Başkan Donald Trump, ABD’nin Birleşmiş Milletler’le bağlantılı olanlar da dâhil toplam 66 kuruluş, ajans ve komisyona yönelik ABD desteğini askıya alan başkanlık kararnamesini imzaladı.
Trump yönetimi, Birleşmiş Milletler’in nüfus ajansı (UNFPA-United Nations Population Fund) ile uluslararası iklim müzakerelerini düzenleyen BM anlaşması da dâhil olmak üzere toplam 66 uluslararası kuruluştan çekilme kararı aldı.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, Başkan Donald Trump çarşamba günü, ABD’nin Birleşmiş Milletler’le bağlantılı olanlar da dâhil tüm uluslararası kuruluşlara katılımı ve finansmanını inceleyen değerlendirme sürecinin ardından, 66 kuruluş, ajans ve komisyona yönelik ABD desteğini askıya alan bir başkanlık kararnamesini imzaladı.
Hedef alınan kurumların büyük bölümünü, iklim, emek, göç ve Trump yönetiminin “çeşitlilik” ve “woke” girişimleri olarak nitelendirdiği alanlara odaklanan BM bağlantılı ajanslar, komisyonlar ve danışma kurulları oluşturuyor. Listede BM dışındaki bazı kuruluşlar da yer aldı. Bunlar arasında Atlantik İşbirliği Ortaklığı, Uluslararası Demokrasi ve Seçimlere Yardım Enstitüsü ile Küresel Terörle Mücadele Forumu bulunuyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio yaptığı açıklamada, “Trump yönetimi bu kurumların görev alanları itibarıyla mükerrer, kötü yönetilen, gereksiz, israf niteliğinde, yetersiz işletilen, kendi gündemlerini ilerleten aktörlerin etkisi altına girmiş ya da ülkemizin egemenliği, özgürlükleri ve genel refahı açısından tehdit oluşturduğunu tespit etmiştir,” ifadelerini kullandı.
Trump’ın, küresel sorunlarla mücadelede ülkeler arası iş birliğini teşvik eden kurumlardan çekilme kararı, yönetiminin endişe yaratan askeri adımlar attığı ya da tehditlerde bulunduğu bir döneme denk geldi. Bu adımlar arasında Venezuelalı lider Nicolas Maduro’nun yakalanmasına yönelik girişimler ve Grönland’ın kontrolünü devralma niyetine ilişkin açıklamalar da yer aldı.
ABD’nin uluslararası kurumlardan çekilme eğilimi
Trump yönetimi daha önce Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), BM’ye bağlı Filistinli mültecilere yardım ajansı UNRWA, BM İnsan Hakları Konseyi ve BM kültür ajansı UNESCO gibi kurumlara desteğini askıya almıştı. Yönetim, Birleşmiş Milletler’e ödenen aidatlar konusunda da daha seçici bir yaklaşım benimseyerek, Trump’ın gündemiyle uyumlu olduğunu düşündüğü operasyon ve ajanslara ödeme yapmayı tercih ediyor.
Uluslararası Kriz Grubu’nun BM işleri direktörü Daniel Forti, “Gördüğümüz şey, ABD’nin çok taraflılığa yaklaşımının netleşmesi. Bu yaklaşım ‘benim dediğim olur ya da olmaz’ şeklinde,” dedi. Forti, “Washington’ın kendi şartlarıyla uluslararası işbirliği istediğine dair son derece açık bir vizyon var,” ifadelerini kullandı.
Bu tutum, hem önceki Cumhuriyetçi hem de Demokrat yönetimlerin BM ile ilişkilerinden önemli bir kopuşa işaret ederken, halihazırda kendi iç değerlendirme sürecinden geçen dünya örgütünü personel ve program kesintilerine gitmeye zorladı.
Birleşmiş Milletler’le birlikte çalışan bazı bağımsız sivil toplum kuruluşları ise, Trump yönetiminin geçen yıl ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) aracılığıyla sağlanan dış yardımları büyük ölçüde azaltma kararı nedeniyle çok sayıda projeyi iptal etmek zorunda kaldıklarını bildirdi.