Zelenskiy, görev süresi boyunca yürütülen en kapsamlı yolsuzluk soruşturmasının ardından hükümette ve kendi ofisinde üst düzey siyasi ve güvenlik pozisyonlarını kapsayan bir dizi görevden alma ve atamayla önemli bir yeniden yapılanma süreci başlattı.
Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkanı Vasyl Maliuk, hükümet ve Cumhurbaşkanlığı Ofisi’nde gerçekleştirilen kapsamlı revizyon kapsamında pazartesi günü istifa etti.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Kiev'in en başarılı güvenlik operasyonlarından bazılarının mimarı olarak bilinen Maliuk'un SBU bünyesinde kalacağını ve “Rusya’ya karşı asimetrik operasyonlara” odaklanacağını belirtti.
Zelenskiy, Maliuk’a bu operasyonları “dünyanın en güçlüleri” haline getirme görevi verdiğini söyledi.
Kiev’de kartların yeniden karıldığı görevden alma ve atamalar sürecinde Zelenskiy, “Gerekli kaynaklar ve siyasi destek mevcut,” dedi.
Maliuk, SBU’nun eşgüdümlü bir insansız hava aracı saldırısıyla, Rusya’nın birbirinden binlerce kilometre uzaklıktaki farklı hava üslerini hedef alarak tüm Rus füze taşıyıcılarının üçte birinden fazlasını imha ettiği, ülke tarihinde benzeri görülmemiş “Örümcek Ağı Operasyonu'nun" arkasındaki isimdi.
Aralık ayında SBU, Sea Baby adlı deniz dronlarının, Novorossiysk Limanı’nda bir Rus Varshavyanka sınıfı denizaltıyı vurduğunu açıklamış ve bu saldırı, kamuoyuna duyurulan ilk su altı dron saldırısı olarak kayda geçmişti.
Maliuk döneminde Ukrayna Güvenlik Servisi, Rusya’nın işgali altındaki Kırım ile Rusya’nın Krasnodar bölgesini birbirine bağlayan ve yasa dışı olarak inşa edilen Kerç Köprüsü’ne yönelik çok sayıda saldırıda da rol aldı.
SBU’nun Alpha özel operasyonlar biriminin başkanı Yevhenii Khmara, SBU’ya geçici başkan olarak atanacak. Khmara, 2011’den bu yana Alpha bünyesinde görev yapan, 2023’te birimin komutanlığına getirilen, deneyimli ve geniş saygı gören bir özel kuvvetler subayı olarak biliniyor.
Kabinede yeniden yapılanma devam ediyor
Maliuk'un görevden ayrılması, Zelenskiy'nin son düzenlemesi sırasında gerçekleşen tek istifa değil.
Birkaç gün önce askeri istihbarat şefi Kyrylo Budanov'u Başkanlık Ofisini denetlemesi için atayan Ukrayna Cumhurbaşkanı, ardından da daha önce dış istihbarat servisi şefi olan Oleh Ivashchenko'yu Budanov'un yerine askeri istihbarat teşkilatı HUR'un yeni başkanı olarak atadı.
Daha önce Ukrayna'nın dijital dönüşümden sorumlu bakanı olan Mykhailo Fedorov ise ülkenin savunma bakanı oldu.
Pazartesi günü Zelenskiy, X'te eski Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba ile de bir toplantı yaptığını paylaştı. Kuleba'nın tam olarak nasıl bir görev üstleneceği belli değil ancak Zelenskiy artık "Ukrayna ekibinin bir parçası" olduğunu söyledi.
Siyasi sarsıntı
Bu önemli görev değişikliğinin başlıca nedeni yolsuzlukla mücadele soruşturması ve ardından Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nin eski başkanı Andriy Yermak'ın istifasıydı.
Yermak, yolsuzluk soruşturmasında ya da devlet nükleer enerji şirketi Energoatom'la ilgili yolsuzluk iddialarını çevreleyen skandalda hiçbir zaman resmi olarak suçlanmadı ya da adı karışmadı.
Ancak Zelenskiy'nin başkanlık döneminin en önemli yolsuzlukla mücadele vakası, Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın olaya karışan ve hatta karışması muhtemel kişilerle arasına mesafe koymak zorunda kalması nedeniyle daha büyük ölçekte siyasi değişiklikleri tetikledi.
Yermak'ın Budanov ve Fedorov ile ilişkilerinin gergin olduğu öne sürülürken, Ukraynalı kaynaklara göre bir süre HUR başkanını değiştirmeye çalıştığı da iddialar arasında yer alıyor.
Kuleba ile çatıştığı, ardından onu görevden aldığı ve yerine daha önce Yermak'ın yardımcılığını da yapmış olan Andriy Sybiha'yı getirdiği bildiriliyor.
O zamandan bu yana Ukrayna'nın en üst düzey diplomatik rolü, en önemli müzakereleri yürüten ve en kritik toplantılarda Zelenskiy'e eşlik eden Yermak tarafından fiilen yürütüldü ve Sybiha çoğu zaman ortada yoktu.
Kuleba'nın geri dönüşü ve Budanov'un başkanlık ofisinin başına getirilmesi, Zelenskiy'nin Yermak ve politikalarından uzaklaştığının açık bir işareti olarak yorumlandı.
Budanov artık Rusya'nın savaşa son vermesi, ABD ve ortaklarının garantileri ve diğer güvenlik konularıyla ilgili müzakerelerde Ukrayna Delegasyonuna etkin bir şekilde liderlik edecek.
Ukrayna ordusu ve sivil toplumu içinde de büyük bir itibara sahip olan Budanov, ABD ve hatta Rusya ile açık iletişim hatları kuruyor.
Budanov, Kremlin ile esir takası konusunda iletişim kurdu ve yeni ABD ekibinin son diplomatik çabaları sırasında BAE'de yüz yüze görüşmelere katıldı.