BM Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu (UNRWA) nedir, neden İsrail ve Batı'nın hedefinde?

Gazze'de Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu (UNRWA) tarafından yapılan gıga yardımını alan Filistinli bir kadın
Gazze'de Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu (UNRWA) tarafından yapılan gıga yardımını alan Filistinli bir kadın © AP Photo
By euronews
Haberi paylaşınYorumlar
Haberi paylaşınClose Button

İsrail'in UNRWA'ya yönelik suçlamalarının ardından ABD ve diğer sekiz Batılı ülke, ajansa yaptıkları yardımı askıya aldı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Gazze'deki 2 milyon Filistinlinin UNRWA hizmetlerine muhtaç durumda olduğunu belirtti.

REKLAM

İsrail'in, Birleşmiş Milletler'e bağlı yardım ajansının 12 çalışanının Hamas'ın 7 Ekim'deki saldırılarına karıştığı yönündeki iddiaları, birçok Batılı ülkenin milyonlarca dolarlık fonlarını kesmesine ve Gazze'nin en büyük insani yardım sağlayıcısı hakkındaki tartışmaların yeniden alevlenmesine neden oldu.

Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu (UNRWA), on binlerce çalışanı ile Orta Doğu'da milyonlarca insana hayati yardım ve hizmet sağlıyor. 

İsrail-Hamas savaşının patlak vermesinden bu yana Gazze'de sivillere gıda, su ve barınak sağlayan ana tedarikçi oldu. 

Tel Aviv yönetimi, uzun süredir UNRWA'yı 'Hamas'a göz yummak ve hatta iş birliği yapmak' ve '75 yıllık geçmişe sahip Filistin mülteci krizini devam ettirmekle' suçluyor. 

İsrail hükümeti, Hamas ve diğer Filistinli silahlı grupları, yardımları 'hortumlamak' ve 'BM tesislerini askeri amaçlarla kullanmakla' itham ediyor. 

UNRWA ise iddiaları reddediyor. Saldırıda yer almakla suçlanan çalışanlara karşı da derhal harekete geçtiğini bildirdi. 

İsrail'in iddialarının ardından 2022 yılı bütçesinin yarısından fazlasını sağlayan ABD ve diğer sekiz Batılı ülke, BM'nin tüm açıklamalarına rağmen ajansa yaptıkları yardımı askıya aldı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Gazze'deki 2 milyon Filistinlinin (nüfusun yüzde 87'si) UNRWA hizmetlerine muhtaç durumda olduğunu ve bu meblağın sağlanmaması halinde şubat ayından itibaren hizmetlerin azaltılacağını söyledi.

UNRWA nedir ve ne zaman kuruldu?

1948 yılında İsrail Devleti'nin kurulmasından sonra çıkan Arap-İsrail çatışmaları sırasında evlerini ve geçim kaynaklarını yitiren Filistinlilere yardım amacıyla BMirleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 9 Aralık 1949'da oluşturulan bir kuruluş olarak Filistinli mültecilere eğitim, sağlık, giyim ve gıda alanlarında yardım çalışmalarında bulunuyor.

BM Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı, 1948'de İsrail'in kuruluşu sırasında topraklarından sürülen ya da kaçmak zorunda bırakılan yaklaşık 700 bin Filistinliye yardım sağlamak amacıyla kuruldu. 

Lübnan'da bulunan Filistinli mülteci bir aile UNRWA tarafından sğalanan ilaçlarını almak için sırada beklerken
Lübnan'da bulunan Filistinli mülteci bir aile UNRWA tarafından sğalanan ilaçlarını almak için sırada beklerkenAP

Filistinliler, halihazırda Orta Doğu'da sayıları 6 milyonu bulan mültecilerin ve bu kişilerin soyundan gelenlerin evlerine dönme hakkına sahip olduklarını belirtiyor. 

