Yaklaşık 35 ülkenin lideri salı günü Paris'te Ukrayna için güvenlik garantilerini görüşmek üzere bir araya geliyor. Kiev, Rusya'nın saldırılarına karşı somut taahhütleri güvence altına almak istiyor.
Yaklaşık 35 ülkenin lideri salı günü Paris'te bir araya gelerek Rusya'nın geniş çaplı işgalini sona erdirecek herhangi bir barış anlaşmasının önemli bir bileşeni olan Ukrayna için güvenlik garantilerini görüşecek.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yeni yıl konuşmasında, herhangi bir anlaşmanın sağlanmasının ardından Ukrayna'nın Rusya'nın yeni saldırılarına karşı korunmasına yönelik "kesin taahhütler" verilmesinin beklendiğini söyledi.
Macron, "6 Ocak'ta Paris'te birçok Avrupa devleti ve müttefiki Ukrayna'yı korumak ve Avrupa kıtamızda adil ve kalıcı bir barış sağlamak için somut taahhütlerde bulunacak," dedi.
ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Donald Trump'ın danışmanı Jared Kushner'in Paris'teki liderler zirvesine katılması bekleniyor.
3 Ocak'ta Avrupalı ulusal güvenlik danışmanları Ukrayna için olası bir barış planını görüşmek üzere Kiev'de bir araya geldi.
Bu görüşmelerin ardından Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna'nın hem bir barış anlaşması olasılığına hem de Rus saldırganlığına karşı ülkeyi savunmaya devam etme ihtiyacına hazırlandığını söyledi.
Güvenlik garantileri
Güvenlik garantilerine ilişkin tartışma, bir grup Avrupalı liderin geçen ay Berlin'de gerçekleştirdikleri toplantının ardından yayımladıkları ortak açıklama üzerinden devam edecek. Liderler, Rusya'nın gelecekte herhangi bir saldırı ya da işgalini önlemeyi amaçlayan Ukrayna için uzun vadeli taahhütlere odaklanacak.
Batı'nın sürekli askerî ve siyasi desteğiyle birlikte bu taahhütler hem Kiev hem de Washington tarafından olası bir barış anlaşmasının önemli bir parçası olarak görülüyor.
NATO'nun kolektif savunmayı düzenleyen 5. Maddesi ile karşılaştırmalara neden olan bu taahhüdün, Kiev'i güvenilir ve sağlam bir caydırıcılık karşılığında transatlantik ittifaka katılma yönündeki anayasada yer alan isteğinden vazgeçmeye ikna etmek için çok önemli olduğu düşünülüyor.
Madde 5 benzeri bir garanti Avrupa hükümetleri için son derece önemli olacak ve her zaman riskler içeren bir süreç olan ulusal parlamentolarının onayını gerektirecektir. ABD Kongresi'nin onayı, bazı Avrupa ülkelerinin devam eden çekincelerini hafifletmeye yardımcı olabilir.
Güvenlik garantileriyle ilgili çalışmaların bir diğer önemli odağı da gelecekteki bir ateşkesin olası ihlallerini doğrulama ve sorumluluğu paylaştırma mekanizması. Bunun nedeni ise bir ihlal tespit edildiğinde 5. Madde benzeri bir hükmü tetikleyebilir. Önerilen sistem temas hattı boyunca yüksek teknolojinin konuşlandırılmasını öngörüyor.
Güvenlik garantilerinin bir diğer katmanı da Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılımı. Mevcut 20 maddelik barış planı Ocak 2027'de üyeliğin gerçekleşmesini öngörüyor ki Avrupa Komisyonu'ndaki pek çok yetkili bu tarihi gerçekçi ve uygulanabilir bulmuyor. Bu tarih büyük olasılıkla değişecek ve Ukrayna'nın örneğin tarım piyasalarında bir aksama yaşanmaması için aşamalı olarak bloğa girmesiyle hedeflenen bir tarih haline gelecek.
Kiev için nihai metinde bir katılım tarihinin yer alması, toprak tavizlerinin acısını hafifletmeye yardımcı olabileceği ve olası bir referandumda olumlu bir sonuç alınmasını kolaylaştırabileceği için en önemli öncelik.
ABD yönetimi defalarca Avrupa'nın Ukrayna'nın gelecekteki güvenliği için daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump ile Zelenskiy arasında aralık ayında Florida'da yapılan görüşmenin ardından ABD Başkanı, Ukrayna için "güçlü" bir güvenlik anlaşması yapılmasını önermiş ve "Avrupa ulusları bu işe çok dâhil" demişti.
Trump, "Avrupa ülkelerinin gerçekten harika davrandıklarını ve bu toplantıya ve bir anlaşma yapılmasına büyük destek verdiklerini düşünüyorum. Hepsi müthiş insanlar," dedi.
Paris'te görüşülecek en tartışmalı konulardan biri Ukrayna'nın içinde ya da yakınında ancak cephe hattından uzakta asker konuşlandırma olasılığı.
Rusya, NATO ülkelerinden askerlerin Ukrayna topraklarında bulunmasını kabul etmeyeceğini açıkladı.
Ukrayna barış planı
Mar-a-Lago'da Trump ile yaptığı görüşmenin ardından Ukrayna Cumhurbaşkanı, ABD'nin Ukrayna'ya yönelik güvenlik garantileri konusunda "yüzde 100 mutabık kaldıklarını" söyledi.
Zelenskiy gazetecilere yaptığı açıklamada, "Büyük başarılar elde ettik, 20 maddelik barış planı yüzde 90 oranında kabul edildi ve ABD-Ukrayna güvenlik garantileri yüzde 100 oranında kabul edildi," dedi.
"ABD, Avrupa ve Ukrayna güvenlik garantileri konusunda neredeyse mutabık. Askerî boyut konusunda yüzde 100 mutabıkız."
Zelenskiy, Paris'teki toplantının ardından belgeler üzerinde "tüm liderler düzeyinde" mutabakata varılmasının beklendiğini ve ancak o zaman Trump ve Avrupalı liderlerle bir toplantı planlanacağını söyledi.
Zelenskiy ayrıca başkanlık WhatsApp sohbetinde gazetecilere, Trump ve Avrupalılarla yapılacak toplantının ardından "her şey adım adım ilerlerse Ruslarla şu ya da bu formatta bir toplantı yapılacağını" açıkladı.