin yaşamını yitirdiği yangının bu projeyle bağlantılı olduğu iddia edildi.
Ancak İspanyol doğrulama platformu Maldita'nın yaptığı inceleme, söz konusu belgelerin bu iddiayı desteklemediğini ortaya koydu. İncelemeye göre, Sorbas II güneş enerjisi santralinin planlandığı alan yangından etkilenmedi.
Ayrıca santralin ormanlık değil, tarım arazisi üzerine kurulması planlanıyordu. Bu nedenle projenin hayata geçirilmesi için arazinin imar statüsünün değiştirilmesine de ihtiyaç bulunmuyor.
Yetkililer de Los Gallardos'taki yangının çıkış nedenini güneş enerjisi projesiyle ilişkilendirmedi. Soruşturmayı yürüten ekiplerin üzerinde durduğu başlıca ihtimal, yangının kopan bir elektrik kablosu ya da enerji iletim hattındaki arızadan kaynaklanmış olması.
Öte yandan X, Facebook ve TikTok'ta paylaşılan bazı gönderilerde de İspanya'da güneş enerjisi yatırımlarındaki artışın orman yangınlarıyla doğrudan bağlantılı olduğu, hükümetin veya yatırımcıların araziyi yeniden kullanıma açmak amacıyla kasıtlı olarak yangın çıkardığı öne sürülüyor.
Ancak İspanya Orman Yasası, kamu yararı gerekçesiyle izin verilen istisnai durumlar dışında, yanan orman arazilerinin kullanım amacının en az 30 yıl boyunca değiştirilmesini yasaklıyor.
İspanyol doğrulama platformları ayrıca, Birleşmiş Milletler'in 2030 Gündemi'nin veya İspanya Orman Yasası'nın orman temizliğini yasakladığı yönündeki iddiaların da gerçeği yansıtmadığını belirtti. Mevzuatın, aksine, orman yangınlarını önlemeye yönelik temizlik ve bakım çalışmalarının bölgesel yönetimler tarafından yürütülmesini zorunlu kıldığı vurgulandı.