Topraklarından sürülen Filistinli milteciler, Ürdün'ün başkenti Amman yakınlarında elektrik ve suyun olmadığı bir kampta yaşam mücadelesi verirken / 1969
Topraklarından sürülen Filistinli milteciler, Ürdün'ün başkenti Amman yakınlarında elektrik ve suyun olmadığı bir kampta yaşam mücadelesi verirken / 1969AP

İsrail ise geri dönüş hakkının tam olarak uygulanması halinde kendi sınırları içinde Filistinlilerin çoğunlukta olacağı gerekçesiyle bunu reddediyor. 

Mültecilerin ve bu mültecilerin çocuklarının ve torunlarının kaderi, 2009 yılında durma noktasına gelen barış sürecinin en çetrefilli konularından birini oluşturuyor.

UNRWA Gazze, İsrail işgali altındaki Batı Şeria, Lübnan, Suriye ve Ürdün'de yoğun kentsel mahalleleri andıran mülteci kamplarında okullar, sağlık klinikleri, altyapı projeleri ve yardım programları yürüüyor. Sadece Gazze'de büyük çoğunluğu Filistinli olan 13 bin çalışanı var.

Bölgedeki 2,3 milyon insanın yaklaşık yüzde 85'inin evlerini terk ettiği Gazze'de 1 milyondan fazla kişi UNRWA okullarında ve diğer tesislerinde barınmaya çalışıyor.

İsrail ve UNRWA'yı eleştiren diğer ülkeler ne diyor?

İsrail, UNRWA'yı 2007'den bu yana Gazze'yi yöneten Hamas'ın sivillere yönelik yardımları hortumlamasına göz yummakla ve savaş sırasında çoğu vurulan BM tesislerinin içinde ve çevresinde savaşmakla suçluyor. 

Ayrıca İsrail, UNRWA tesislerinin yanından ya da altından geçtiğini iddia ettiği tünellerin Hamas'a ait olduğunu ileri sürüyor. 

Bununla birlikte İsrail yönetimi, UNRWA'yı okullarında 'İsrail nefreti' öğretmekle suçluyor. 

REKLAM

UNRWA, İsrail'in iddialarını kesin bir dille reddediyor. Hamas ya da diğer gruplarla herhangi bir bağı olmadığını ve yanlış davranış iddialarını titizlikle araştırdığını ve personelini sorumlu tuttuğunu belirtiyor. Tüm personelinin listesini İsrail ve diğer ev sahibi ülkelerle paylaştığını da kaydediyor. 

Ajansın 12 çalışanın 7 Ekim'de Gazze'den gelen Hamas savaşçılarının İsrail'in kapsamlı sınır savunmasını aştığı sürpriz saldırıya katıldıkları iddia ediliyor. 

Diğer gruplara mensup savaşçıların da katıldığı saldırıda çoğu sivil bin iki yüz kişi hayatını kaybetti, aralarında çocukların da bulunduğu 250 civarında kişi ise rehin alınarak Gazze'ye götürüldü.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, suçlanan UNRWA çalışanlarından dokuzunun işine derhal son verildiğini, birinin öldüğünün doğrulandığını ve diğer ikisinin kimliklerinin tespit edilmesi gerektiğini belirtti. Guterres, cezai kovuşturma da dahil olmak üzere hepsinin sorumlu tutulacağını ifade etti. 

Ancak ne bu kişilere yöneltilen iddiaların ayrıntıları ne de bu iddiaları destekleyen kanıtlar kamuoyuna açıklanmadı.

REKLAM
İgal altındaki Filistin'in el Halil kentinde İsrail askerleri tarafından göğsünden hedef alınarak öldürülen bir Filistinli
İgal altındaki Filistin'in el Halil kentinde İsrail askerleri tarafından göğsünden hedef alınarak öldürülen bir FilistinliAP

UNRWA 7 Ekim saldırısını kınadı ve tüm rehinelerin serbest bırakılması çağrısında bulundu.

