Finlandiya'dan Rusya tehdidine karşı Avrupa'nın en büyük sivil savunma tatbikatı

Finlandiya’nın orta kesimindeki Kuopio kentinde, kayalara oyulmuş ve nükleer ya da biyolojik saldırıya dayanacak şekilde tasarlanmış kapıların ardındaki bir sivil savunma sığınağında, tehlikeli madde koruyucu kıyafetleri ve solunum maskeleri takan iki Fin asker radyasyon seviyelerini ölçüyor.

REKLAM

REKLAM

Askerler, binlerce kişinin güvenli biçimde barınabileceği bir mağaranın sığınağa dönüştürülmesini öngören tatbikata katılıyor.

Normalde spor salonu olarak kullanılan yeraltı tesisinde yüzlerce kişi kamp yataklarında geceyi geçiriyor.

Gönüllüler ve öğrencilerin de aralarında bulunduğu 2 binden fazla kişinin katıldığı tatbikat, İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana Avrupa’da düzenlenen en büyük sivil savunma tatbikatı.

Senaryoya göre Kuopio’da elektrik ve su altyapısı dahil kritik sistemler siber saldırılarla devre dışı bırakılıyor ve Finlandiya’nın komşusu Rusya’dan füze saldırısı tehdidi ortaya çıkıyor.

Amaç, yerel yönetimlerin ve sıradan vatandaşların gerçek bir saldırı halinde nasıl hareket edeceklerini önceden prova etmesi.

Ancak yeraltı sığınakları füzelere karşı belirli ölçüde koruma sağlasa da Batılı yetkililerin Rusya’nın Avrupa genelinde yürüttüğünü söylediği sabotaj ve istikrarsızlaştırma faaliyetlerine karşı aynı korumayı sunmuyor.

Bu faaliyetler arasında yangın çıkarılması, su tesisleri ile enerji santrallerine saldırılar ve Avrupa Birliği hava sahasına sabotaj amaçlı insansız hava araçlarının gönderilmesi yer alıyor.

Finlandiya’nın Rusya ile sınırı Baltık Denizi’nden Kuzey Kutup Dairesi’ne kadar 1.300 kilometreden fazla uzanıyor.

Finlandiya, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin ardından İsveç ile birlikte 2024’te NATO’ya katıldı. O tarihe kadar Finler, Rusya’ya karşı kendilerini büyük ölçüde tek başlarına savunmaya hazırlanıyordu.

Ukrayna’dan çıkarılan dersler

Emekli Albay Asko Muhonen’e göre Finlandiya’nın savunması yalnızca orduya değil, ülkenin güvenliği konusunda sorumluluk almaya hazır sıradan Finlerin “zihniyetine” de dayanıyor.

Kuopio’daki tatbikatı organize eden Muhonen, bu yaklaşımın kısmen Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra da Finlandiya’da devam eden zorunlu askerlik sisteminden kaynaklandığını söyledi.

23 yaşındaki er Jyry Pietikainen, herkesin askerlik yapmaktan memnun olmadığını ancak bunun ülkeye karşı bir sorumluluk olduğunu belirterek, “Bizden önceki insanların yaptığı gibi bu ülkeye hizmet etmek ve onu korumak bizim görevimiz. Bağımsızlığımızı da buna borçluyuz,” dedi.

Pietikainen, tatbikat kapsamında Kuopio’daki sığınağın gece boyunca nasıl işletileceğine ilişkin eğitim aldı.

Muhonen’e göre Finlandiya’nın Ukrayna’daki savaştan da ders çıkarması gerekiyor.

Kuopio’daki en büyük sığınak 7 bin kişiyi alabiliyor. Ancak Ukrayna’da insanlar zaman zaman metro istasyonlarına ya da yeraltı otoparklarına ulaşmak için yalnızca birkaç dakikaya sahip oluyor.

Muhonen, bu nedenle insanların kolayca ulaşabileceği ve en azından belirli ölçüde koruma sağlayan sığınaklara ihtiyaç duyduğunu, her sığınağın nükleer saldırıya dayanıklı olmasının gerekmediğini söyledi.

Kuopio Üniversitesinde eğitim gören 20 yaşındaki Ukraynalı öğrenci Dmytro Untila, savaşın başladığı 24 Şubat 2022’de Rus füzeleri Odesa’yı vurduğunda evindeydi.

Gidecek başka yeri olmadığı için yaşadığı binanın girişinde sığındığını anlatan Untila, böyle bir duruma yönelik eğitimin Ukrayna’da kesinlikle faydalı olacağını söyledi.

“Çünkü kimse bunun olabileceğini bilmiyordu,” dedi.

Kuopio bölgesindeki enerji altyapısına yönelik en büyük tehdidin yoğun kar yağışı, fırtınalar ve kötü hava koşulları olduğunu söyleyen Savon Voima elektrik şirketinin Üst Yöneticisi Juha Räsänen ise Ukrayna’nın işgalinden bu yana farklı bir tehdidin büyüdüğüne dikkat çekti.

Şirketin Rusya’dan biyoyakıt alımını durdurmasının ardından enerji şebekesine yönelik siber saldırıların önemli ölçüde arttığını söyledi.

Mühendisler geçen yıl enerji altyapısının özellikle hassas noktalarına yerleştirilmiş en az 10 çıkartma da tespit etti. Räsänen, Finlandiya’daki diğer enerji şirketlerinin de benzer işaretler bulduğunu ancak bunların kim tarafından yerleştirildiğinin bilinmediğini belirtti.