Ocak ayı başında, son iddialardan önce, UNRWA Genel Komiseri Philippe Lazzarini, hangi suçlamaların "doğru veya yanlış" ve "neyin siyasi amaçlı olduğunu" belirlemek için ajansın dışarıdan inceleneceğini duyurdu.

Sürekli olarak bu kurumu hedef alan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ajansın kapatılması gerektiğini dile getirdi. Ancak hükümeti UNRWA'nın Batı Şeria ve Gazze'de faaliyet göstermesine izin vermeye devam etti. Aksi halde işgalci güç olarak İsrail'in sorumluluğunda olabilecek temel hizmetleri sağlıyor. 

Analistlere göre, UNRWA'nın faaliyetlerini durdurması halinde ortaya çıkacak boşluğu başka hiçbir kurum ya da kuruluş dolduramayacak.

Fon kesintileri Gazze için ne anlama geliyor?

Fonu askıya alan ilk ülke olan ABD, UNRWA'ya 2022 yılında 340 milyon dolar sağlayarak en büyük bağışçı konumunda oldu. 

REKLAM

Akabinde İngiltere, Kanada, Avustralya, Almanya, İtalya, Hollanda, İsviçre ve Finlandiya da yardımlarını askıya aldı.

Bu dokuz ülke, UNRWA'nın 2022 bütçesinin yaklaşık yüzde 60'ını sağlıyordu. Yardımın askıya alınmasının ajansın günlük faaliyetlerini ne zaman ve nasıl etkileyeceği henüz belli değil. 

Öte yandan AB ülkeleri Norveç ve İrlanda, UNRWA'yı finanse etmeye devam edeceklerini belirtirken diğer donörler fikir beyan etmedi.

Gazze'de BM yardım ajansı UNRWA tarafından sağlanan gıda yardımını alan Filistinliler (arşiv)
Gazze'de BM yardım ajansı UNRWA tarafından sağlanan gıda yardımını alan Filistinliler (arşiv)AP

Savaş, Gazze'yi ağır bir insani krizin içine sürükledi. Bölgedeki her dört Filistinliden birinin açlıkla karşı karşıya olduğunu belirten BM yetkilileri, yaptıkları açıklamalarda yardım faaliyetlerinin çatışmalar ve İsrail'in kısıtlamaları nedeniyle sekteye uğradığını dile getiriyor.

Durumun vahametine dikkati çeken Lazzarini, eski adıyla Twitter olarak bilinen X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, "Gazze'de 2 milyon insanın can simidi olarak bağlı olduğu insani yardım operasyonumuz çöküyor" uyarısında bulundu. 

REKLAM

Ayrıca Lazzarini, 'savaşın devam ettiği, ihtiyaçların daha da derinleştiği ve kıtlığın yaklaştığı bir ortamda, bazı ülkelerin, birkaç kişinin davranışlarına dayanarak yardımlarını askıya almasının şok edici' olduğunu söyleyerek tepkisini dile getirdi. 

İsrail saldırılarında 26 binden fazla Filistinli öldürüldü

Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre, İsrail saldırılarında şu ana kadar çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 26 binden fazla Filistinlinin öldürüldü ve 64 bin 400'den fazla kişi de yaralandı. 

Bakanlık, paylaştığı rakamlarda sivil ve savaşçı ayrımı yapmıyor ancak öldürülenlerin çoğunun kadın ve çocuklardan oluştuğunu belirtiyor. 

Çatışmaların başından bu yana 150'den fazla UNWRA çalışanı öldürüldü. Bu, Birleşmiş Milletler'in tek bir savaşta kaybettiği en fazla yardım görevlisi anlamına geliyor.

Haberi paylaşınYorumlar

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Kesintilerin ardından İspanya UNRWA'ye 3,5 milyon euro ek yardım yapacağını açıkladı

UNRWA, Filistinli milyonlarca mülteci için neden önemli?

Guterres, UNRWA’ya mali yardımı kesen ülkelere bu kararlarından vazgeçmeleri çağrısı yaptı