“Eğer o noktada bir patlama olursa, bütün bir barajı yok edebilir,” diyen Räsänen, elektrik hatlarının üzerinde de dronlar görüldüğünü ancak bunlardan kimin sorumlu olduğunun belirlenemediğini söyledi.

Räsänen’e göre bütün tehditlere karşı güvenlik sağlamak mümkün değil. Bu nedenle elektrik kesildiğinde ya da su içilemez hale geldiğinde insanların en az 72 saat boyunca dışarıdan yardım almadan kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde hazırlıklı olması gerekiyor.

Finlandiya Güvenlik ve İstihbarat Servisi ise “çok çeşitli gözlemleri” incelediğini ve kaygı verici herhangi bir bulguya rastlamadığını açıkladı.

Servis, 2022’den bu yana güvenlik ortamı nedeniyle insanların daha dikkatli hale geldiğini, bu nedenle arazi ölçüm çalışmalarında kullanılan yansıtıcı çıkartmalar gibi unsurların da şüpheli görülerek ihbar edildiğini belirtti.

Dron gözlemlerinin ise “büyük ölçüde günlük ve olağan olaylarla açıklanabildiği” ifade edildi.

Kuopio’da bir saunayı ziyaret eden 32 yaşındaki Vuokko Lahtinen, Rusya’nın GPS sinyallerini bozması dahil “küçük şeylerin sürekli yaşandığını” söyledi.

Bu nedenle Lahtinen’e göre “Finlandiya’nın en iyi savunması, ülkeye saldırmayı buna değmeyecek hale getirmek.”

Bunun yalnızca ülkenin ordusuna ve savunma güçlerine değil, aynı zamanda “uğruna savaşmaya değer bir şeye sahip olduklarını” düşünen Finlere de bağlı olduğunu söyledi.

Lahtinen, Finlandiya’da yerel topluluk gruplarından geri dönüşüm girişimlerine kadar uzanan bir “genel sorumluluk duygusu” bulunduğunu belirtti.

“En basit günlük düzeyde bile önemli şeyler yaparsanız, bunun kelebek etkisi yaratacağını düşünüyorum,” dedi.

Finlandiya ve Sovyetler Birliği

Finlandiya, Sovyetler Birliği ile yaptığı savaşlarda topraklarının yaklaşık yüzde 11’ini kaybetti. Nüfusun yaklaşık yüzde 12’sine karşılık gelen 400 binden fazla kişi de bugün Rusya’nın batısında kalan bölgelerdeki evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Kuopio’daki gaziler müzesinde 95 yaşındaki Risto Mönkkönen, kentin bombalandığı tarihleri ve hayatını kaybedenlerin isimlerini yazdığı bir kağıdı gösterdi.

“Bunu unutamıyorum,” diyen Mönkkönen, çocukken babasıyla birlikte bir sığınağa koştukları sırada bir bombanın düştüğünü ve babasının beş arkadaşının öldüğünü anlattı.

102 yaşındaki Pirkko Naukkarinen ise 16 yaşındayken cephe hattı yakınlarında bir sahra mutfağında çalıştığını anlattı.

Zaman zaman askerlerle aynı siperleri paylaşan Naukkarinen, Sovyet hava kuvvetleri geri çekilen Finlandiya ordusuna saldırdığında hendeklere atlayarak korunmaya çalıştıklarını söyledi.

92 yaşındaki Aili Toivanen de savaşlar sırasında evini iki kez terk etmek zorunda kaldığını anlattı. Her iki seferde de Fin askerlerinin ailesine eşyalarını toplamak için yalnızca bir saat süre verdiğini söyledi.

İlk tahliyede geriye baktığında evinin yandığını gördüğünü anlatan Toivanen, Fin askerlerinin düşmana hiçbir şey bırakmamak için evi ateşe verdiğini söyledi.

İkinci tahliyede ise Sovyet hava kuvvetlerinin ailesini taşıyan treni bombaladığını, insanların vagondan atlayarak hendeklere saklandığını ve ardından Kuopio’ya sığındıklarını belirtti.

Putin 2022’de Ukrayna’yı işgal ettiğinde, gözleri dolan Toivanen üçüncü kez evini terk etmek zorunda kalmaktan korktuğunu söyledi.

Uğruna savaşmaya değer bir ülke

Kuopio’daki sığınağa okul ve üniversite öğrencilerinin de aralarında bulunduğu binlerce kişi girdi.

Tatbikat kapsamında günü sığınakta geçiren 11 yaşındaki Amanda Hill, “Çocukların da bunları bilmesi gerekiyor çünkü bazı şeyleri tek başlarına yapmak zorunda kalabilirler. Yetişkinler her zaman yardım edemez,” dedi.

Sığınakta diğer askerlerle birlikte yerde oturan Pietikainen ise bir kriz durumunda neler yapılacağını prova etmenin neden abartılı olmadığını şöyle anlattı:

“Biz Finleriz, yani hayata karşı bir bakıma kötümseriz. Ama tarih, Rusya söz konusu olduğunda neler yaşanabileceğini gösteriyor.”

Muhonen ise Moskova’dan gelen tehditlere ilişkin yaklaşımını şu sözlerle özetledi:

“Ne söylediklerine inanmayın, ne yaptıklarına bakın.”